EBRD Türkiye ve çevre ekonomilerin büyüme beklentisini düşürdü

Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası, Orta Doğu genelinde tırmanan savaşın enerji maliyetlerini artırması ve tedarik zincirlerini bozması üzerine Türkiye dahil birçok gelişmekte olan piyasaya yönelik ekonomik genişleme öngörüsünü aşağı yönlü revize etti. Kurum, çarşamba günü yayımladığı raporda 41 ülkeyi kapsayan bölge için 2026 yılı ortalama büyüme beklentisini şubat ayı tahmininin 0,5 puan altına çekerek yüzde 3,1 seviyesine indirdi. Sektörel daralma sinyalleri içeren EBRD büyüme tahmini verileri, küresel imalat alanındaki zayıflığın sürdüğü bir döneme denk geldi.

Banka, özellikle Türkiye, Ukrayna ve Mısır gibi kritik öneme sahip ülkelerde ekonomik ivmenin yavaşlayacağını öngörüyor. Bölge genelinde şubat ayı raporuna kıyasla en sert düşüşler Lübnan ve Irak ekonomilerinde gerçekleşti. Güncel EBRD büyüme tahmini raporu Lübnan için beklentiyi 6 puan, Irak için ise 5,1 puan düşürdü. Banka, Lübnan ekonomisinin 2026 yılında yüzde 2, Irak ekonomisinin ise yüzde 1,5 oranında küçüleceğini tahmin ediyor. Bölge ekonomileri, geçen yıl ticaret ve tarife dalgalanmalarına hızla uyum sağlayarak yüzde 3,4 oranında büyüme kaydetmişti.

Bölgesel enflasyon baskısı ve EBRD büyüme tahmini revizyonları

Bölge genelinde ortalama enflasyon şubat ve nisan ayları arasında 1,2 puan artarak yüzde 6,4 seviyesine ulaştı. Banka, gübre maliyetlerinin yükselmesi durumunda gıda fiyatlarının tırmanacağını ve yüksek fiyatların düşük gelirli ülkeleri olumsuz etkileyeceğini duyurdu. Artan borçlanma maliyetleri sebebiyle yaşanan enflasyon yükselişleri, karamsar EBRD büyüme tahmini senaryolarını güçlendiriyor ve borç-GSYİH oranlarını düşürmüyor. Küresel piyasalarda artan riskler karşısında güncellenen EBRD büyüme tahmini rakamları, ekonomilerin borç yükünü yönetmesini zorlaştırıyor.

Avrupa genelinde gaz fiyatları, 2022 yılındaki Rusya-Ukrayna savaşı sonrasındaki zirvelerin altında kalsa da ABD seviyelerinin yaklaşık beş katı üzerinde seyrediyor. Yüksek enerji maliyetleri, ihracatı yoğun sektörlerden uzaklaştırırken yapay zeka odaklı dış ticareti öne çıkarıyor. Macaristan'da yapay zeka bağlantılı ihracat 2025 yılında yıllık yüzde 42 artarken, Polonya'da yüzde 21 yükseliş kaydetti. Kurum yetkilileri, teknolojik atılımların yapısal uyum sürecinde bir koruma sağlayabileceğini ve EBRD büyüme tahmini dinamiklerini olumlu etkileyeceğini belirtiyor.

Enerji politikalarının yeni EBRD büyüme tahmini üzerindeki etkisi

Bölge ekonomilerinin yaklaşık üçte ikisi yüksek enerji fiyatlarına karşı tüketiciyi destekleyen veya enerji tasarrufu sağlayan en az bir önlemi devreye aldı. EBRD Başekonomisti Beata Javorcik, akaryakıt üzerindeki vergilerin düşürülmesinin tüketimi azaltma teşvikini yok ettiğini ifade etti. Javorcik, uygulanan mali adımların ilerleyen dönemde arz kıtlığı riskini daha da büyütebileceği konusunda uyardı. Belirtilen risk faktörleri, uzun vadede EBRD büyüme tahmini performansını doğrudan etkileyen unsurlar arasında yer alıyor.