Hükümet harekete geçti: Açık büfe ve serpme kahvaltı ile gelen israf önlenecek

Türkiye İsrafı Önleme Vakfı (TİSVA) tarafından hazırlanan "2025 Yılı İsraf Raporu"na göre, dünyada gıda israfı her geçen yıl artıyor.

TİSVA'ya göre, Türkiye'de de gıda israfı dikkat çekici boyuta ulaşmış durumda. Ülkede bir yılda kişi başına çöpe atılan yiyecek miktarının 102 kilogram olduğu tahmin ediliyor.

Her yıl ortalama 23 milyon ton gıda israf ediliyor

Gıda israfının büyük kısmını meyve ve sebzeler oluştururken, ülkede her yıl ortalama 23 milyon ton gıda israf ediliyor. Üretilen meyve-sebzelerin yaklaşık yüzde 35'i sofraya ulaşamadan kayboluyor ya da çöpe gidiyor. İsraf en çok evlerde, hizmet sektöründe, perakendede ve dağıtım süreçlerinde görülüyor. Tedarik zinciri ile hasat ve depolama süreçlerindeki hatalar ve plansızlıklar da israfı artırıyor.

Her gün yaklaşık 12 milyon ekmeğin çöpe atıldığı Türkiye'de, yıllık rakamın 4 milyar 380 milyon ekmeğe denk geldiği belirtiliyor.

Veriler, çöpe giden gıda miktarının yüzde 5 azaltılması halinde on milyarlarca liralık tasarruf edilebileceğini ve 900 bin ailenin 1 yıllık geçim giderinin karşılanabileceğini ortaya koyuyor.

Raporda, israfın önlenmesi için "ihtiyaçtan fazla gıda ürününün alınmaması, gıdaların iyi saklanması, uzun süreli saklamalarda derin dondurucu ve poşet kullanılması, ekmeğin dilimlenerek tüketilmesi, kuruyan ekmeklerin değerlendirilmesi" öneriliyor.

"İsraf belirtilen rakamlardan daha fazla"

Cumhurbaşkanlığı Tarım ve Gıda Politikaları Kurulu Üyesi Ramazan Bingöl de Türkiye'de gıda israfının 23 milyon ton olarak açıklandığını belirterek, "Sadece açık büfede tabağa konulan yemekleri kişi başına ölçümlediğimizde en az 150 gramının çöpe gittiğini görüyoruz." diye konuştu.

Bingöl, üretimden tüketiciye kadar geçen sürede yüzde 40'tan fazla israf yaşandığının altını çizerek, sadece yeterli soğutma yapılmadığı için her yıl milyarlarca liralık şarküteri ürününün de çöpe gittiğini bildirdi.

"On milyarlarca dolarlık kaybımız var"

Yıllık 23 milyon tonluk gıda israfının on milyarlarca dolarlık zarara yol açtığını vurgulayan Bingöl, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Ürettiğimiz milyonlarca ton ekmek, çöpe gidiyor. Nereye bakarsanız bakın artık her taraf ekmek artıklarıyla dolu. Ekmeği atanlar, 'biz hayvanlara veriyoruz' diyor. Bu Avrupa'da ve dünyada artık yasak. Çünkü bu ekmek ve bu yiyecekler insanlara göre üretilmiş, hayvanlara göre değil. Biz bunları sokaklara, kuşlara, hayvanlara atarak doğal dengeyi de bozuyoruz. O kuş gidecek sivrisinek, böcek, börtü böcek yiyecek, öyle doyacak. Ama sen insan için üretilmiş ve küflenmiş ekmeği atıyorsun, hem hayvanı hasta ediyorsun hem doğayı bozuyorsun."

Serpme kahvaltı ile gelen israf önlenecek

Açık büfelerin israf noktasındaki rolüne dikkati çekerek, serpme kahvaltı konusunda da Cumhurbaşkanlığı Tarım ve Gıda Politikaları Kurulu olarak çalıştıklarını söyleyen Bingöl, israf konusunda çalışma başlattıklarını açıkladı.

"Milli bir uyanış gerekiyor"

Bugüne kadar çok sayıda bakanlık, kurum, yetkili, vakıf, STK, otel işletmecisi ve isimle görüştüklerini ve görüşmeye devam ettiklerini dile getiren Bingöl, şu açıklamalarda bulundu:

"Türkiye'de yıllardır herkes, bütün kurumlar aslında israfla ilgili çalışmış, raporlar hazırlanmış. Ama ne olmuşsa bir türlü harekete geçilmemiş. Şimdi biz gıda bankacılığı, israf nasıl önlenir, neler yapılmalı, kanunu ne olmalı gibi konularda çalışıyoruz. Milli bir uyanış gerekiyor. Yani israfla mücadeleyi sürdürülebilir bir hale getirmemiz, bu konuda Türkiye'nin milli bir politikası olması gerekiyor. Çünkü artık gıda milli bir güvenlik meselesi."

Bingöl, gıda israfı ile mücadelede neler yapılması gerektiği konusunda çalıştıklarını kaydederek, şu ifadeleri kullandı:

"İsrafı nasıl önleyeceğimizi ve bu konuda ne yapılması gerektiğiyle ilgili tüm paydaşlarla görüşüyor ve Kurul olarak bir rapor hazırlıyoruz. Bu raporda israfın sebepleri ve nasıl önleneceği var. 'Bunun yasası, kanunu böyle olmalı' diye Sayın Cumhurbaşkanımıza bir politika belirleyip sunacağız. Türkiye'de sürdürülebilir bir gıda israfı önleme politikası belirlenecek."

"Çalışmamız birkaç aya kadar tamamlanacak"

Bingöl, kurumlarla görüşmelerinin devam ettiğini belirterek birkaç aya kadar çalışmayı tamamlamayı hedeflediklerini söyledi.

Önerileri arasında gıda bankacılığına ilişkin birkaç önemli konunun yer alacağını dile getiren Bingöl, "Kurul olarak gıda bankacılığıyla ilgili çok ciddi çalışmamız var" diyerek sözlerini tamamladı.