İran’dan Ukrayna’ya üç hedefli saldırı planı: Operasyonu ne durdurdu?

İran ile Ukrayna arasında Hazar Denizi’nde vurulan ticari gemi nedeniyle başlayan kriz, saldırının eşiğinden dönüldüğünü gösteren yeni bir açıklamayla yeniden gündeme geldi. Tahran yönetiminin üç ayrı hedef için askeri hazırlıkları tamamladığı öne sürüldü.

İran devlet televizyonuna konuşan üst düzey askeri danışman Muhsin Rızai, Ukrayna topraklarındaki üç noktaya saldırı düzenlemek üzere hazırlık yapıldığını söyledi. Rızai, operasyonun Ukrayna’nın özür dilemesinin ardından iptal edildiğini belirtti.

Üç hedef için hazırlık tamamlandı

Rızai’nin açıklamasına göre İran Silahlı Kuvvetleri, Ukrayna’daki üç hedefe yönelik saldırının hazırlıklarını tamamladı. Ancak hedeflerin hangi şehirlerde veya bölgelerde bulunduğu, askeri ya da sivil nitelikte olup olmadığı ve operasyonda hangi silahların kullanılmasının planlandığı açıklanmadı.

İranlı yetkili, saldırının hangi tarihte gerçekleştirilmesinin düşünüldüğüne ilişkin de bilgi vermedi. Açıklama, Tahran yönetiminin daha önce yalnızca değerlendirme aşamasında olduğu öne sürülen misilleme seçeneğinde hazırlıkları ileri bir noktaya taşıdığını gösterdi.

Rızai’nin sözleri, İran’ın Ukrayna’ya yönelik doğrudan askeri müdahale ihtimalini ilk kez bu kadar açık biçimde dile getirmesi açısından dikkat çekti.

Krizi Hazar Denizi’ndeki gemi saldırısı başlattı

İran ile Ukrayna arasındaki gerilim, 25 Temmuz’da Hazar Denizi’nde İran bağlantılı bir ticari geminin insansız hava araçlarıyla hedef alınmasının ardından yükseldi.

Tahran yönetimi saldırıda bir mürettebatın hayatını kaybettiğini, bir kişinin de yaralandığını bildirdi. İran, saldırıdan Ukrayna’yı sorumlu tutarken Kiev yönetimi olayın kasıtlı olmadığını İranlı yetkililere iletti.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi ise saldırıyı ülkesinin vatandaşlarına ve çıkarlarına yönelik kabul edilemez bir eylem olarak nitelendirdi. Tahran yönetimi, Ukrayna’dan gemide meydana gelen zarar için tazminat ödenmesini de istedi.

Kiev’in özrü tartışma yarattı

Muhsin Rızai, üç hedefe yönelik operasyonun Ukrayna’nın özrü üzerine durdurulduğunu söyledi. Ancak Kiev yönetiminin kamuoyuna açık, resmî bir özür açıklaması yayımladığına ilişkin bilgi paylaşılmadı.

Ukrayna tarafı daha önce İranlı geminin kasıtlı olarak hedef alınmadığını bildirmiş, olayın istenmeyen bir sonuç olduğunu belirtmişti. Rızai’nin açıklaması, bu diplomatik temasların Tahran tarafından özür olarak kabul edildiğine işaret etti.

İranlı yetkilinin iddiasına Ukrayna yönetiminden henüz doğrudan bir yanıt gelmedi. Bu nedenle saldırı planının kapsamı ve iptal sürecine ilişkin ayrıntılar yalnızca İran tarafından yapılan açıklamalara dayanıyor.

Önceki iddia tek bir limanı işaret etmişti

Temmuz ayının sonunda uluslararası basına yansıyan haberlerde İran’ın Ukrayna’daki bir limana sınırlı güçte balistik füze saldırısı düzenlemeyi değerlendirdiği öne sürülmüştü.

Saldırının büyük çaplı hasar vermekten çok Kiev yönetimine sembolik bir mesaj göndermeyi amaçladığı iddia edilmişti. Yoğun diplomatik temasların ardından söz konusu seçeneğin askıya alındığı belirtilmişti.

Rızai’nin son açıklaması ise planın tek bir limanla sınırlı olmadığını, üç ayrı hedef için hazırlık yapıldığını ortaya koydu. Böylece önceki haberlerde yalnızca değerlendirme aşamasında olduğu belirtilen saldırı seçeneğinin, İranlı yetkilinin anlatımına göre uygulamaya daha yakın bir seviyeye ulaştığı anlaşıldı.

Tahran ile Kiev arasındaki gerilim sürüyor

İran ile Ukrayna arasındaki ilişkiler, Rusya-Ukrayna savaşı nedeniyle uzun süredir gergin seyrediyor. Kiev yönetimi, İran’ı Rusya’ya askeri destek sağlamakla suçlarken Tahran bu suçlamaları reddediyor.

Hazar Denizi’ndeki gemi saldırısı ise iki ülke arasındaki gerilimi doğrudan askeri çatışma ihtimaline taşıyan yeni bir başlık oluşturdu. İran’ın saldırı planından vazgeçtiğini açıklaması kısa vadede gerilimi azaltırken tazminat talebi ve sorumluluk tartışması henüz sonuçlanmadı.