ABD, İran’ı Hürmüz Avrupa’yı vurdu
Fikret AYDEMİR
fikret.aydemir@dunya.comABD ve İsrail’in İran’a saldırısıyla başlayan Ortadoğu Savaşı, Katar’ın LNG (sıvılaştırılmış doğal gaz) üretimini durdurma kararı ve Hürmüz Boğazı’nın fiilen kapatılması Avrupa ülkelerinde belirsizliğe yol açtı. Özellikle Hürmüz Boğazı’nın kapatılması, gaz fiyatlarını yüzde 60 artırarak Avrupa’nın azalmış kış stoklarını daha da zorluyor. Ekonomistler, AB’nin 2026 büyüme ve enflasyon tahminlerini güncellemeleri gerektiğine dikkat çekiyor.
Avrupa Birliği (AB) Komisyonu, yaptığı ilk açıklamalarda kısa vadede “Avrupa’da gaz arzında bir sıkıntı olmadığı”na dikkat çekse de, Avrupa genelinde doğal gaz için fiyat referansı olarak kullanılan Hollanda TTF göstergesi yükselişe geçti. Enerji şirketleri ve hükümetler tarafından sözleşmelerin fiyatlandırılmasında kullanılan bu gösterge, küresel LNG arzının daralabileceğine yönelik piyasa endişelerini gösteriyor.
Avrupa’nın gösterge doğal gaz fiyatı olan TTF vadeli kontratları, megavat başına 50 euroya yükseldi. Ortadoğu Savaşı’nın başlamasından bu yana yüzde 60’lık bir artış olarak kayıtlara geçti. Gas Infrastructure Europe verilerine göre AB’deki “gaz depolama seviyeleri”ni yüzde 30 dolaylarında olduğunu açıkladı. AB Enerjiden Sorumlu Komiseri Dan Jorgensen, Azerbaycan’dan “Güney Gaz Koridoru” üzerinden artan gaz teslimatlarının önemine de dikkat çekti.
AB ülkeleri, büyük LNG ithalatçıları olmaları, Katar gazına ağır şekilde bağımlı bulunmaları ya da düşük rezervlere sahip olmaları nedeniyle kesintilerden özellikle olumsuz etkilenme riski taşıyor. AB genelinde LNG depolarında doluluk oranı yaklaşık yüzde 30 seviyesindeyken, Avrupa’nın en büyük ekonomisi Almanya’da bu oran yüzde 21,6’ya kadar inmiş durumda.
AB geçtiğimiz 2025 yılında 140 milyar metreküpten fazla LNG ithal etti. AB’deki en büyük LNG ithalatçıları Fransa, İspanya, İtalya, Hollanda ve Belçika olarak sıralanıyor. Katarlı tedarike daha ağır bir şekilde bağımlı olmaları nedeniyle bu beş ülke büyük baskı altında. Ayrıca Polonya, AB’nin en büyük beş LNG ithalatçısı arasında yer almamasına rağmen 2025’te toplam gaz ithalatının yüzde 17’sini Katar’dan alıyor.
AB Komisyonu enerji dünyasındaki gelişmeleri, üye ülkelerle daha yakın ve günlük izlemeye devam edeceğini, gerekli olması halinde devlet yardımı onaylarını hızlandırmak ve sınır ötesi depolama paylaşımını kolaylaştırmak için hazır olduğunu duyurdu.
Hürmüz Boğazı’nın önemi
Küresel petrol arzının yaklaşık yüzde 20 ve dünya sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ticaretinin yine yüzde 20’si Hürmüz Boğazı’ndan geçiyor. Bu da Hürmüz Boğazı’nı dünyanın en stratejik enerji koridorlarından biri haline getiriyor.
Oxford Economics Enerji Tahminleri Sorumlu Bridget Payne, “temel kaygının üretim kaybı”ndan çok “ticaretin aksaması” olduğuna dikkat çekiyor. Payne, önümüzdeki çeyrekte günlük petrol arzında yaklaşık 4 milyon varillik bir kesinti yaşanabileceğini belirterek, Katar’dan yapılan LNG ihracatındaki aksamaların Asyalı alıcıları kargolar için Avrupa’yla daha sert rekabete itebileceği, bunun da Avrupa ülkelerinin gelecek kış öncesinde depoları yeniden doldurmasını zorlaştırabileceği uyarısında bulundu.
Enflasyon riski
Ortadoğu’daki gelişmeler üzerine daha yüksek enerji fiyatlarının Avrupa genelinde enflasyona yansıyacağı öngörülüyor. Oxford Economics, “Avrupa’da tükenen gaz stokları ve Ortadoğu üzerinden geçen ulaşım hatlarına bağımlılık, daha büyük ve enflasyonu körükleyen bir arz şoku riskini artırıyor. Bu durum, zaten piyasa beklentilerinin altında olan 2026 GSYH büyüme tahminimiz üzerinde ilave bir baskı unsuru haline gelebilir” değerlendirmesinde bulundu. Ortadoğu Savaşı’nın Euro Bölgesi’nde 2026 yılında manşet enflasyonunu yüzde 0,3 ila 0,5 artırarak yaklaşık yüzde 2,3’e taşımasını beklendiğini yazdı.
Ortadoğu Savaşı ile birlikte Avrupa’da hem doğal gaz fiyatları hem de petrol fiyatlarının artışı doğrudan pompaya yansıdı. Benzin fiyatları pompada ortalama litresi 2 euroya yaklaştı. Bu durumun yılsonunda bütün Avrupa’da enflasyon artışını da beraberinde getirmesi bekleniyor…
