2026’ya yüksek ticari kredi faizi ile giriliyor

Merkez Bankası para politikasında kont­rollü gevşeme adımı olarak yaklaşık bir yıllık sürdür­düğü indirimlerle politika faizi­ni önemli oranda düşürürken, bu dönemde bankalar tüketici­lere kullandırılan ihtiyaç kre­disi faizlerinde bunun üzerin­de; üretim kesimine açtığı ticari kredilerde ise bunun çok altında indirime gitti.

Arızi kesintilere rağmen Ara­lık 2024’ten bu yana süren in­dirimlerle politika faizinde toplam düşüş 12 puana ulaştı. Ancak bu düşüş, bankacılık sek­törünün kredi fiyatlamalarına aynı ölçüde yansımadı. Mev­duata verdikleri faizi, özellikle belli vadelerde politika faizin­dekinden de fazla düşüren ban­kaların, kredi faizlerindeki iniş­ler ise segmentlere göre farklı­lık arz etti. İhtiyaç kredisi faizi önemli oranda düşerken, kamu bankalarının etkisiyle ortala­mada zaten düşük olan taşıt ve konut kredisinin yanı sıra ticari kredi faizlerindeki düşüş de sı­nırlı kaldı. Bir yıllık sürecin ar­dından 2026’ya girerken kredi faizleri hala yüksek düzeylerde bulunuyor.

Faizde bir yıllık seyir

Ekonomiyi rasyonel zemi­ne oturtmak hedefiyle Haziran 2023’te iş başına gelen yeni eko­nomi yönetimi ilk adım olarak 23 Haziran’da politika faizini yüzde 8,5’ten yüzde 15’e çıkarmış, böy­lece fiilen başlayan parasal sıkı­laştırma dönemi başlamıştı. Söz konusu faiz kademeli artışlarla Mart 2024’te yüzde 50’ye kadar çıkarıldı ve Aralık 2024’e kadar bu düzeyde tutuldu.

Ekonomide yavaşlama işaret­leri ve sanayi ve diğer sektörler­den gelen yakınmalar üzerine Merkez Bankası aylar sonra ye­niden faiz indirimi süreci baş­lattı. 27 Aralık 2024 itibarıyla 250 baz puanla başlanan indi­rim süreci, 23 Ocak ve 6 Mart’ta­ki toplantılarda 250’şer baz pu­anlık indirimlerle devam etti ve politika faizi yüzde 42,50’ye ka­dar indirildi. Ancak 19 Mart’ta başlayan siyasilere yönelik yar­gı operasyonları ve nisan başın­da ABD’nin açıkladığı rakip ül­kelere fahiş oranlar içeren sürp­riz yeni gümrük tarifesinin yol açtığı belirsizlik ve türbülans üzerine indirim süreci kesin­tiye uğradı.

Yeniden artırıma gitmek zorunda kalan Merkez Bankası, nisanda faizi yüzde 46’ya çıkardı. İzleyen dönem­de koşulların türbülansın göre­ce yatışması üzerine Banka, 24 Temmuz, 11 Eylül, 23 Ekim ve en son 11 Aralık’taki toplantı­larda yaptığı indirimlerle yüz­de 38’e kadar çekti. Böylece, te­pe nokta olan 26 Aralık 2025’e göre toplam indirim 1.200 baz puanı (12 puan) buldu.

Enflasyon beklentilerinin ye­terince kırılamaması ve fonla­ma maliyetlerinin halen çift hanelerde olması, uzun vadeli kredilerde maliyet baskısını ar­tırıyor. Ayrıca, kredi talebinde gözlenen toparlanmaya rağmen, bankalar bilançolarında risk ağırlığını düşük tutmayı tercih ediyor. Bu nedenlerle Merkez Bankası’nın politika faizindeki indirimleri, bankacılık sektörü­nün kredilere uyguladığı faizle­re birebir yansımıyor.

En fazla düşüş ‘ihtiyaç’ta

Tüketici kredileri cephesin­de, 27 Aralık’tan bu yana orta­lama yıllık faiz oranında 13,25 puanla en fazla düşüş, en yaygın segment olan ihtiyaç kredileri­nin faizinde. Ancak sektör or­talamasında ihtiyaç kredisi yıl­lık basit faizi 19 Aralık itibarıyla yüzde 56,83 ve bu düzeyi ile hem politika faizinin hem de banka­ların diğer kredilere uyguladı­ğı faizlerin çok üzerinde.

