ABD federal mahkemesi Trump'ın yüksek vize ücreti planını engelledi

ABD Bölge Yargıcı Leo Sorokin, Trump yönetiminin nitelikli yabancı işçi istihdam etmek isteyen işverenlere 100 bin dolar ücret getirme planını durdurdu. Yargıç Sorokin, bu mali yükümlülüğün yetkisiz bir vergi niteliği taşıdığına hükmetti. Karar, ABD'li işletmelerin uzmanlık alanlarında yabancı profesyonelleri istihdam etmesini sağlayan H-1B vize programı başvurularını doğrudan etkiliyor. Yargıç Sorokin, politikanın Kongre'yi baypas ederek yürütme yetkisini aştığını tespit etti. Gerekçeli karara göre, bu tür bir harç yasa koyucuların açık yasama onayını gerektiriyor ve başkanlık yetkisinin anayasal sınırlarını gösteriyor.

Eylül 2025 tarihindeki başkanlık kararnamesi ülke çapında geniş bir tepki topladı. Şirketler, bu uygulamanın etkilenen personelleri için ne anlama geleceği konusunda derin endişeler yaşadı. O dönemde Seyfarth hukuk firmasının ortağı Leon Rodriguez, Beyaz Saray'ın yatıştırma çabalarına rağmen belirsizliğin sürdüğünü belirtmişti. Obama yönetiminde ABD Vatandaşlık ve Göçmenlik Hizmetleri Direktörlüğü yapan Rodriguez, bazı uzmanların H-1B vize programı kapsamındaki çalışanlarına seyahat etmeme tavsiyesi verdiğini aktarmıştı.

H-1B vize programı davasında eyaletlerin kazanımı

Yargı kararı, yasal süreci başlatan birçok ABD eyaleti için büyük bir zafer anlamı taşıyor. Davacılar, yüksek ücretlerin H-1B vize programı üzerinden uluslararası uzmanlığa sırtını dayayan kamu kurumlarında işe alımları ciddi şekilde baltalayacağını savundu. Eyaletler, özellikle devlet tarafından finanse edilen üniversitelerin ve tıbbi tesislerin olumsuz etkileneceğini vurguladı. Yargıç Sorokin, kararını temellendirirken iki önemli Yüksek Mahkeme kararına atıfta bulundu.

Söz konusu emsal davalardan biri, bireysel yükümlülüğü vergi olarak tanımlayarak Uygun Bakım Yasası'nı onamıştı. Daha yakın tarihli diğer karar ise Kongre izni olmadan geniş kapsamlı tarifeler uygulamaya yönelik yürütme çabalarını reddetmişti. Mevcut karar, H-1B vize programı maliyetleri üzerinden yönetimin ekonomi politikalarına karşı karşıya kaldığı bir dizi yasal zorluğa yenisini ekliyor. Beyaz Saray and Adalet Bakanlığı, konuyla ilgili yorum taleplerine henüz doğrudan bir yanıt vermedi.

Beyaz Saray engelleme kararına karşı temyize gidiyor

Beyaz Saray, mahkemenin verdiği bu durdurma kararına karşı hızlıca temyize gideceğini bildirdi. Politico'nun aktardığına göre, Beyaz Saray Sözcüsü Taylor Rogers, H-1B vize programı sisteminin onlarca yıldır suistimal edildiğini savundu. Sözcü Rogers, Trump'ın bu aksaklığı düzeltmek amacıyla nihayet somut bir adım attığını dile getirdi. Washington'daki bir federal yargıcın daha önce benzer bir kararı onayladığını belirten Rogers, bu kararın temyizde bozulacağına inandıklarını söyledi.

Sorokin'in hükmü, Washington DC'deki bir federal yargıcın altı ay önce benzer bir yürütme tedbirini destekleyen kararından ayrışıyor. Ancak o dönemki karar, Yüksek Mahkeme'nin şubat ayında vergilendirme konusundaki yürütme sınırlarını netleştirmesinden önce çıkmıştı. Yüksek Mahkeme'nin getirdiği yeni hukuki çerçeve, H-1B vize programı davasında Yargıç Sorokin'in mevcut gerekçelerini doğrudan etkiledi. Güncel kurallar yürütmenin yetki alanını net olarak sınırlandırıyor.

Yıllık kotalar ve H-1B vize programı yapısı

Mevcut haliyle 1990 yılından beri yürürlükte olan H-1B vize programı, her yıl en fazla 85 bin vize verilmesine olanak tanıyor. Sistem bu toplam kontenjanın 20 bin adetlik kısmını ileri derece diplomaya sahip başvuru sahiplerine ayırıyor. Mevcut yasa, yükseköğretim kurumları ile kâr amacı gütmeyen araştırma kuruluşlarını bu yıllık sınırlamalardan muaf tutuyor. Trump, yerel işçilerin istihdam olanaklarını baltaladığı gerekçesiyle bu programı sürekli olarak eleştiriyordu.

Trump, daha önceki açıklamalarında H-1B vize programı bünyesindeki suistimallerin ulusal bir güvenlik tehdidi oluşturduğunu savunmuştu. Amerikalıların bilim ve teknoloji alanlarında kariyer yapmaktan uzaklaştığını belirten Trump, bu durumun ABD liderliğini riske attığını iddia etmişti. Yaşanan son hukuki gelişmeyle birlikte H-1B vize programı dahilindeki yabancı iş gücü maliyetleri mevcut seviyesini korudu. Şirketler, mahkemenin yürütmeyi durdurma kararı sayesinde ek mali yükümlülüklerden şimdilik muaf kaldı.