90 milyar liralık masanın ayakları uzayıp/kısalırsa

Ferit Barış PARLAK
Ferit Barış PARLAK AYRINTI ferit.parlak@dunya.com

Tütün üreticisi, “Para kazanamıyorum” diyor...

Tüketici, “Pahalıya tüketiyorum” deyip arayışa giriyor.

Kayıt dışı üreten, “üreticiye ve tüketiciye daha fazla kazandırmanın” masumiyetini kullanarak, servetine servet ekliyor.

Kayıt içinde olan üretici “yüksek fiyatı” vergiye bağlıyor.

Devlet ise, tütün mamullerindeki “yüksek vergi gelirine” ihtiyacı olduğunu söylüyor.

★★★

Bilimsel araştırmalar ise çözüme ışık tutuyor.

Örneğin.

Bir üründe “vergi oranı” ödenemeyecek kadar yüksekse, o üründe kayıt dışı artıyor.

Bu kural, gelişmiş/az gelişmiş/gelişmemiş ülke ayırmıyor.

★★★

Diğer bir araştırma.

Herhangi bir üründe, ithalat, yerli üretimden ucuz ve serbestse.

Diğer bütün koşullar sabit kalsa dahi, “yerli üretim düşüyor.”, “üretim kabiliyeti yok oluyor”, “dışa bağımlılık artıyor”...

★★★

Yani.

Masanın ayaklarından birinin dahi uzayıp kısalması, tütündeki gibi karmaşık bir resim çizdiriyor.

★★★

Türkiye’de tütün mamülü satışı 2019 yılında 77.2 milyar liraya çıkmış.

2018 yılında bu rakam 62.7 milyar liraymış.

Toplanan vergi ise 2019’da 42.7 milyar liradan, 50.3 milyar liraya yükselmiş.

★★★

Aynı yıl tütün ithalatı 110 bin tona çıkarak, 4 milyar lirayı aşmış.

Kayıtlı yerli tütün üretimi ise 70 bin tonun altına düşmüş.

Kayıt dışı tütün üretimi tahmini olarak 30 bin tonu aşmış.

Kayıt dışı tütün mamülü tüketimi ise 13 milyar liraya yaklaşmış.

★★★

Yüksek üretim potansiyeline rağmen ihracat 2.6 milyar lirada kalmış.

VELHASIL...

Her sektörde, tüm tarafların sağlığı için, doğru verilerle, 4-5 ayaklı ve dengede “masalar” kurmak gerekirken. Masanın ayaklarından birini veya birkaçını uzatıp/kısaltmak.

“Masada da”, “etrafında birleşenlerde de”, “üyesi olduğu ekosistemde de” denge bırakmıyor.

Yazara Ait Diğer Yazılar Tüm Yazılar
Bayram… 23 Nisan 2021