90’lar

Geçen hafta Scorpions ve Pet Shop Boys konseri vardı. Neoliberalizme Winds of Change ve Go West şarkılarını yazmış iki gru­bun konseri arasında ikilemde kalınca, terci­hi metal müzikten yana koydum. Lady Gaga konseri ile Brugge Galatasaray Şampiyonlar Ligi arasında böyle ikilemde kalınca, Şampi­yonlar Ligine nasılsa hep gidiyoruz, rest diye­rek Poker Face kartını açtım.

1989’da Klaus Moskova Lenin Stadyum’un­da, konser anında esinlenip “Gorky Park’tan aşağıya inerken” dizelerini yazmaya karar ve­rir ve 1990 albümünde “Değişim Rüzgârları” şarkısı yer alır. 1990’da Beyrut’ta iç savaş sona ermiş, Saddam Kuveyt’i aynı yıl işgal etmiştir.

Pet Shop Boys’un 1993’de Doğu Blokundan Batıya yönelme arzusunu yazdığı yılda, John Taylor da reel faiz ile ilgili formülünü içeren makalesini yazdı. 1993’te Metallica, Guns N’ Roses, Michael Jackson, Bon Jovi, Scorpions, Madonna, Tina Turner, Sting, Elton John İs­tanbul konserlerini verdiler. 1993 başlıklı kö­şe yazımızı kaçıranlar için fırsat.

Klarnetçi Greenspan

Muhasebe ve finans eğitimi almadan önce Juilliard Okulu’nda klarnet eğitimi alan² Gre­enspan’in, Woody Herman grubundaki ar­kadaşı Nixon’ın danışmanlığını yapmış Gar­ment’ti. 1971’de altının onsu ile doların bağını koparan Nixon sonrası dünyanın finansal sis­temi yerinden oynadı.

Greenspan monetarist (parasalcı) ve Avus­turya Okulu görüşünde, Taylor Kuralını takip eden bir merkez bankacıydı. Volcker sonra­sı Fed başkanlığına Reagan Alan Greenspan’i seçiyordu. Para politikaları nedeni ile dot. com ve görevinden ayrılmasından 1 sene son­raki mortgage (Lehman Brothers) krizinin sorumlusu olarak görüldü. Kuveyt’in işgali sonrasında Hürmüz Boğazını kontrol edece­ği düşüncesi ile Saddam’ın devrilmesini Bush hükümetine tavsiye etti.

Kuralcı Greenspan

Bu fasit döngüdeki korelasyon ve nedensel­lik kadar dikkati çekmemiz gereken Guidot­ti-Greenspan Kuralı.

06 Mayıs 2025 tarihli Bilimin Kuralları­na Dönüş köşe yazımızdan: “bizzat Greens­pan’in Guidotti’ye atıf yaptığı konuşmasında­ki (Before the World Bank Conference on Re­cent Trends in Reserves Management, April 29, 1999) “That is, usable foreign exchange re­serves should exceed scheduled amortizations of foreign currency debts (assuming no rollo­vers) during the following year.” cümlesi görül­memiş olamaz. Swaplar rezervlerden düşmez, döviz likiditede dikkate alınır kısmını geçtik, ulusal bankalarla sürekli roll-over ettiği bilin­miyor olamaz. Kaldı ki Guidotti’nin kasıt etti­ği net değil brüt rezervdir, dünyada böyledir.”

Yani şair burada diyor ki; dış borcunuzu çe­virdiğiniz sürece rezerviniz optimum sevi­yededir. Altının onsu zirveyi görmüşken ya­pılan rezerv satışında ortalığı yine velveleye verenler bunları bilmiyor olabilir, çünkü hala rezerv hesabında swapı düşeni var, Guidot­ti-Greenspan’e atıf yapmasına rağmen tüm dış borçları düşeni var. Hatta bizzat Guidotti brüt rezervi kasıt etmişken, net rezervden dü­şüp bunları kendi icat tablolarına koyuyorlar.

Greenspan Put

Piyasalar patladığında nasılsa Fed gelir al­gısını (Greenspan Garantisi) yaratan ken­disi. Helikopter Ben ile varlık balonlarında payı büyük. Avusturyacı olması nedeni ile denetim fonksiyonunu arka planda bıraktı­ğından 2008 krizine giden yolu açtığı eleşti­rilerini hatırlatmak lazım. Bugün ABD tah­villerinden ve dolarından uzaklaşan mer­kez bankalarının altına yönelişini bunlardan uzak görmemek lazım. Dünya neoliberalizm­le mücadelenin finansal boyutunu artık göz ardı etmiyor. Gorky Park’tan aşağı başlayan hikâyenin ambargolar, gümrük tarifeleri ile bittiğinin herkes farkında.

İşte burada devreye nadir elementler ve yapay zekâ giriyor. Onstaki geri çekilmeyi ço­ğu kişi Fed’in yeni başkanına ve faiz artış olası­lığı ile ETF fonlarının satışlarına bağlıyor. Oy­sa ETF fonları Dünya Altın Konseyi verilerine göre resimde pek yok. İki merkez bankasının (zirveden) satışları baskın. MSCI tech ve BBG commodity endeksleri ile altının onsunun ko­relasyonu en yüksek. Yani teknoloji hisseleri şu anda altına baskın geliyor. Hal buyken, War­sh faizi arttırıp yeni bir dot.com krizi yaratır mı? 50 ve 200 günlük ortalamalar death cross yaptı diye, petrole ve S&P500’e karşı onsun ta­rihteki seviyelerinden sonra gelen ABD ekono­misinin resesyonlarının tekrarına (krize gir­mesine) Uncle Trump izin verir mi?