Tüke­tici cephesinde konut kredisi­nin dönem başında yüzde 40,87 olan sektör ortalaması yıllık ba­sit faizi ise politika faizine para­lel iniş çıkışlar sonrası 19 Aralık itibarıyla yüzde 37,21 düzeyinde oluştu. Dönem boyunca konut kredisi faizinde 3,66 puanlık bir düşüş yaşandı. Konut kredisi fa­izinde kamu bankalarının uygu­ladığı düşük oranlar ortalamayı aşağı çekiyor. Aynı dönemde ta­şıt kredilerinin ortalama yıllık basit faizi de 5,66 puan düşerek yüzde 33,24 oldu

Ticaride yüzde 51

Yaklaşık bir yıllık faiz indiri­mi döneminde bankaların kre­di faizleri de gevşemekle birlik­te politika faizine göre çok da­ha sınırlı oldu. Gelinen noktada, sanayi başta olmak üzere eko­nominin üretim ayağına açılan ticari kredilerin yıllık ortalama faizi Merkez Bankası’nın hafta­lık verilerine göre 19 Aralık iti­barıyla yüzde 51,11 düzeyinde. Bu oran sektördeki bankaların uyguladığı faizlerin ortalaması­nı gösteriyor, bunun altında ve üstünde faizle kredi kullandı­ran bankalar bulunuyor. Politi­ka faizindeki indirimin 12 pua­na ulaştığı dönemde bankaların ticari kredilere uyguladığı or­talama yıllık faiz oranındaki düşüş 8,52 puan.

2026’nın ilk faiz toplantısı 22 Ocak’ta

Merkez Bankası Para Politikası Kurulu’nun (PPK) 2026 takviminde şu an 22 Ocak ve 12 Mart toplantı tarihleri biliniyor. Ancak toplantıların yıl boyunca sürmesi bekleniyor. Çeşitli yabancı banka ve piyasa beklentilerine göre 2026 sonunda politika faizinin yaklaşık yüzde 25–30 civarına düşmesi öngörülüyor.

2026’da izlenecek faiz politikası kredi faizleri, döviz kuru, hisse ve tahvil piyasaları açısından yön belirleyici olacak. Uzmanlara göre, 2026’da alınacak faiz kararlarında enflasyonun seyri temel kriter olacak. Dezenflasyon sürecine paralel indirimleri devam edeceği beklentisi genel kabul görüyor. Ancak 2026 yılı, ulusal ve küresel ekonomide ortaya çıkabilecek olası şoklar, jeopolitik risklere bağlı olarak belirsizliğin artması, savaşların büyümesi gibi olasılıkları da barındırıyor. Bu tür durumlarda faizde indirim sürecinin sekteye uğrama olasılığı bulunuyor.

Mevduatta en fazla düşüş 3 ay vadede

Mevduat faizlerinin yıl boyunca iniş çıkışlı seyir izlediği bu dönemde bankalar mevduata verdikleri faizlerde en fazla indirime 3 aya kadar olan vadede gittiler. 27 Aralık 2024-19 Aralık 2025 tarihleri karşılaştırıldığında, sektör ortalamasında mevduatın yıllık basit faiz oranı bir aya kadar vadelerde 9,22 puan düşerek yüzde 54,50’den yüzde 45,28’e, üç aya kadar vadede 13,01 puan düşüşle yüzde 59,16’dan yüzde 46,15’e, altı aya kadar vadede 4,67 puan düşüşle yüzde 48,16’dan yüzde 43, 49’a, bir yıla kadar vadede 7,21 puan düşüşle yüzde 48,39’dan yüzde 41,18’e indi. Bir yıl ve daha uzun vadelerdeki mevduatın 27 Aralık’ta yüzde 38,22 olan faizi ağustos ve eylül aylarında yüzde 25’in altına inmişken izleyen dönemdeki artırımlarla ise 19 Aralık itibarıyla yüzde 38,92 düzeyinde oluştu.