F-35’in üçte biri maliyetine savaş uçağı yarışı

Savunma şirketleri, pilotlu savaş uçaklarına eşlik edecek otonom jetler için üretim ve maliyet yarışına girdi. ABD Hava Kuvvetleri, ilk aşamada 150’den fazla uçak almayı planlıyor.

Boeing, Anduril Industries, General Atomics, Lockheed Martin, Northrop Grumman ve Airbus yeni pazar için farklı tasarımlar geliştiriyor. İlk büyük üretici seçiminin 2027 yazında yapılması bekleniyor.

Çalışan uçak Boeing’den geldi

Boeing, Farnborough Uluslararası Havacılık Fuarı’nda MQ-28 Ghost Bat adlı çalışan uçağını sergiledi. Anduril ve General Atomics ise ABD programı için geliştirdikleri tam boyutlu modelleri tanıttı.

Ghost Bat, temmuz başında ABD öncülüğünde düzenlenen çok uluslu askerî tatbikata katıldı. Uçak, Aralık 2025’te havadaki bir hedefe karşı gerçek mühimmat kullanılan denemeyi de tamamladı.

Boeing, program üzerinde 2017’den bu yana çalışıyor. Şirket, 100’den fazla test uçuşu gerçekleştirdiğini ve modelin yeni otonom görevler için geliştirilebileceğini belirtiyor.

Avustralya yedi uçak alacak

Boeing, Avustralya Savunma Kuvvetleri için yedi Ghost Bat üretmeye hazırlanıyor. Üç yıllık sözleşmenin büyüklüğü 754 milyon Avustralya doları, yaklaşık 528 milyon dolar olarak açıklandı.

Sözleşme uçakların yanı sıra sistem geliştirme ve üretim hazırlıklarını da kapsıyor. Ghost Bat, Avustralya’da 50 yılı aşkın süre sonra tasarlanan ilk askerî uçak programı olarak gösteriliyor.

Yedi uçak için açıklanan toplam tutar doğrudan birim satış fiyatı anlamına gelmiyor. Geliştirme, test, yazılım ve üretim altyapısı maliyetleri sözleşmenin içinde yer alıyor.

Hedef 150’den fazla uçak

ABD Hava Kuvvetleri, General Atomics’in FQ-42 ve Anduril’in FQ-44 modellerine mühendislik, üretim geliştirme ve imalat sözleşmeleri verdi. Kurum, 2030 sonuna kadar 150’den fazla savaşa hazır uçak almayı hedefliyor.

Uzun vadeli plan yaklaşık 1.000 otonom savaş uçağının envantere katılmasını öngörüyor. Program, hava kuvvetlerinin daha fazla platformu daha düşük maliyetle göreve çıkarma arayışının merkezinde bulunuyor.

Yeni uçaklar pilotlu jetlerin menzilini, algılama kapasitesini ve görevde kalma süresini artıracak. İnsanlı uçakların yüksek riskli bölgelere doğrudan girmeden görev yapabilmesi de programın temel amaçları arasında yer alıyor.

Maliyet 27 milyon dolara inebilir

ABD Hava Kuvvetleri, yeni sınıftaki uçakların F-35’in en fazla üçte biri maliyetinde olmasını istiyor. F-35’in birim fiyatı donanım ve modele göre 80 milyon doların üzerine çıkabiliyor.

Hedef gerçekleşirse otonom savaş uçaklarının birim maliyeti yaklaşık 27 milyon dolar veya daha düşük seviyede kalacak. Kesin fiyat; sensör, motor, silah sistemi ve yazılım paketine göre değişecek.

Daha düşük maliyet, hava kuvvetlerinin pahalı pilotlu jetler yerine daha kalabalık filolar kurmasına olanak sağlayabilir. Kaybedilebilir platform yaklaşımı, bakım ve operasyon hesaplarını da değiştirecek.

Anduril üretimi hızlandırıyor

Anduril, FURY adlı uçağının üretimine Ohio’daki yeni tesiste başladı. Şirket, tesisin yılda 150 uçağa kadar üretim kapasitesine ulaşabileceğini belirtiyor.

ABD Hava Kuvvetleri, Anduril’in uçağıyla Mojave Çölü üzerinde dijital hedefe karşı gerçek mühimmat kullanılan bir deneme gerçekleştirdi. General Atomics de program kapsamında birden fazla uçak ürettiğini açıkladı.

General Atomics, Predator ailesi dahil onlarca yıllık insansız uçak deneyimine sahip. Şirket, son yıllarda otonom uçuş sistemleriyle binlerce saatlik test yapıldığını bildiriyor.

Yazılım ayrı yarışacak

ABD Hava Kuvvetleri, uçak donanımı ile görev yazılımını birbirinden ayıran bir satın alma modeli uyguluyor. Amaç, farklı şirketlerin geliştirdiği otonom yazılımların birden fazla uçakta kullanılabilmesi.

Anduril, General Atomics, Lockheed Martin, Northrop Grumman, RTX Collins Aerospace ve Shield AI yazılım havuzuna seçildi. Kurum, şirketleri performans ve maliyet üzerinden sürekli rekabet içinde tutacak.

İlk ana görev yazılımı sağlayıcısının 2027 yazında belirlenmesi planlanıyor. Altı yıllık sözleşme yapısı, yeni yazılımların uçaklara daha hızlı eklenmesini hedefliyor.

Avrupa kendi hattını kuruyor

Avrupa ülkeleri de ABD sistemlerine bağımlılığı azaltacak otonom savaş uçağı projelerine yöneliyor. Boeing, Alman Hava Kuvvetleri’ne 2029’a kadar uçak sunmak için Alman şirketleriyle ortaklık kurdu.

Airbus, U760 Ravenstorm modelini 2030’ların başında göreve hazır hale getirmeyi hedefliyor. Şirket, daha kısa vadeli ihtiyaçlar için U740 Valkyrie üzerinde çalışıyor.

Airbus, ABD merkezli Kratos Defence’den aldığı iki uçakla yıl içinde test uçuşları yapmayı planlıyor. Avrupa üretimi görev yazılımının mevcut hava platformlarına yerleştirilmesi, programın ana unsurları arasında bulunuyor.

Pazar yüzlerce uçağa çıkabilir

Savunma sektörü danışmanları, küresel talebin yılda yüzlerce uçağa ulaşabileceğini değerlendiriyor. Yaygın kullanımın ise 2030’ların ortasını bulabileceği tahmin ediliyor.

Birim maliyetin düşmesi, yalnızca büyük hava kuvvetlerini değil daha sınırlı savunma bütçesine sahip ülkeleri de pazara çekebilir. Üretim kapasitesi, yazılım güvenliği ve pilotlu uçaklarla entegrasyon siparişlerde belirleyici olacak.

Boeing çalışan uçak ve test geçmişiyle yarışa girerken Anduril üretim hızıyla fark yaratmaya çalışıyor. General Atomics uçuş tecrübesini, Airbus ise Avrupa’nın teknoloji kontrolü talebini öne çıkarıyor.