İlaç şirketleri uzaya çıkıyor: Yeni pazar trilyon dolarlık

Uzay ekonomisine ilgi giderek artarken, ilaç şirketleri de rotayı yörünge dışına taşıdı. İlaç devleri sıfır yerçekimli ortamda daha kaliteli ilaçlar geliştirmek Space X öncülüğündeki yeni yatırım pazarına hazırlanıyor. 

Uzay ekonomisi 1 trilyon doları aşacak

Morgan Stanley, uzay ekonomisinin 2040 yılına kadar 1 trilyon doları aşacağını öngörürken, en büyük dönüşümün sağlık sektöründe yaşanacağı değerlendiriliyor. Yarı iletkenler ve fiber optik gibi alanlar da bu büyümeden faydalanacak olsa da, uzayın ilaç endüstrisine büyük fayda sağlayacağı düşünülüyor. 

Yıllardır yörüngede biyobaskı teknolojileri üzerinde çalışan Redwire, geçen yıl uzayda geliştirilen ilaçları ticarileştirmek için SpaceMD adlı bir marka kurarken, en büyük potansiyeli ilaçların uygulanma biçimlerini geliştirmekte görüyor.

SpaceMD CEO'su John Vellinger'e göre şirketin en başarılı teknolojisi, yeni nesil ilaç formülasyon sistemi olan PIL-BOX. Eli Lilly ve Bristol Myers Squibb gibi ilaç devleriyle de iş birliği  yapan şirket şimdiye kadar yörüngede protein kristalleştirme işlemleri gerçekleştiren 54 mikro laboratuvarı uzaya gönderdi, 37 farklı ilaç bileşiğini test etti. 

Uzayda ilaç üretiminin avantajı ne?

Dünya'da yerçekimi, ilaçların formülasyonlarını etkilerken uzayda daha homojen, daha saf ve daha kararlı kristaller elde edilebiliyor. Bu durum, ilaçların daha kolay uygulanmasını sağlarken, daha kararlı formülasyonlar, derin dondurucu taşımacılığı gibi yüksek maliyetli depolama ve lojistik ihtiyaçlarını da azaltıyor.

İlk adımı Merck attı

Uzayda ilaç geliştirme çalışmaları, Merck'in 2014 yılında Uluslararası Uzay İstasyonu'nda yaptığı deneylerle başladı. Şirket, en çok satan kanser ilaçlarından Keytruda'nın yerçekimsiz ortamda nasıl davrandığını inceleyerek daha kararlı formülasyonlar elde etti. Uzayda elde edilen sonuçları Dünya'da yeniden üretmeyi başaran Merck'in yeni uygulama yöntemi 2025 yılında FDA tarafından da onaylandı.

Trilyon dolarlık yeni endüstri doğuyor

Yeniden kullanılabilir kapsüllerle yörüngede üretim yapan şirketlerden Varda Space Industries'in kurucu ortaklarından Delian Asparouhov'a göre, ilaçlardaki aktif bileşenler çok yüksek değere sahip olduğu için küçük miktarlarda üretim bile önemli ekonomik getiriler sağlayabiliyor.

Ancak uzaya ulaşım gelişse de, ürünlerin Dünya'ya geri getirilmesi halen pahalı ve sınırlı imkanlarla gerçekleştiriliyor. Birkaç yıl içinde emekliye ayrılacak Uluslararası Uzay İstasyonu'na bağımlılık da sektör açısından risk oluşturuyor.

Düzenleyici süreçler de önemli bir engel oluştururken, İngiltere şimdiden uzayda üretilen ilaçların kullanımına yönelik bir yol haritası hazırladı.

Gelecekte ne bekleniyor?

Bazı uzmanlar uzayda büyük ölçekli üretimin maliyetleri nedeniyle asıl hedefin, küçük miktarlarda araştırma üretimi yapıp elde edilen sonuçları Dünya'da çoğaltmak olacağını düşünüyor. 

Buna karşılık SpaceMD, geleneksel yöntemlerle geliştirilmesi zor olan ilaç adaylarını uzay ortamında olgunlaştırmayı amaçlıyor. Varda ise uçuş sayısını artırarak tamamen yeniden kullanılabilir sistemlere geçmeyi planlıyor. Şirketin uzun vadede ise yörüngede sürekli üretim yapan tesisler kurmayı ve bir gün insanlığın ilk 'uzay sanayi şehrini' inşa etmeyi planlıyor.