“0 kg” üreten ile “750 kg” üreten aynı desteği alırsa (2)
Tarım desteklerinin getirisini/götürüsünü, “buğday örneği” ile anlatmaya çalışmıştım dün…
Mevcut durumu:
“Sorumluluk alıp, çabalayan, dönümde “750 kg buğday” üretebiliyor…
Kimi de, 1 dönüm arazide kendiliğinden de yetişebilen “80 kg buğday” ile, kendisini ve ailesini, daha da rahatlatacak fiyatın oluşmasına odaklanıyor…
Düşündürücü/üzücü olan ve üretimden soğutan/uzaklaştıran:
0 üretim yapanın da, 750 kg üretimi aşmaya çalışanın da “dönüm başı” aynı temel desteği alması…” şeklinde özetlemiştim…
***
Yazıya, sosyal medyada gelen yorumlar ve gelen mailler şunu anlatıyor:
“Üretene, üretmek isteyene verilecek desteklerle, sadece bıuğdayda, mevcut üretim yüzde 30-40 oranında artırılabilir...
Dahası…
Yabancı pazarlarda da talep gören kalite ve çeşitlilik yakalanabilir;
Bu yolla, tarımsal sanayi de güçlendirilebilir…
***
Dolaylı yollardan da ekonomiye katkı sağlanabilir:
Örneğin, sağlıklı/yüksek vitaminli/proteinli ürünlerle sağlıklı/verimli bir toplum inşa edilebilir...
***
Bugün…
Enflasyon ile mücadelenin en büyük engeli olarak, konut ve eğitimin yanında “gıda”nın da gösterilmesinin nedeni:
Ya desteklerin doğru kullanılamaması;
Ya doğru insanların/şirketlerin desteklenmemesi;
Ya eğitim ve çalışma hayatının getirisi olan kültürel dönüşümle, insanların üretimden uzaklaşması; tüketime/borçlanmaya alışması…
VELHASIL
Kanuna göre tarımsal desteklerin Gayrisafi Yurt İçi Hasıla’ya (GSYH/GSMH) oranı en az yüzde 1 olmalı…
Bugün bütçeden ayrılan ödenek binde 1’in altında…
Ama…
Yine de ayrılan kaynak yaklaşık 168 milyar lira vivarında…
Bu para, verimli/üretken yatırımlarda (küçük çiftçileri, gençleri üretim aşamasına katma gibi) kullanılsa ve desteklerin etki analizleri yapılsa:
“Tarımsal destek tutarını artırabilmenin” de tek yolu olan, üretim/verimlilik için ciddi bir adım atılmış olmaz mı?
***
Tersi durumda:
2024 yılında tarımsal destekler GSMH’nin binde 3’üydü, 2025 yılında binde 2’ydi; desteklenenler de üretmedi veya verimlilikten uzaktı diye söylenir dururuz; “yüksek fiyat” ile mücadele sırasında…
