Manipülatif işlem yapan bankalara ceza geliyor

Bankalar tarafından finansal piyasalarda yapay arz, talep veya döviz kuru dahil fiyat oluşumunu sağlamak amaçlı işlem yapılması, gerçeğe aykırı veya yanıltıcı bilgilerin yayılması, tasarruf sahiplerinin yanıltıcı şekilde yönlendirilmesi, manipülasyon ve yanıltıcı işlemler olarak kabul edilecek.

YAYINLAMA
GÜNCELLEME

Canan SAKARYA

Bankacılık Kanunu ile Sermaye Piyasaları Kanunlarında değişiklik yapan, katılım bankacılığını geliştirmeye dönük adımların atıldığı, kitle fonlamasının mevzuata girdiği, enerji, yol gibi büyük projelerin menkul kıymetleştirilerek finanse edilmesine imkan sağlayan, halka açık şirketlere yönelik yanlış ve yanıltıcı haberlerle manipülasyon yaparak çıkar elde edenlere verilecek hapis cezasının alt sınırını 3 yıl olarak düzenleyen Bankacılık Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasını öngören yasa teklifi Meclis'te kabul edildi. Kanunla bankaların kredi, mevduat, dış ticaret, transfer, nakit yönetimi ve kredi kartı gibi tüm faaliyetlerinden her ne ad altında olursa olsun aldıkları ücret, masraf ve komisyonların belirlenmesi konusundaki yetkiler Merkez Bankası'na veriliyor. Bankalarla müşteri ilişkisi kurulduktan sonra bankalarda oluşan gerçek ve tüzel kişilere ait veriler “müşteri sırrı” haline geliyor. Bu bilgiler Kişisel Verilerin Korunması Kanunu uyarınca müşterinin açık rızası alınsa bile kendisinden gelen bir talep ya da talimat olmaksızın yurt içindeki ve yurt dışındaki üçüncü kişilerle paylaşılamayacak. Türkiye Varlık Fonu Yönetimi Anonim Şirketi veya Türkiye Varlık Fonuyla yapılan işlemler, bu kurumlarca çıkarılan ya da ödenmesi garanti edilen bono, tahvil ve benzeri borçlanma araçlarının kredi sınırlamalarına tabi olmayacak.

Manipülatif işlem yapana ceza

Bankalar tarafından finansal piyasalarda yapay arz, talep veya döviz kuru dahil fiyat oluşumunu sağlamak amaçlı işlem ve uygulamaların yapılması, internet ortamı dahil farklı araçlarla gerçeğe aykırı veya yanıltıcı bilgilerin yayılması, tasarruf sahiplerinin gerçeğe aykırı veya yanıltıcı şekilde yönlendirilmesi ya da bu amaçları sağlamaya yönelik benzer işlem ve uygulamaların yapılması finansal piyasalarda manipülasyon ve yanıltıcı işlemler olarak kabul edilecek. Bankacılık sistemini tehlikeye düşürdükleri tespit edilen banka mensuplarının imza yetkisi geçici olarak kaldırılabilecek.

Bankalar önlem planı hazırlayacak

BDDK tarafından “sistemik önemli” olarak belirlenen bankalar, kanun ve kanuna istinaden çıkarılan düzenlemelerde yer alan koruyucu hükümlere uyumsuzluk nedeniyle veya mali bünyelerinde bozulma yaratacak hallerden herhangi birinin görülmesi veya görülme ihtimalinin ortaya çıkması halinde alınacak tedbirlerin önceden belirlenmesi maksadıyla, önlem planı hazırlamak ve BDDK’ye göndermekle yükümlü olacak.

Risk grubu genişliyor

Kanunla, Bankacılık Kanunu'nun ‘Risk Grubu’ başlıklı maddesi değiştirilerek risk grubu yeniden tanımlanıyor. Bir banka ile bankanın nitelikli pay sahipleri, banka yönetim kurulu üyeleri, genel müdürü, genel müdür yardımcıları ile başka unvanlarla istihdam edilseler dahi yetki ve görevleri itibarıyla bunlara denk veya üst konumlarda görev yapan yöneticileri ile bunların eş ve çocukları, birlikte veya tek başına doğrudan ya da dolaylı olarak kontrol ettikleri ya da sınırsız sorumlulukla katıldıkları veya yönetim kurulu üyesi ya da genel müdürü oldukları ortaklıklar bankanın dahil olduğu risk grubunu oluşturacak.

