AŞ'ler yüzde 70 tek ortaklı kuruluyor

Türkiye iş dünyası ortaklık kültürünü geliştirmeye çalışırken, eğilim ‘tek adam’ şirketlerinden yana. Ticaret Kanunu’nda tek ortak ( bir kişi) ile anonim ya da limited şirket kurulmasına izin verilmesinin ardından, kurulan şirketlerin yüzde 70’i dolayında tek ortaklı olmaya başladı.

YAYINLAMA
GÜNCELLEME

Mehmet KAYA

Yeni kurulan şirketlerin yaklaşık yüzde 70’i tek ortaklı. 2018’de kurulan şirketlerde, limitet şirketlerin yüzde 67.5’i tek ortaklı, sadece iki ortaklılar da eklenince oran yüzde 90.2’ye çıkıyor. AŞ’lerde ise tek ortak oranı yüzde 62.3. Türkiye’de uzun zamandır özellikle şirketlerin güçlü finansal altyapıyla işe başlaması ya da çalışması için ortaklık özendiriliyor. Buna karşılık şirketler ne halka açılma, ne de güçlü ortaklar alma gibi yollara gitmekten kaçınıyor. Yeni kurulan şirketlere de bakıldığında benzer eğilim devam ediyor. Ticaret Kanunu’nda tek ortak ( bir kişi) ile anonim ya da limited şirket kurulmasına izin verilmesinin ardından, kurulan şirketlerin yüzde 70’i dolayında tek ortaklı olmaya başladı. 2018’de kurulan şirketlerde, limited şirketlerin yüzde 67,5’i tek ortaklı, yüzde 22,67’si iki ortaklı olarak kuruldu. Anonim şirketlerde ise yüzde 62,3’ü tek ortaklı, yüzde 20,4’ü iki ortaklı olarak kuruldu. Limited şirketlerin yüzde 90,2’si bir ve iki ortaklılardan oluştu.

Türkiye’de anonim şirketlerin çok ortaklı kurulması isteği nedeniyle, şirket kuruluşunda en az 2 ortak bulunması şartı uzun süre uygulandı. Ancak uygulamada ortaklık yapmak istemeyen kişilerin, gerçekte ağırlığı olmayan, yönetime katılmayan sadece kağıt üzerinde –çoğu zaman da akrabalardan oluşan- ortaklarla şirket kurma usulü gelişti. Hatta bu durum “saman ortak” tabirinin geliştirilmesine neden oldu.

Türk Ticaret Kanunu’nda 2012’de yapılan değişiklikle, tek ortaklı anonim ve limited şirket kurma serbest bırakıldı. İlk tam uygulama yılı olan 2013’te kurulan anonim şirketlerin yüzde 54,3’ü, limited şirketlerin ise yüzde 58,4’ü tek ortaklı olarak kuruldu. Yeni uygulamamın öğrenilmesiyle, takip eden yıllarda oran giderek yükseldi. 2014’de anonim şirketlerin yüzde 51,9’u, limited şirketlerin yüzde 60’ı; 2015’te anonim şirketlerin yüzde 61,8’i, limited şirketlerin yüzde 62,6’sı, 2016 yılında anonim şirketlerin yüzde 57,6’sı, limited şirketlerin 63,3,’ü tek ortaklı olarak kuruldu.

Geçen süreçte, tek ortaklı ve iki ortaklı olarak kurulan şirketlerin oranı, daha fazla ortaklılara göre çok daha belirgin şekilde ayrıştı. 2017’de kurulan anonim şirketlerin yüzde 55,8’i bir kişi, yüzde 24,68’i isi iki ortaklı olarak kuruldu. Limited şirketlerin ise yüzde 65,85’i tek ortaklı, yüzde 24,12’si ise iki ortaklı olarak faaliyete başladı. Böylece bir ve iki ortaklı kurulan anonim şirketlerin ağırlığı 80,48, limited şirketlerin ise 89,97 düzeyinde gerçekleşti.

2018’de benzer eğilim gözlenirken, 2019’da yılın ilk 10 ayı sonunda kurulan limited şirketlerin yüzde 69,1’i tek ortaklı, yüzde 23,14’ü iki ortaklı, anonim şirketlerin ise yüzde 58,85’i tek ortaklı, yüzde 23,73’ü iki ortaklı olarak kuruldu. Bir ve iki ortaklı limited şirketler toplam kurulan şirketlerin yüzde 92,24’ünü, anonim şirketler ise 82,58’ini oluşturdu.