23 Nisan ve şiddetin içinde büyümek

23 Nisan geldiğinde yine çocuklardan söz edeceğiz. Fakat çocuklar hak­kında kurduğumuz cümlelerle çocukların yaşadığı hayat arasında giderek büyüyen bir mesafe var.

O mesafeye bakmadan ya­pılacak her 23 Nisan konuşması eksik ka­lacak. Çünkü bugün çocuk meselesi yalnız­ca temsille, sembolle, törenle konuşulabi­lecek bir başlık olmaktan çıktı. Veriler, bize çok daha sert bir tabloyu gösteriyor. Nisan 2026 itibarıyla çocukların suça karışması­na ilişkin en güncel ayrıntılı resmî kolluk verisi 2024 yılına ait. TÜİK’in 2025’te ya­yımladığı metodoloji notuna göre 2024’te güvenlik birimlerine gelen veya getirilen çocukların karıştığı olay sayısı 612 bin 651 olarak kayıtlı.

Rakamları yalnızca suç üzerinden okumak doğru değil

Söz konusu toplam içinde 279 bin 620 çocuk mağdur olarak, 202 bin 785 çocuk su­ça sürüklenme nedeniyle, 96 bin 438 çocuk bilgisine başvurma amacıyla, 18 bin 561 ço­cuk kayıp olarak ve 8 bin 729 çocuk kabahat isnadıyla işlem gördü. Toplam olay sayı­sındaki artış oranı bir önceki yıla göre yüz­de 9,8. Bu rakamlar, çocuklarla ilgili mese­lenin münferit olaylar toplamı olmadığına dair bir gösterge. Burada artık çocukların, giderek daha yoğun biçimde güvenlik, yargı ve mağduriyet alanına temas ettiği yapısal bir tablodan söz ediyoruz.

Daha da dikkat çekici olan ise şu: güven­lik birimine gelen veya getirilen çocuk sa­yısı 2023’te 178 bin 834 iken 2024’te 202 bin 785’e çıkmış.

Bu, 1 yılda yaklaşık yüzde 13,4 artış de­mek. Üstelik 2025 verileri yayımlanmamış olmakla birlikte, rakamların bir önceki yıla göre daha yüksek olduğunu tahmin etmek de zor değil. Yani bu tablo aynı zamanda; çocuklara karşı, belirli sosyal çevrelerde, belirli kırılma alanlarında, tekrar tekrar aynı risklerin de artışını gösteriyor.

Mağduriyet ile suça sürüklenme arasında

2024’te ilk sırada yüzde 40,4 ile yaralama var. Onu yüzde 16,6 ile hırsızlık, yüzde 8,2 ile uyuşturucu veya uyarıcı madde kullan­mak, satmak ya da satın almak, yüzde 4,6 ile tehdit ve yüzde 4,2 ile genel tehlike yaratan suçlar izliyor. Bu dağılım, meseleyi basitçe “çocuk suçluluğu” olarak adlandırmanın ne kadar yetersiz olduğunu gösteriyor.

Karşımızda, şiddetin yaygınlaştığı ve kı­rılmanın gündelik hayatın içine yerleşti­ği bir çevresel yapı var. Çocuk, çoğu zaman kendi başına bir başlangıç noktası değil; ye­tişkin dünyasının ihmalini, eşitsizliğini ve dağınıklığını erken yaşta devralan bir so­nuç. Demek ki aynı toplumsal zemin hem mağduriyet hem suça sürüklenme üretiyor. Çocuklar, riskli alanlara itiliyor.

Bu 23 Nisan’da meseleye adliye ve kolluk penceresinden olduğu kadar sosyal dışlan­ma penceresinden de bakmazsak, artan ris­ki göz ardı etmiş olacağız. TÜİK’in “İstatis­tiklerle Çocuk 2025” verisine göre Türki­ye’de 0-17 yaş grubunda 21,4 milyon çocuk var ve bunların yüzde 36,8’i yoksulluk ve­ya sosyal dışlanma riski altında. Suça nasıl yansıyacağını düşünmek elzem.

Sürdürülebilir kalkınma ve kriminalizasyon

Aynı belgede, 15-17 yaş grubundaki ço­cukların yüzde 24,9’unun işgücüne katıldı­ğı görülüyor. Bu çocuklar, okul çağında ol­malarına rağmen erken yaşta çalışma haya­tına temas etmek zorunda kalıyor. Tablo bu anlamda, ekonomik kırılganlığın ve korun­ma eksikliğinin çocukluk üzerindeki baskı­sını da görünür kılıyor.

Birleşmiş Milletler’in sürdürülebilir kal­kınma yaklaşımı da bu yüzden önem kaza­nıyor. Çünkü şiddeti azaltmak için sağlık, eğitim, sosyal hizmet ve adalet mekaniz­malarının birlikte çalışması gerekir. Dola­yısıyla çocukları kriminalizasyondan tam olarak koruyamayan çocuk politikalarının masaya yatırılması gerekiyor.

Zaten 23 Nisan’ın asıl anlamı da çocukla­rı alkışlamakla değil, onları hayata karşı ko­ruyacak, eşitliği büyütecek ve güven veren bir gelecek kurmakla ilgili. Önemi ise; mil­let egemenliğinin ilan edildiği bir tarihin, o egemenliğin geleceğini çocuklarda görme­sinden ileri geliyor.