23 °C

Suriyeli gençler için istihdam projesi

Uluslararası Çalışma Örgütü ILO, Türkiye’nin geçici koruma statüsü verdiği Suriyelilerin istihdama katılmasına yönelik “Hayata Fırsat” projesinde ilk uygulama sonuçlarını tanıttı. Proje, 12.6 bin Suriyeli’ye erişme ve 2 bin istihdam hedefliyor.

Suriyeli gençler için istihdam projesi

Uluslararası Çalışma Örgütü ILO, Türkiye’nin geçici koruma statüsü verdiği Suriyelilerin istihdama katılmasına yönelik “Hayata Fırsat” projesinde ilk uygulama sonuçlarını tanıttı. Proje, koruma altındaki Suriyeliler ile Türk gençlerin birlikte mesleki eğitim ve girişimcilik eğitimi almalarına imkan sağlıyor.

Projenin içinde, iş müfettişlerinin eğitiminden, göçmen haberlerinin verilişine kadar çok sayıda faaliyet de bulunuyor. Proje kapsamında mesleki eğitim merkezlerine yönlendirme de yapılıyor. 

Avrupa'da geçerli mesleki sertifika

Ankara, İstanbul, Bursa, Konya, Gaziantep, Şanlıurfa, Adana, Mersin ve Hatay illerinde uygulanan proje 3,5 milyon kişilik bir kitle içinde sınırlı sayıya erişebilecek olsa da Türkiye’nin artık “yüzleşmesi ve çözüm üretmesi gereken sorunlara” yönelik önemli bilgiler sağlayabilir. Örneğin, hem nakit fayda sağlaması, hem de Avrupa’da dahi geçerli bir mesleki sertifika verilmesine rağmen gençleri eğitime katılmaya ikna zor olabiliyor.

ILO Proje Uzmanı Nuran Torun Atış, “AB kaynaklı bazı yardımları kaybetmekten ve görünür olmaktan çekinenler olabiliyor. İkna etmek için yoğun çaba harcamak gerekiyor” görüşünü vurguladı.

Projenin 100. Yıl Mesleki Eğitim Merkezindeki Eğitim Koordinatörü Mehmet Erdağ, “Veliler çocuklarını yönlendirmiyor. Kimliği olmayan gençler var. Çekingen davranıyorlar” bilgilerini verdi. Yine de Erdağ, 250 öğrenciyi kazanmayı başarmış.

En önemli sorun dil 

Merkez Müdürü Hasan Hüseyin Sürücü ise “En önemli sorun dil. Uyum konusunda ilk başlarda zorluk oldu ama kısa sürede aştık” dedi. Proje kapsamında açılan dil kursu da devamsızlıktan kapanmış. 

Suriyelilerin uzun zamandır Türkiye’de olmasına rağmen Türkçe konuşamaması kapalı gruplar halinde yaşamalarından kaynaklanıyor. Bu sorun gelecekte de en büyük engellerden biri olarak kalacak gibi görünüyor.

Eğitime yeterince ilgi gösterilmiyor

Mesleki Eğitim Merkezlerinin karşılaştığı bir diğer sorun da öğrencilerin devamlılığı. Aslında bu sadece Suriyeli değil, Türk öğrenciler için de geçerli. Gençler, 1 gün teorik, 4 gün işbaşında pratik eğitim alınan ve 4 yıl süren eğitime yeterince ilgi göstermiyor.

Mobilya eğitimi daha iyi sonuç veriyor 

Konya uygulamasında Mobilyacılar Odası ile yürütülen eğitim ise biraz daha göze görünür sonuçlar veriyor. Bilgisayarlı mobilya tasarımı, döşeme ve kesim ile ahşap boyama-vernik dallarında 3 aylık eğitimler tamamlanmış. Gelecek dönem, ILO’nun desteğiyle alınacak CNC tezgahıyla ahşap montaj, mobilya kesim-döşeme ve satış-diksiyon eğitimleri verilecek.
Oda Genel Sekreteri Fatih Esen, ilk dönem kurslara ilgi olduğunu ancak bilginin yayılması sayesinde ikinci dönem için açılan kayıtlara ilginin çok daha yüksek olduğunun altını çizdi. Hatta ikinci dönem kayıtlarda 1 Suriyeli, 2 Türk kadın katılımcı dahi başvurmuş. İlk dönem 9 ilde tamamı Türk sadece 4 kadın öğrencinin başvurması dikkate alındığında bu büyük gelişme.

Fatih Esen, imalat sanayiine sadece Suriyelilerin değil Türk gençlerin de ilgi göstermediğini, herkesin “masa başında” ya da “tozsuz-yağsız iş peşinde olduğunu vurguluyor.

“Kötüsüne denk gelmedik”

ILO Türkiye İletişim Yöneticisi Esra Kireççi’nin “Suriyeliler... Bu kelime söylendiğinde herkes devamında olumsuz bir şey geleceği algısında” sözleri, yüzleşilmesi gereken çok sorun olduğunun işareti. Çünkü başarı örneklerinden olan bir damper imalatçısında çalışan gençleri ziyaret sırasında, Suriyeli Ali’yi çalıştıran işverene “uyum” sorulduğunda verdiği yanıt sorunun derinine işaret ediyor: “Sorun çıktığını duyuyoruz ama biz kötüsüne denk gelmedik.” Cümle örtülü olarak “kötüler” olduğunun kabulü. Çünkü bir hafta önce yolun karşısındaki işyerinde Suriyeli çalışanlar ustalarını dövmüş.

Girişimcilik eğitimi

KOSGEB’in 32 saatlik girişimcilik eğitimine ilave olarak hukuk vb. bazı ilave derlerin yer aldığı eğitim de tamamlanmak üzere. Suriyelilerin işyerlerinde başta dil olmak üzere uyum sorunu yaşamayacağı, işverenin ve çalışanın Suriyeli olduğu çok sayıda işyeri hali hazırda var. Bu işyerleri başta kayıt dışılık olmak üzere ciddi sorunları barındırıyor. Kamu eliyle eğitilerek başlayan işyerlerinde sorunların daha az olacağı şimdiden söylenebilir.

Sorunla yüzleşmek

ILO’nun Hayata Fırsat projesi sonuçları itibariyle 12.6 bin Suriyeli’ye erişme ve 2 bin istihdam hedefliyor. Elbette çoğunluğu çocuk ve gençlerden oluşan 3,5 milyonluk bir kitle içinde küçük bir sayı ama buralarda elde edilecek deneyimler Türkiye’nin artık yüzleşmesi gereken göçmen sorununda atılacak adımlara yön verebilir. Uzmanlara göre Türkiye’ye gelenlerin yarısından fazlası ülkesine dönmeyecek. 

Konya deneyiminde, uygulayıcıların öne çıkan sorun tespitleri ise şöyle: Kapalı topluluklar halinde yaşandığı için dil sorunu var. Gençler Suriye kanunlarına göre başta askerlik olmak üzere bir dizi yükümlülüğünü yerine getirmediği için görünür olmaktan korkuyor. AB ve diğer bazı kaynaklardan alınan yardımlar kesilmesin diye iş vb. programlara katılmıyorlar. Kadınlar hemen hiçbir programda-projede yoklar. Uyum sorunları yüksek. Okulda-kursta arkadaşlıklar dahi sınırlı.