Sahte bankacılığa önlem

Telafisi mümkün olmayan zararların önlenebilmesi için izinsiz faaliyetlerin işlenmesinde kullanılan internet sitelerine erişimin içerik ve yer sağlayıcılarının yurt içinde olması halinde internet sitesine erişim engellenecek. BDDK tarafından savcılığa suç duyurusunda bulunulmasını takiben hakim kararı sonrasında internet sitesine erişim engellenecek. İçerik ve yer sağlayıcının yurt dışında olması durumunda kurulun başvurusu üzerine bu tedbirin uygulama yetkisi Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu'nda olacak. Büyük altyapı projeleri menkul kıymetleştirilerek finansman sağlanabilecek . Sermaye Piyasaları Kanununda yapılan değişiklikle “Projeye dayalı menkul kıymet ihracı” imkanı sağlanıyor.

Kart limiti artırımına 50 bin liraya kadar ceza

●Talepte bulunmayan veya sözleşme imzalamayan kişiler adına kart vermeleri, kart çıkaran kuruluşların, kart hamilleri talep etmedikçe kart limitlerini artırmaları halinde 25 bin liradan 50 bin liraya kadar, koruyucu hükümlere aykırılık halinde 50 bin liradan 250 bin liraya kadar idari para cezası verilecek.

● ☞SPK tarafından gerçek ve tüzel kişilerden bilgi, belge, açıklama ve kayıtlar süresi içinde vermeyen, istenen şekliyle vermeyen, eksik, gerçeğe aykırı, yanıltıcı nitelikte veren, görevlendirilenlerin görevlerini yapmalarını engelleyen veya zorlaştıran kişiler hakkında 20 bin liradan 250 bin liraya kadar idari para cezası uygulanacak.

● BDDK’ya gerçeğe aykırı, yanıltıcı nitelikte bilgi, belge vermek veya açıklamalarda bulunmak suretiyle gereksiz olarak denetim yapılmasına neden olan kişiler hakkında bin liradan 25 bin liraya kadar idari para cezası verilecek.

● Doğrudan ya da dolaylı olarak sermaye piyasası araçlarının fiyatlarını, değerlerini veya yatırımcıların kararlarını etkileyebilecek nitelikteki ve henüz kamuya duyurulmamış bilgilere dayalı olarak işlem yapanlar hakkında verilecek hapis cezasının alt sınırı iki yıldan üç yıla çıkarılıyor.

● Sermaye piyasası araçlarının fiyatlarına, fiyat değişimlerine, arz ve taleplerine ilişkin olarak yanlış veya yanıltıcı izlenim uyandırmak amacıyla işlem yapanlar, yalan, yanlış veya yanıltıcı bilgi verenler için uygulanacak hapis cezasının alt sınırı da iki yıldan üç yıla yükseltiliyor.

● SPK tarafından gerçek ve tüzel kişilerden talep edilen bilgi, belgelerin verilmemesi, eksik verilmesi, yanıltıcı nitelikte verilmesi durumunda 20 bin liradan 250 bin liraya kadar idari para cezası uygulanacak.

Sermaye artırmayan faktoring şirketi faaliyet gösteremeyecek

Faktoring şirketlerinin kuruluşunda nakden ödenecek sermaye tutarı kanunla 20 milyon liradan 50 milyon liraya çıkarılıyor. Faktoring şirketleri asgari ödenmiş sermayelerini, yasanın yürürlük tarihinden itibaren bir yıl içinde kanunda belirtilen tutara yükseltecek. Öngörülen sürelerde asgari ödenmiş sermayelerini artırmayanların faaliyet izinleri iptal edilecek. Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu’ndaki idari para cezaları da kanunla güncelleniyor.