Bu kış enflasyonu portakal besleyecek

2020-2021 yılı sebze, meyve ve narenciye fiyatlarında hal, market ve pazarlarda ortalama yüzde 10 ila 60 arasında fiyat artışları olacağı tahmin ediliyor. Özellikle portakalın yüksek fiyattan tüketiciye ulaşacağı iddiaları çok yaygın...

YAYINLAMA
GÜNCELLEME

ÖMER GÖREN /İSTANBUL

Sonbaharın gelmesiyle birlikte piyasada yaş sebze, meyve ve narenciye fiyatlarında artış başladı. Pazar esnafı ve çiftçiye göre, iklim şartlarından ve zirai maliyetlerden dolayı ürünlerde sıkıntı olacağından söz edilirken, fiyatların 2019 yılına göre yüksek seyredeceği ve önünün açık olacağı görüşü hakim. Piyasada organik hariç; yaş sebze 1-16 lira, meyve 3- 15 lira, narenciye 4-13 lira fiyat aralıklarında satılıyor. Sektör temsilcileri ise bu yıl, tarım rekoltesinde geçmiş yıllara göre azalmanın yaşandığını, özellikle geçen yıl dalında masrafhariç 1,3 lira olan normal portakalın bu yıl 2,5-5 lira, mandarinin 1,72 lira, limonun da 1,5-2 liradan toplandığını belirtiyorlar. Ürünlerdeki son durumu sektör temsilcileri ile bölge ziraatçılarına sorduk.

SICAK İKLİM ÜRÜNLERİ YAKTI

►Türkiye Halciler Federasyonu (TÜRKHAL) Başkanı Yüksel Tavşan: Enflasyon olmasına rağmen son 2-3 aydır ekstrem ürünler hariç sebze ve meyve ucuz. Ama bu böyle devam eder mi, etmez... Hava şartlarındaki sirkülasyon, denizden esen rüzgar, Ege ve Akdeniz bölgelerindeki ürünleri yaktı. Portakal zarar gördü. Dolayısıyla narenciyede tehlike var. CO-VID-19’un etkisiyle de pahalı olacak. Geçen sene ürün 2-3 liradan başlayarak 6 liraya kadar yükseldi. Salgından dolayı da talep arttı. Şu sıra maliyetler 5-6 lira. Perakendede 8- 10 lira olur mu, olur...

REKOLTE %30 DAHA DÜŞÜK

►Akdeniz İhracatçı Birlikleri (AKİB) Başkanı Nejdat Sin: Sıkıntı olacağı varsayım. Bunu neticede piyasa belirliyor. Arz-talep olayı. Bugünden öngörmek çok doğru değil ama yine de önemli ihtimal. 2019 yılına göre portakalın daha az olduğu kesin ama ürünün ne kadar kayıpta olduğu yanıltıcı bir bilgi olur. Bu bahçeye ve bölgeye göre değişen bir durum. Kimine göre yüzde 30, kimine göre 50. Ekim sonunda ihracatına başlayacağımız erkenci portakallarımızın da dış pazarda ne tepki göreceği önemli.

►Antalya Yaş Sebze ve Meyve Komisyoncuları Derneği (ANTKOMDER) Başkanı Hasan Ali Yılmaz: Narenciyede geçen yılın ortalamasının üzerinde üretim bekliyoruz. İhracat olur olmaz bilmiyoruz, çünkü bunlar fiyatları değiştirir. Bu taleple alakalı! Üretici 2019’da 120 ton portakal alacakken bu yıl 5 ton alacak. Fiyatlar yükselmezse çiftçi iyice batar.

►Akdeniz (Mersin) Ziraat Odası Başkanı Turgut Demir: “Korona nedeniyle dünya piyasalarındaki sıkışma, Arabistan pazarının kapanması, Avrupa Birliği pazarlarında analiz sıkıntısı nedeniyle ihracatımız geçen yıla göre düşecek. Bu yıl narenciyedeki arzın noksanlığıyla alakalı sıkıntı olacağını düşünmüyorum. Aksine pandemiden dolayı tüketim azaldığı için pazar sıkıntısı yaşanacak. Fiyatlar artsa bile halkın ekonomik sıkıntılarından dolayı piyasa mal çekmeyecek. Aracı ve tüccarlar da istedikleri gibi para kazanamayacak.

TÜKETİCİ PORTAKALI 10 LİRAYA YER

►Adana Ziraat Odası Başkanı Süleyman Girmen: Narenciyede geçmiş yıllara nazaran fiyat yükselecek ama bu da artan maliyetlerden olacak. Ekstra fiyat artışı beklemiyorum. Ancak kışın bu makas daha fazla açılır.

►Finike Ziraat Odası Başkanı Halil Sarıçobanoğlu: Sıcağın yaktığı kısımlarda sorun büyük. Bölgemizde 5 beldenin birleşmesiyle oluşan 30 bin dekar narenciyemiz var. 2019 yılına göre 50-60 bin ton eksiğiz. Genelde alan içinde ürettiğimiz tonaj hava şartlarına göre 180-210 bin tondur. Portakal kalitesine göre 5-6 liraya hale iner, 6-8 liradan da pazarlarda satılır.

►Fethiye Ziraat Odası Başkanı Kenan Karayiğit: İl ve ilçe tarım müdürlükleriyle narenciye bahçelerinde yapmış olduğumuz zarar tespit çalışmalarımızda, 2019 yılına göre bu yıl sıcaklardan ve sert esen rüzgarlardan dolayı, yüzde 6065 zayiat ve tonaj sıkıntısı var. İl ve ilçe tarım müdürlüklerinde bu sıkıntının olacağı tutanak altına alındı. Narenciye ve portakalda tonaj azalmasından dolayı tüketici bu yıl portakalı 10 liraya yer.

YÜZDE 22 GERİLEME VAR

►Ege Yaş Meyve Sebze İhracatçıları Birliği (EYMSİB) Başkanı Hayrettin Uçak: Ege Tarımsal Araştırma Enstitüsü işbirliğinde yapılan bölgemizdeki portakalda rekolte tahmini 206 bin 534 ton. Geçen sezona göre yüzde 22 geriledi. Mandalina geçen yıla istinaden yüzde 25 artışla 154 bin 245 ton civarında. Limon, yüzde 5’lik gelişimle 67 bin 666 ton bekliyoruz.

Devlet yüzde 8’lik KDV'yi kaldırmalı

►Türkiye Sebzeciler-Meyveciler ve Seyyar Pazarcılar Federasyonu (TÜSPAF) Başkanı Ali Karaca: Sebze ve meyvede fazla sıkıntı yok. Ama narenciyede fiyat yüksek... Örneğin Türkiye genelinde 4 milyon ton ürün çıkıyorsa rekolte bunun 1 milyon ton altında yani 800 bin ton civarında olacak. Bu yıl 200 tonluk bahçede 25 tonluk portakal ve mandalina var. 40 kilo portakalın olduğu ağaçtan 3-4 kilo ürün çıkıyor. Elmada rekolte yüksek. Dalında maliyeti 2 lira olan elmanın hale maliyeti 3 lira, perakendede 4,5-5 lirayı bulur. En ucuz elma, ortası mandalina, pahalısı portakal. Yaş sebze, meyve ve narenciyede yüzde 8 KDV var. Bana göre yanlış. Bu pazarcının cebinden değil tüketiciden çıkıyor. Devletin öncelikle bunu kaldırması lazım! Avrupa ve dünyada oran yüzde 3. Eskiden bizde yüzde 1 idi.