ABD hariç net dünya ekonomisi

ABD hazinesinin “Fede­ral Hükümetin Mali Du­rumu ve Koşulları” raporu­na göre önemli bir sorun var. Sosyal güvenlik açıklarının, aktüeryal projeksiyon hesap­larının detayına bakıldığın­da, yaşlananların hem emek­lilikte hem sağlık ve tamam­layıcı sağlık sigortasında payı artıyor. Kısaca ABD’nin yaş­lanma sorunu var. %100 ci­varındaki kamu borcunun 2050 yılında %200, 2090 yılında %500 olması öngörülüyor. Bu rakamlar üstelik 2024 yılına göre. Sosyal güvenlik sisteminin etkisi olarak raporda ifade edilen bu durumun dışında dikkat çeken bir diğer hu­sus ise faiz giderlerinin faiz dışı harcamalarına göre eksponansi­yel artıyor olması. Bütçede var­lıkları 5.6 trilyon, yükümlülükleri 45.5 trilyon, nette kabaca 40 tril­yon dolar açık veriyor. Elindeki al­tın miktarı 1971 Nixon dönemin­deki gibi 11 milyar dolar (Dünya Altın Konseyine göre 8.133 ton al­tına karşılık) (fiscal.treasury.gov, ET:2026).

İşte bu noktada tahviller devre­ye giriyor. Çin satıcıyken tahville­rini kim alacak? Yaklaşık 27.7 tril­yon dolarlık kâğıdın 7.1 trilyonu kendi yerleşiklerinde, ilk üç sıra­da ise yaşlılar, (askeri) emekliler fonu (SSA, DOD, OPM) yarısından fazlasına sahip. Fed’in bilanço­sunda zaten mortgage karşılığı ga­rantili kâğıtlar ile tahvillerin payı %95 seviyesinde. Bu tahvillerden birikmiş zararı da Eylül 2025’e gö­re 855 milyar dolar (Fed, 2025). Cayman, İrlanda, Lüksemburg ra­kamları son 1 yılda sabitken Çin’in yerine İngiltere geçmiş durumda. İsrail 82 milyardan 105.7 milya­ra çıkarmış pozisyonunu (ticdata. treasury.gov). Lehman Biraderler ve COVID-19 sonrasında yurtdışı yerleşiklerin (yerlisi olmayanla­rın) tahvil miktarı 9.27 trilyon do­lar ile GSYİH’ya payı %35 civarın­da tarihinin rekorunu kırmışken, şu anda %30’a düşmüş (fred.stlou­isfed.org, ET:2026).

Stratejik petrol rezervleri 2008 döneminde 750 milyon varile ya­kınken, Biden döneminde enflas­yonu düşürmek için yarı yarıya sa­tılmıştı, şu anda 415 milyon varile ancak gelebildi (eia.gov, ET:2026).

İllüzyon ekonomisi

Altının ons fiyatına yukarıdaki bilgilerle beraber bakmak lazım. Fed’in bilançosundaki altına da­yalı sertifikalar 1971’den beri ti­carete konu edilemiyor. Hazine­nin borçlanması da o günden beri durdurulamıyor. Faiz dışı harca­maların bütçede payı yatay gi­derken, faiz esas sorun olacaksa, şimdi burada puzzle parçalarını birleştirelim. Fed Powell için fai­zi düşür baskısı, guvernörlere so­ruşturma, bina renovasyon bütçe­sindeki sapmadan kaynaklı savcı­nın Fed’den açıklama istemesi (ve yerine bağımsız Fed’den video ile karşı atağın gelmesi) hep bu yüz­den. Ara seçime de giderken eko­nomiyi canlandıramamanın ya­nısıra hazinenin faiz yüküne ya­rattığı baskı. Fed hazineyi köşeye sıkıştırmış, tahvillerini almazsa kim alacak, bağımsızım diyerek hem iç, hem dış siyasete yön verebiliyor. Çünkü dolar ken­di parası ama dünyanın (dola­rizasyonla) sorunu.

Dünya ticareti 2024’de 24.5 trilyon dolar iken, Asya’nın payı %31 artarken Kuzey Ame­rika’nın %12 düşmüş. ABD’nin ihracatta yeri ana ürün grup­larına göre en iyisinde bile an­cak 3. sırada (WTO, 2026).

Kaos teorisi

Faiz giderlerini ve bütçe açığını sürdürülemez gören Trump, tari­feler ile bunu gidermeye çalışıyor. Sadece Çin’in önünü kesmek için değil yani. Gideri düşüremiyorsan geliri arttır diyor. Bunu da ara se­çime giderken kendi vatandaşla­rına vergiyi tabana yayarak yapa­cak değil ya. Gelelim petrole. Pet­rol rezervlerinde ilk üçte yer alan Venezuela ve İran başlıklarına bir de yukarıdaki bilgiler ile bakmak lazım. Konu sadece Çin’in petrol alımlarının önünü kesmek veya Rusya’yı ambargolar dışında zo­ra düşürmek değil. Kendisi rezerv olarak bizzat zorda. Sadece petrol rezervi mi? Fed bilançosunda dö­viz rezervi 19.5 milyar dolar mu­adili. Bilanço içinde eksi rezer­ve düşmüşlüğü bile var. Sermaye­si 40 milyar. Ters repoda ulusal bankaların miktarı sıfıra düştü, pandemi sonrası 2.5 trilyon dola­ra kadar çıkmıştı. 320 milyar do­lar yabancıların ters reposu kaldı sadece. Likidite piyasada bu kadar kurumuşken, tahvillerden kay­naklı ticari banka zararları 300 milyar dolar. Bunları gören ve bi­len Trump “Kaos” (10.02.2026 ya­zım) yaratarak elindeki kalan gü­cüyle safını sıklaştırmaya çalışı­yor. Fraktal geometri ile bunları kestirmek mümkün. Dayanıklı, çevik, kuvvetli ise kaosun karşıtı.