155-160 lira olacak diye ürettiler; 80 liraya düştü…
Dün açıklanan veriye göre TÜFE, gıda ve alkolsüz içeceklerde yıllık yüzde 33.79 arttı…
***
Örneğin, üzüm üreticileri:
Üzüme “katma değer” sağlayabilecek yolları araştırıyor;
Hesap yapıyor…
Kurutulmuş üzüm, pekmez, pestil, sirke (şarap üretimi çok çok daha katma değerli bir iş ama…- farklı bir yazı konusu- ) gibi ürünler için karar kılıyor…
***
Örneğin…
Kuru üzüm (4-5 kg yaş üzümden 1 kg kuru üzüm elde ediliyor) için:
Navlun, işçilik, stoklama, ambalajlama gibi maliyetlerle 110 lira civarında maliyet çıkarıyor…
Geçtiğimiz yıl açıklanan ortalama 120 liralık kuru üzüm alım fiyatının, bu yıl enflasyon artışıyla 155-160 liraya çıkabileceğine yönelik tahminini de yapıyor…
(Çeşitler arasında maliyeti 130 lirayı aşacak ürünler de var…)
Ve üretmeye başlıyor…
***
Sonuç mu?
Geçen yıl, çekirdeksiz kuru üzüm için kilo başına ortalama 120 lira fiyat açıklayan Tariş Üzüm Birliği:
Eylül ayı için, kuru üzümde kalite farkı gözetmeksizin kilo başına 80 lira avans fiyat açıklıyor…
***
Yani…
Üreten, (üretenin verdiği bilgiye göre) maliyetini karşılayamayacak…
Ve zor durumda kalacak ve zaten az sayıda kalan (ve en çok ihtiyacımız olan) üreticilerimizin de “üretimden kopmak” için nedeni olacak…
***
Tarımsal ürünlerde, aynı sorun, dünyanın bütün ülkelerinde yaşanıyor…
Çözen, uzun vadede kazanıyor…
Örneğin AB ülkeleri, bütçesinin üçte birine yakınını tarım, hayvancılık ve çevreye ayırıyor… En son, AB komisyonu, gübre alabilmesi için çiftçiye, 540 milyon avroluk (ülkelerin ulusal fonlarıyla 1.5 milyar avroyu aşacak) kaynağı hibe olarak sunabiliyor…
VELHASIL
Üretici desteklenmezse ve yönlendirilmezse, soğan/patates örneğinin benzeri, seneye üzüm gibi ürünlerde de yaşanabilir…
***
Ne yaşandı/yaşanıyor soğan/patates fiyatlarında?
Soğan/patates üretimi çok olduğunda fiyatı düşüyor…
Zarar eden çiftçi, ertesi yıl soğan/patates ekmeyince, “bu yıl olduğu gibi” fiyat yükseliyor… Fiyat yükselince ithalat artıyor (risk alıp üreten zor durumda kalıyor); sonraki yıl çiftçiler tekrar soğana/ patatese dönünce, fiyatlar yine düşüyor ve bu kısır döngü desteklenmeyen/yönlendirilmeyen/plan yapamayan çiftçilerimizin, üretimden uzaklaşmasına neden oluyor…
Bu yapı ise enflasyon, borçlanma, açık artışına temel oluşturuyor…
