Portekiz'den savaş uçaklarını radardan gizleyecek teknoloji

Gökyüzündeki savaş uçakları bir gün düşman radarlarından neredeyse tamamen kaybolabilir mi? Portekiz’de çalışan araştırmacılar, bu soruya grafen tabanlı yeni bir malzemeyle yanıt arıyor. Geliştirilen teknoloji, askeri hava araçlarının radar izini azaltmayı hedefliyor.

Savaş uçakları ve askeri dronların radarlar tarafından daha geç tespit edilmesi, savunma teknolojileri açısından önemli bir üstünlük sağlayabilir. Portekiz’de yürütülen çalışma, Avrupa’nın radar görünmezliği alanındaki arayışlarında yeni bir aşama olarak değerlendiriliyor.

Lizbon’daki Instituto Superior Técnico bünyesinde çalışan araştırma ekibi, grafen temelli radar görünmezliği teknolojisi üzerinde çalışıyor. Plasmas and Nuclear Fusion enstitüsünden doğan GTechPlasma projesi, plazma tabanlı üretim yöntemiyle öne çıkıyor. Araştırmacılar, farklı kullanım alanlarına göre uyarlanabilen ve yüksek kalite standardına sahip grafen malzemeleri geliştirdiklerini belirtiyor.

Amerika'nın tekelini kırabilecek yerli çözüm

Radyasyon ve radar dalgalarını emebilen özel kaplamalar, askeri havacılıkta kritik bir alan olarak görülüyor. GTechPlasma kurucu ortağı Bruno Soares Gonçalves, çalışmalarının özellikle elektromanyetik radyasyon emilimine odaklandığını söylüyor. Savunma sanayisi ise bu teknolojinin en belirgin uygulama alanı olarak öne çıkıyor.

Elektromanyetik kalkanlama potansiyeli taşıyan başka alanlar da bulunuyor. Avrupa’da bu ölçekte bir teknolojik çözümün daha önce geliştirilmediği belirtiliyor. Dünya genelinde benzer kabiliyetlere sahip ülkelerin başında Amerika Birleşik Devletleri geliyor. F-35 savaş uçaklarında kullanılan özel kaplama malzemelerinin ihracatı ise sıkı kısıtlamalara tabi.

Portekiz’de geliştirilen yeni malzeme, bu nedenle küresel ölçekte dikkat çekebilecek bir potansiyel taşıyor. Gonçalves, söz konusu inovasyonun uygulama değerinin yüksek olduğunu vurguluyor. Kurulan üretim sistemi metan veya etanol gibi farklı öncül maddeler kullanıyor. Araştırmacılar bu yöntemle karbon atomlarından oluşan, tek atom kalınlığında bir tabaka elde ediyor.

Bir savaş uçağı radarda nasıl kuşa dönüşür

Plazma teknolojisi, üretilen malzemenin atomik düzeyde kontrol edilmesine imkân veriyor. Araştırmacılar, malzemenin özelliklerini farklı endüstriyel ihtiyaçlara göre ayarlayabiliyor. Radyasyon emiliminin yanı sıra hidrojen depolama veya nadir uranyum ayrıştırma gibi başka kullanım alanları da gündeme geliyor.

Enstitü, Amerika Birleşik Devletleri, Japonya ve Avrupa’da patent aldı. Ancak projenin en kritik başlıklarından biri askeri havacılık uygulamaları olarak öne çıkıyor. Hedef, büyük bir askeri uçağın radar izini ciddi ölçüde azaltmak. Yapılan değerlendirmelere göre bir F-16 savaş uçağının radar ekranında kuş boyutunda bir iz bırakması mümkün olabilir.

Savaş senaryolarında uçakların radar izini küçültmek önemli bir taktik avantaj sağlayabilir. Bir uçağın radarlar tarafından hiç algılanmaması en güçlü senaryo olarak görülse de, tespitin gecikmesi bile askeri görevlerin seyrini etkileyebilir. Gonçalves de radar tespit süresini mümkün olduğunca geciktirmenin kritik önem taşıdığını belirtiyor.

Laboratuvardan fabrikaya uzanan seri üretim planı

Avrupa’da geliştirilen teknoloji artık sanayileşme ve ölçek büyütme aşamasına ilerliyor. GTechPlasma cihazları şu anda dakikada 40 miligram yüksek kaliteli grafen üretebiliyor. Şirket, üretim kapasitesini daha büyük endüstriyel seviyelere taşımayı hedefliyor. Bu amaçla bir sanayi ortağıyla da iş birliği yapılıyor.

Compete 2030 fonundan destek alan Plasmaphene şirketi bu süreçte devreye giriyor. Vila Viçosa merkezli şirket, yüksek kaliteli grafen üretim makinesinin sanayileştirilmesi üzerinde çalışacak. Plan kapsamında fabrika zeminine eş zamanlı çalışabilecek birden fazla cihaz kurulması öngörülüyor. Cihaz sayısının artırılması, hem üretim kapasitesini yükseltmek hem de operasyonel yedeklilik sağlamak açısından önem taşıyor.

Sistem, farklı cihazlarda aynı anda birden fazla malzemenin üretilmesine imkân verebilecek şekilde tasarlanıyor. Araştırmacılar, üretim reçetesini değiştirerek farklı özelliklere sahip yeni malzemeler elde edebildiklerini belirtiyor. Şirketin hedefleri arasında küresel savunma şirketleriyle iş birliklerini genişletmek de bulunuyor.

Şirket, Portekizli bir dron üreticisine 260 gram radar emici malzeme sağladı. Söz konusu malzeme şu aşamada oldukça hafif, siyah bir toz formunda bulunuyor. Ancak asıl hedef, son kullanıcıya daha yakın ve doğrudan uygulanabilir çözümler geliştirmek. Bu kapsamda dronlar gibi yüzeylere doğrudan uygulanabilecek özel sprey kaplamalar üzerinde çalışılması planlanıyor.

Şirketler, müşteriye yalnızca ham toz malzeme verip entegrasyon sürecini tamamen ona bırakmak istemiyor. Bunun yerine, endüstriyel kullanıma hazır ve pratik çözümler sunmayı amaçlıyor. GTechPlasma yönetimi, karmaşık üretim sürecini mümkün olduğunca uygulanabilir hale getirmeyi hedeflediklerini belirtiyor.

Portekiz’in bu teknolojiyle grafen tabanlı askeri görünmezlik çözümlerinde öne çıkması bekleniyor. Geliştirilen malzemenin yalnızca savunma sanayisinde değil, farklı endüstriyel alanlarda da kullanım potansiyeli taşıdığı değerlendiriliyor.