18 °C

Mikromobilite pazarı katlanarak büyüyecek

E-scooter veya e-bisiklet gibi ulaşım çözümlerini kapsayan mikromobilite pazarının önümüzdeki on yılda katlanarak büyümesi bekleniyor. Martı'nın ABD'li muadillerinden Spin'in Kamu Politikaları Uzmanı Şebnem Tuğçe Pala, mevzuatın teknolojinin hızına yetişmesi gerektiğine dikkat çekiyor.

Mikromobilite pazarı katlanarak büyüyecek

HİLAL SARI

Geçtiğimiz haftalarda 25 milyon dolar yatırım alan Türk girişim Martı’nın da bir parçası olduğu mikromobilite pazarına yatırımlar hızla artıyor. Elektrikli scooter dışında bisiklet, elektrikli bisiklet, elektrikli kaykay gibi çok daha düşük giriş yatırımlarına ihtiyaç duyan ve şehir insanlarını kısa mesafe yolculuklarda trafikten kurtarmasıyla hızla yükselen mikromobilite startuplarına 2016-Şubat 2020 arasında 7,7 milyar dolar yatırım gerçekleşti. COVID-19 pandemisi de kısa mesafede toplu taşımayı tercih etmeyen kişilerin bu gibi çözümlere yönelmesiyle sektörün büyümesine güç katan etkenlerden biri.

Danışmanlık şirketi McKinsey’nin pazara ilişkin geçen yıl yayınladığı raporda mikromobilite çözümlerinin 2030 itibariyle 500 milyar dolar büyüklüğe ulaşabileceği öngörülüyor. Öte yandan mobilite çözümlerine ilişkin araştırmalar yapan Mobility Foresights bu öngörünün doğru olmadığını ve en iyi senaryoya göre sektörün toplam gelirlerinin 50 milyar dolar olabileceğini öngörüyor. Ancak bu bile sektörün sadece on yılda 10 kat büyüklüğe ulaşabileceği anlamına geliyor.

Yolculukların yüzde 60'ı 8 kilometrenin altında

McKinsey raporuna göre sektörün bu kadar hızlı büyümesinin arkasında yatan temel neden, Çin, Avrupa Birliği ve ABD’deki tüm yolculukların yüzde 50 ila 60’ının 8 kilometrenin altında olması. Tüm bu kısa yolculukların yaklaşık yüzde 8 ila 15’inin scooter ve bisiklet paylaşımı ile karşılanabileceği öngörülen raporda pazarın ABD’de 2030 itibariyle 200 ila 300 milyar dolar büyüklüğe, Avrupa’da 100 ila 150 milyar dolar büyüklüğe, Çin’de ise 30 ila 50 milyar dolar büyüklüğe ulaşabileceği öngörülüyor.

Mobility Foresights’ın Küresel Mikromobilite Pazarı 20192025 raporuna göre son dört yılda mikromobilite girişimlerine yapılan 7,7 milyar dolarlık yatırımın 2,7 milyar doları, İstanbul’un da aralarında olduğu birçok büyük şehirde giderek yaygınlaşan ve yakın mesafelerde açık havada seyahat etmek için kullanılan scooter startuplarına gitti.

Bir scooter dört ayda kâra geçebiliyor

Pazarın itici güçlerinden biri de rapora göre giriş yatırımının hayli düşük olması, ortalama bir araç alımının 400 dolar gibi makul bir meblağın altında olması ve günde 5 yolculuk yapılması halinde her bir scooter’ın 114 gün (ya da 4 ay) gibi kısa bir sürede kar eşiğini geçiyor olması. McKinsey bu hesaplamayı yaparken dakika başına ortalama 0,15 dolar ücret ve ortalama yolculuk süresini de 18 dakika olarak alıyor (2,65 dolar). Sabit ücretlerin 1 dolar olarak hesaplandığı raporda temel masraflar çıkartıldığında her bir scooter yolculuğunun 0,70 dolar kar sağladığı varsayılıyor.

‘Mevzuat teknolojinin hızına yetişmeli'

Ford'un desteklediği San Francisco merkezli paylaşımlı e-scooter girişimi Spin'in Kamu Politikaları Uzmanı Şebnem Tuğçe Pala ile sektörün sunduğu fırsatları ve büyümesinin önündeki zorlukları ve girişimcilerin ABD'de ve Avrupa'da ne gibi mevzuat engelleriyle karşılaştığını konuştuk. UC Berkeley'de Sürdürülebilir Ulaşım Araştırma Merkezinde araştırmacı olarak da görev yapan Pala, mikromobilite alanında mevzuatın teknolojinin hızına yetişemediğini söyleyerek “Ulaşım dünyayı en hızlı ve etkili değiştiren unsurlardan biri" diyor ve Bird, Lime ve Spin gibi girişimlerin dünyayı daha eşit, daha temiz ve daha verimli bir yer haline getirdiğine vurgu yapıyor.

'Hepimiz aynı gemideyiz'

Ancak sektörün gelişiminin önündeki en önemli etken Pala'ya göre mevzuatın teknolojinin hızına yetişememesi ve sektörde hala büyük bir mevzuat açığı olması. Tüm dünyada bu girişimlerin yerel yönetimlerden izin alması gerektiğini hatırlatan Pala, ABD'deki mevzuat deneyimini şu sözlerle aktarıyor: "Hawai'de yerel yönetimin e-scooter'ın tanımını değişik yapması, ABD'li oyuncuların Hawaili mikromobilite pazarına giremeyeceği anlamına geliyordu. Teker büyüklüğünden nereye park yapılacağına, koruyucu ekipman takılmasından hız sınırına birçok unsur var. Spin olarak Lime ve Bird'le bir araya gelip Hawai'deki düzenlemenin teknik hatanın düzeltilmesini talep ettik. Yani bu girişimlerin başındaki genç iş insanları mevzuatın rekabet ortamını zedelemeyeceği şekilde yapılması için çaba sarf etti. Nihayetinde hepimiz aynı gemideyiz." Paris ve Lyon'da da belediyelerin ihalelerine katılan Pala, özellikle Avrupa'da mikromobilite çözümlerinin karbon ayak izinin azaltılması açısından da büyük önem arz ettiğini belirterek, kişisel verilerin korunmasının da sektör için en hassas alanlardan biri olduğunu hatırlatıyor.

Stresten ve trafikten uzak, ucuz ve sağlıklı

Şu anda dünya nüfusunun yüzde 25'inden fazlası bir milyondan fazla nüfuslu büyük şehirlerde yaşıyor ve trafik bu şehirlerde en büyük sorunlardan biri. Haftasonu Göztepe-Fenerbahçe arasında deneme fırsatı bulduğum Martı gibi mikromobilite çözümleri ise zaten teknolojiye hızla adapte olan genç şehir nüfusunun kısa mesafe ulaşım ihtiyacını karşılıyor. McKinsey de raporunda şehirde yaşayanların stresten kaçmasına, park etme veya trafikte bekleme sürelerini azaltmasına, sahiplik maliyetlerini düşürmesine ve dışarıda olmanın sağlık açısından faydalarına vurgu yapıyor.

Yorumlar

Yorum yapabilmek için lütfen giriş yapınız.
Giriş Yap