+13 yaş sınırlaması

Avrupa Birliği’nde (AB) bundan tam bir yıl önce, sosyal medya ve video payla­şım platformlarına “+16 uygu­laması” getirdi. Strasburg’da toplanan Avrupa Parlamento­su (AP), “16 yaş altındaki ço­cuk ve gençlerin sosyal med­ya, video paylaşım platformları ve yapay zekâ sohbet botlarına erişiminin engellenmesini ön­gören” bir öneriyi kabul etti.

AB bir yıl sonra yaş sınırını 16’dan 13’e indirmeyi hedefli­yor. Uygulamanın yılsonunda yürürlüğe girmesi bekleniyor. AB’nin görüş istediği bilirkişi heyeti sosyal medya platform­lara erişim için “+13 yaş sınır­laması” önerdi.

AB genelinde “13 yaşından küçük çocukların sosyal med­yaya erişiminin kısıtlanması” önerisini içeren bilirkişi rapo­ru bu hafta AB Komisyonu’na ulaştırıldı. AB Komisyonu Baş­kanı Ursula von der Leyen, yaz sonunda AB genelinde uygu­lanacak yeni düzenleme için önerisini sunacağını açıkladı.

AB’nin görüş istediği uzman­lardan oluşan bilirkişi heye­ti, 13 yaşına kadar sosyal med­ya ve diğer dijital hizmetlerin kullanımına yalnızca ebeveyn gözetiminde izin verilmesi ge­rektiğini önerdi. Uzmanlar, ay­rıca pedagojik bir bağlamda ve eğitim amaçlı olarak da bu ya­şın altındaki çocuklara, süre kı­sıtlaması şartıyla, erişim istis­nası tanınabileceği görüşüne yer verdi.

AB’ye sunulan raporu kaleme alan uzmanlardan Ulm Üniversitesi Hastanesi Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi Kliniği Direktörü Jörg Fegert’e göre, 13 yaşından itibaren çocukla­rın yaşlarına uygun sosyal med­ya platformlarına erişim sağla­masına izin verilebileceğini, ancak bu erişimlerde “standart güvenlik önlemlerinin” gözetil­mesi gerektiğini söyledi.

AB Komisyonu Başkanı von der Leyen, bi­lirkişi heye­tinin raporu­nun dikkatle inceleneceği­ni, önerilerin dikkate alına­cağını belirtir­ken, farklı yaş grupları için kademeli bir erişimin değerlendirilmesi ge­rektiğini açıkladı. Reşit olma­yanların sosyal medya kulla­nımına daha sıkı kurallar geti­rilmesini savunan Başkan von der Leyen, katı düzenlemelerin gerekli olduğunun giderek da­ha net hâle geldiğini ifade etti.

AB ülkelerinde, dijital poli­tikanın bazı alanlarında önce­likli yetkiye sahip kurum AB Komisyonu. Teknoloji devle­rinden, yaş sınırlamalarının teknik olarak uygulanmasını talep etme yetkisine sahip olan AB Komisyonu, hazırlanacak düzenlemeyi ise ebeveynlerin denetlemesini isteyecek.

Mevcut kurallar uygulanmalı

AB genelinde yaş sınırları, ço­cuklar ve gençleri koruma ön­lemleri bir yılda düşürdü. Bir yılda sosyal medyayı kullanma yaşını üç yaş aşağı çeken uz­manlar, hazırladıkları raporda, mevcut kurallar ve düzenleme­lerin uygulanmasının önemli olduğunu vurguladı. YouTube, Instagram, TikTok, Snapchat gibi özellikle gençler arasında popüler olan platformlar AB’nin Dijital Hizmetler Yasası (DSA) kapsamında. DSA’nın, reşit ol­mayanların çevrimiçi korun­masına ilişkin 28’inci maddesi, sosyal medya şirketlerini “kü­çükleri korumak için uygun ve orantılı önlemleri almakla” yü­kümlü kılıyor aslında.

Sosyal medya devlerinin ku­ralları da yaş sınırlaması öngö­rüyor. Bu kurallarda, veri ko­ruma gerekçesiyle platformla­ra erişimin ancak 13 yaşından itibaren mümkün olduğu be­lirtiliyor. Facebook ve Instag­ram’ın sahibi olduğu Meta’ya karşı yürütülen soruşturma­yı hatırlatan AB Komisyonu, bu nedenle sosyal medya plat­formlarının kendi kurallarını uygulamasını talep ediyor.

Prof. Şelçuk Şirin: Sınırlamalıyız

TUİK’in 2025 yılı verilerine göre Türkiye’de yaklaşık 62,3 milyon aktif sosyal medya kul­lanıcısı bulunmakta. Bu sayı toplam nüfusun yaklaşık yüz­de 71’ine (Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı’na göre ise yüzde 88) denk geliyor. Türkiye’de birey­lerin günlük ortalama internet kullanım süresi 7 saat 13 daki­ka. Yine TÜİK verilerine göre, çocuklarda internet kullanım oranı yüzde 91,3’e ulaşmış.

Ünlü eğitimci Prof. Dr. Sel­çuk Şirin birkaç yıl önce Brük­sel’de verdiği konferansta, “bilgisayar ve sosyal medya­nın hayatımızın kaçınılmaz bir gerçeği olduğunu, bundan kaçınılamayacağını ancak sı­nırlayabileceğimizi” anlattı özetle. Çocuk gelişimi ve eği­tim politikaları üzerine ulus­lararası çalışmalarıyla tanı­nan New York Üniversite­si (NYU) Öğretim Üyesi Prof. Selçuk Şirin’e “sınırlamamız gerektiğini” söylese de Türki­ye’de sosyal medyayı kullanım yaşı düşüyor, kullanım süresi artıyor maalesef…