Yüksek rekolte ihracatı artırmaya yetmedi

Ferit PARLAK/ANKARA
ferit.parlak@dunya.com

Temmuz ayında Türkiye'nin 195,3 bin ton un ihracatı ger­çekleştirdiğine dikkat çeken Türkiye Un Sanayicileri Federasyo­nu (TUSAF) Başkanı Mesut Çakmak, ağustos ayında ise buğdayda fiyat be­lirsizliği ve kalite düşüklüğü nedeniy­le, sektörün önünü göremediğini ve ih­racatta yüzde 50 düşüş bekledikleri­ni söyledi. Çakmak, un sanayicisinin hangi fiyatla buğday temin edeceğini ve hangi maliyetle ihracat yapacağını öngöremediğinin de altını çizdi.

"Yüksek proteinli buğday ithalatı kontrollü şekilde açılmalı"

Zamansız yağışlar nedeniyle buğ­dayda kalite sorununun yaşandığına değinen Çakmak, kaliteli buğday ihti­yacının karşılanabilmesi için çözüm önerisini de paylaşarak, yüksek prote­inli buğday ithalatına kontrollü şekilde izin verilmesi gerektiğini söyledi. Dev­letin özellikle Dahilde İşleme Rejimi kapsamında sektörün önünü açacak adımlar atmasının ihracatın sürdürü­lebilirliği açısından büyük önem taşı­dığını belirten Çakmak, uluslararası piyasalara uygun fiyat ve tedarik poli­tikalarının hayata geçirilmesi gerek­tiğini vurguladı. Çakmak, Türkiye'nin buğday üretimi bakımından güçlü bir konumda bulunduğunu ancak kalite odaklı politikalar geliştirilmesi ve ih­racatçıların önünü görebileceği istik­rarlı bir sistem oluşturulmasının sek­tör açısından kritik önem taşıdığını sözlerine ekledi. Ekmeklik buğday ih­racatının serbest bırakılmasını da de­ğerlendiren Çakmak, mevcut fiyatlarla ihracatın rekabetçi olmadığını söyledi. Türkiye'de kaliteli buğdayın ton fiya­tının yaklaşık 18 bin lira, bunun da dö­viz bazında 370-380 dolar seviyesine denk geldiğini belirten Çakmak, buna karşın dünya piyasalarında buğday fi­yatlarının 250-280 dolar bandında bu­lunduğunu ifade etti. Bu nedenle Türk buğdayının mevcut maliyetlerle ulus­lararası pazarlarda rekabet etmekte zorlandığına dikkat çekti.

"Yeni uygulamalar ihracatı zorlaştırıyor"

Çakmak, Dahilde İşleme Rejimi (DİR) kapsamında faaliyet gösteren un sanayicilerinin yeni düzenlemeler nedeniyle ciddi sıkıntılar yaşadığını belirtti. Koruma ve Kontrol Genel Mü­dürlüğü tarafından uygu­lamaya alınan bazı itha­lat denetimlerinin sektör açısından önemli sorun­lar oluşturduğunun altını çizen Çakmak, uygun bu­lunmayan ürünlerin yük­leme limanına geri gönde­rilmesi zorunluluğunun ticareti zorlaştırdığını söyledi.

“24 milyon tonluk rekolte bekliyoruz"

Türkiye'nin bu yıl yaklaşık 24 milyon tonluk buğday rekoltesine ulaşacağını belirten Çakmak, ülkenin buğday arzı açısından herhangi bir sıkıntı yaşama­yacağını ancak kalite kaynaklı sorun­ların hem un sanayisini hem de ihracatı zorladığını söyledi. Hasadın yaklaşık iki ay önce başladığını ifade eden Çak­mak, Türkiye genelinde hasadın %75- 80 seviyelerine ulaştığını belirtti. Çakmak, hasadın ağırlıklı olarak Kayseri, Si­vas ve Doğu Anadolu böl­gelerinde devam ettiğini söyledi. Toprak Mahsul­leri Ofisi'ne (TMO) şu ana kadar yaklaşık 10,5 milyon ton hububat teslim edildi­ğini aktaran Çakmak, ha­sat tamamlandığında bu miktarın 12,5-13 milyon tona ulaşma­sını beklediklerini kaydetti.

Asıl sorunun adı: Kaliteli buğday

Asıl problemin kaliteli buğday temi­ninde yaşandığının altını çizen Çak­mak, un sanayicilerinin kaliteli buğ­dayı temin etmek için TMO'nun açık­ladığı fiyatların üzerinde alım yapmak zorunda kaldığını söyledi. Çakmak, ka­liteli buğdayın 17 bin 500 ile 19 bin lira arasında alındığını ifade etti.

"Una %10-15 yeni artış kaçınılmaz"

Artan buğday maliyetlerinin un fiyatlarına da yansıdığını belirten Çakmak, sektörün bugüne kadar una yaklaşık yüzde 10-15 oranında zam yaptığını söyledi. Piyasa şartlarının aynı şekilde devam etmesi halinde önümüzdeki dönemde una bir yüzde 10-15'lik artışın daha gündeme gelebileceğini ifade eden Çakmak, bunun tamamen piyasadaki buğday arzı ve fiyat hareketlerine bağlı olduğunu kaydetti.

Çiftçi, kaliteli ürünü depoda tutuyor

Hasadın önemli bölümünün tamamlanmasına rağmen piyasaya yeterince kaliteli ürün inmediğini aktaran Çakmak, birçok üreticinin yalnızca borçlarını karşılayacak kadar ürün sattığını, geri kalan kaliteli buğdayı ise depolarında beklettiğini söyledi. Çakmak, kalite sıkıntısının ise önümüzdeki dönemde sektörün en önemli gündem maddesi olacağını dile getirdi.

Hedef, dünya pazarının yüzde 25’i

TUSAF Başkanı Mesut Çakmak, “12 milyon tonluk dünya ihracat pazarındaki payımızı % 25’in üzerine çıkarma hedefimiz var. Tecrübemiz, kalitemiz, kapasitemiz ve uygun fiyat politikası ile bu hedefe ulaşacağımıza hatta aşacağımıza inanıyoruz. Siyasi adımlar ve kamu destekleriyle, Afrika ve Arap pazarlarında dahi Mısır, Rusya gibi maliyet avantajlı ülkelerle rekabet edebiliriz” diye konuştu.