Hindistan'da aşırı sıcaklar her yıl on binlerce can alıyor

Hindistan boğucu bir yaz mevsimini geride bırakıyor. Kuzey Uttar Pradeş eyaletinde sıcaklıklar mayıs ayında 48 santigrat dereceyi aştı. Yetkililerin resmi ölüm sayıları ise durumun vahametini yansıtmaktan uzak.

Ülkede yıllık resmi sıcak çarpması ölümleri 500 ila 1500 arasında açıklanıyor. Uzmanlar bu rakamların gerçeği yansıtmadığı konusunda uyarıyor. Kayıt sistemindeki eksiklikler ve dolaylı etkilerin göz ardı edilmesi en büyük sorunlar arasında.

Ölüm oranlarına dair yeni tahminler

Bilim insanları konuyu detaylı şekilde araştıran bir çalışmaya imza attı. Frontiers in Environmental Health dergisinde geçen ay yayımlanan makale çarpıcı sonuçlar ortaya koydu.

Araştırmaya göre Hindistan genelinde tek bir aşırı sıcak günü yaklaşık 3 bin 400 ek ölüme yol açıyor. Beş gün süren bir sıcak hava dalgası ise yaklaşık 30 bin ek ölümle ilişkilendiriliyor. Bu rakamlar resmi açıklamalarla kıyaslandığında devasa bir fark ortaya çıkıyor. Araştırma ekibi ülkenin 765 bölgesinin tamamı için detaylı veriler üretti. Çalışma aynı zamanda sadece doğrudan sıcak çarpmasına bağlı ölümleri değil, tüm aşırı ölümleri hesaba kattı.

Farklı iklim bölgelerinden veriler

Ekip, ülke çapında homojen veri bulunmadığı için farklı bir yöntem kullandı. Araştırmacılar Hindistan'ın farklı iklim bölgelerindeki 10 şehirden geçmiş verileri inceledi. Bu şehirlerdeki aşırı sıcak dönemlerinde yaşanan ek ölüm oranları analiz edildi.

Ardından her bir bölge en benzer iklime sahip şehirle eşleştirildi. Bu yöntemle sıcak dönemlerde kaç ek ölüm yaşanacağı tahmin edildi. Hindistan meteoroloji departmanı düzlüklerde 40 dereceyi, dağlık bölgelerde ise 30 dereceyi sıcak hava dalgası olarak tanımlıyor.

En ağır yükü taşıyan eyaletler

Araştırmada en büyük etkinin görüldüğü yer Uttar Pradeş oldu. Bu eyalet tek başına beş günlük bir sıcak hava dalgasında yaklaşık 8 bin 100 ek ölümden sorumlu tutuluyor. Ahmedabad, Jaipur ve Surat gibi bireysel bölgelerde tek bir olayda 250'yi aşan ek ölümler kaydedildi.

Bilim insanları bu tahminlerin hala muhafazakar olduğunu vurguluyor. Hesaplamalar tarihsel sıcaklık baz çizgilerine ve kentsel verilerden yapılan ekstrapolasyona dayanıyor. Kırsal bölgelerdeki özel kırılganlıklar durumu daha da ağırlaştırıyor.

Derin eşitsizlikler ortaya çıkıyor

Araştırma çarpıcı bir eşitsizliği de gün yüzüne çıkarıyor. En yüksek sıcak hava dalgası ölüm oranına sahip beş eyalet, ulusal ek ölümlerin yüzde 66'sını oluşturuyor. Bu eyaletler Hindistan'ın gayri safi yurtiçi hasılasına sadece yüzde 29 oranında katkıda bulunuyor.

Yani uyum sağlama fonu oluşturmaya en az gücü yeten bölgeler aynı zamanda en büyük riskle karşı karşıya. Yazarlar bu durumun federal yatırımların yönlendirilmesini değiştirmesi gerektiğini savunuyor.

Daha iyi korumalar şart

Çalışma Hindistan vatandaşları için sıcak hava dalgalarına karşı daha iyi korumalar gerektiğinin altını çiziyor. Özellikle en sıcak ve en kalabalık bölgelerde yerel ısı eylem planları hayati önem taşıyor. İyileştirilmiş sağlık altyapısı ve güçlü erken uyarı sistemleri de çözümün parçaları arasında.

Bu bulguların etkisi Hindistan sınırlarını aşıyor. Araştırmanın yazarları Güney Asya ve Sahra Altı Afrika'daki ülkelerin benzer zorluklarla karşılaştığını belirtiyor. Bu bölgelerde de aşırı sıcak, sınırlı sağlık altyapısı ve zayıf ölüm gözetimi benzer tablolar oluşturuyor.

Avrupa için de dersler var

Çalışmanın sonuçları Avrupa için de önemli çıkarımlar sunuyor. Imperial College London ve Londra Hijyen ve Tropikal Tıp Okulu araştırmacılarının bir çalışması iklim değişikliğinin 2025 yazında 854 Avrupa kentinde tahmini 16 bin 500 ek ölüme neden olduğunu buldu. Bu rakam o yazki tüm sıcağa bağlı ölümlerin yüzde 68'ine tekabül ediyor.

Rekor sıcak geçen 2024 yazında ise Avrupa'da 62 binden fazla insan hayatını kaybetti. İspanya'da tek başına mayıs 2026'da rekor seviyede 101 sıcaklığa bağlı ölüm kaydedildi. Bu rakam son on yılın aylık ortalamasının 3.6 katıydı. İspanya Sağlık Bakanı sıcağın artık insanların vücutlarının alışma fırsatı bulamadan geldiği uyarısında bulundu.