AB yeni stratejileriyle ticareti dönüştürecek

Avrupa Birliği geçen hafta açıkladığı yeni ticaret stratejileriyle, tüm ticaret ortaklarına önemli mesajlar gönderiyor: Benimle ticaret yapan, iklimi ve toplumu düşünecek, dijital olarak dönüşecek ve rekabette adil olacak.

YAYINLAMA
GÜNCELLEME

 

Hilal SARI

Avrupa Komisyonu, geçtiğimiz hafta perşembe günü, birliğin gelecek 10 yılda ekonomik önceliklerinin neler olacağının taslağı niteliğinde yeni bir strateji belgesi yayınladı. Avrupa Birliği’nin COVID-19 pandemisiyle de revizyona ihtiyaç duyularak yenilenen ticaret stratejilerinin odağında “iklimle mücadele, dijital dönüşüm ve Dünya Ticaret Örgütü’nde yapılacak reformlarla daha adil bir küresel ticaret” bulunuyor. Türkiye’nin de aralarında olduğu 74 ülkenin en büyük ticaret ortağı olan birliğin bu yeni köklü ticaret stratejileri, AB ile ticaret yapan ekonomiler tarafından da dikkate alınmak zorunda. AB, bu yeni stratejileriyle küresel ekonominin daha yeşil ve daha dijital olmasını, DTÖ gibi çok taraflı kurumların varlığını güçlü şekilde sürdürebilmesini hedefliyor.

“Açık, sürdürülebilir ve iddialı”

Avrupa Komisyonu Başkan Yardımcısı ve Ticaretten Sorumlu Komiseri Valdis Dombrovskis Brüksel’de yaptığı açıklamalarda birliğin yeni ticaret stratejilerini üç kelimeyle açıklıyor: Açık, sürdürülebilir ve iddialı. AB genelinde hükümetler, parlamento, iş dünyası, sivil toplum ve vatandaşlara danışılarak bu stratejileri oluşturduklarını belirten Dombrovskis, Avrupa’nın “çok taraflılığı” güçlendirmeye odaklanacağını belirterek “Güncel, adil ve sürdürülebilir bir küresel ticaret kuralları kitabı istiyoruz” diyor.

DTÖ’den istediği reformlar var

Birlik, DTÖ’de bir dizi reform istiyor. ABD’de yeni başkan Joe Biden’la birlikte DTÖ’nün yeni direktörünün Dr. Ngozi Okonjo-Iweala olmasından memnuniyet duyan AB, bunun örgütte yeni pozitif bir değişim yaratabileceğini vurguluyor, DTÖ reformlarının “Arabuluculuk, denetleme ve ihtilafların çözümü (işler bir Temyiz Organı da dahil)” işlevlerinde olması gerektiğini belirtiliyor. Dombovskis mevcut zorlukların birlik içi yeni ticaret stratejileri gerektirdiğini belirterek “COVID-19 pandemisi sonrasında büyüme ve istihdamı iyileştirmek için açık ve kurallara dayalı ticarete ihtiyacımız var” diyor. AB hem ticaret, hem iklim, hem de dijitalleşme konusundaki stratejilerini DTÖ düzeyinde girişimlerle de destekleyecek.

‘Yeşil’e odaklanacak

Birliğin yeni stratejilerinde en önemli değişimlerden biri gelecek ticaret anlaşmalarında iklimle mücadele adımlarının da dahil edilecek olması. Yeşil ürün ve hizmetlerin ticaretini kolaylaştırmayı ve teşvik etmeyi hedefleyen AB, fosil yakıt teşviklerinin azaltılmasını hedefleyen anlaşmalar da yapacak. Paris Anlaşması’nın taahhütleri birliğin gelecek dönemde yapacağı ticaret anlaşmalarında temel unsurlardan biri olacak. Anlaşmalar ülkeleri iklim, biyoçeşitlilik, kimyasal ve atık konularında sorumlu davranmaya zorlayacak.

Dijital korumacılık yapmayacak

Zorla işçi çalıştırılmasıyla mücadele ederek işçi haklarını sadece AB’de değil AB dışındaki ticaret ortaklarında da korumaya çalışacak olan AB, dijital dönüşümde ise hem DTÖ düzeyinde, hem de ABD gibi müttefiklerle birlikte çalışacak. “Transatlantik önderliği” için bir Ticaret ve Teknoloji Konseyi kurulmasını da öneren AB,

“Stratejimiz dijital korumacılıktan kaçınacak” diyor. Kişisel verilerin korunması ve yüksek mahremiyet standartları önemli bir yere sahip olmaya devam ederken, İngiltere ile yapılan Brexit anlaşmasının veri akışlarına ilişkin kuralları, AB’nin dijital kurallarının görüldüğü ilk örneklerden biri olarak gösteriliyor.

Rekabeti bozana karşı enstrümanlar getirecek

Adil olmayan ticaret uygulamalarına karşı çıkarlarını korumak konusunda daha iddialı adımlar atılacağını belirten AB Ticaret Komiseri “Avrupa kuralına göre oynuyor, gerektiği yerde kuralları güncelleyerek proaktif bir yaklaşım izleyeceğiz” diyor ve DTÖ’ye sundukları reform planı kapsamında rekabet, devlet teşvikleri ve devlete ait şirketlere ilişkin sorunları gündeme alacaklarını belirtiyor. Hatta birlik kendi şirketlerine haksızlık yapıldığını düşündüğü noktada ihracat kredileri için yeni stratejileri inceleyecek.

 “Sınırda karbon mekanizması da olur”

Çin devlet televizyonu CGTN Europe’a konuşan Avrupa Uluslararası Politik Ekonomi Merkezi İngiltere Direktörü David Henig, bu stratejinin muhtemelen “sınırda karbon düzenlemesi mekanizması” da içereceğini söylüyor.

Henig’e göre yeni stratejiler kapsamında birliğin ithal ettiği ürünler, AB’deki üretimle aynı kriterlere tabi tutulacak. G-20 ülkeleriyle yaptığı ticaret ve yatırım anlaşmalarında da iklim konusu odağında olacak.

Büyümenin %85’i dışardan

2021’de küresel ekonominin yüzde 5,2, Avrupa Birliği'nin yüzde 3,7 büyümesini öngören komisyon, 2024 yılı itibariyle küresel GSYH’de yaşanacak büyümenin yüzde 85’inin AB dışında olacağını öngörüyor. Dombrovskis’in ifadeleriyle “Kriz ekonomilerin kendine dönmesini cazipleştirse de çözüm bu değil ve AB’nin ciddi bir ticaret fazlası var. Kendi içine dönmek ekonomik görünümü sadece kötüleştirir.”

Avrupa kendi refahı için küresel ticaret partnerleriyle ticaret yapmaya devam edecek. 700 binden fazla AB şirketinin ürünlerini AB dışına sattığı belirtilen strateji raporunda bunların 615 bininin ise KOBİ’ler olduğu vurgulanıyor. AB şirketlerinin yüzde 99’unu ve ihracatçı AB şirketlerinin yüzde 87’sini oluşturan KOBİ’leri koruyacak şekilde ticaret yapılacağı, bunun da “açık” bir ticaret anlayışı gerektirdiği belirtiliyor.