27 °C
Nevzat SAYGILIOĞLU
Nevzat SAYGILIOĞLU EKO ANKARA nevzatsaygilioglu@atilim.edu.tr

Ağustos ayı bütçe sonuçları ne anlama geliyor?...

Hazine ve Maliye Bakanlığı dün Ağustos 2020 ayı merkezi yönetim bütçe sonuçlarını açıkladı. Ağustos ayında fazla veren bütçe sonuçları, bir kısım yazılı ve görsel basında anlık değerlendirme ile olumlu olarak sunuldu. Gerçekten de bütçe sonuçları olumlu muydu? Sadece alt toplamlara bakarak böyle bir kanıya varmak doğru muydu? Ya da bütçe sonuçlarının satır aralarını okumak gerekir miydi?...

Dilerseniz önce bütçe alt toplam olarak sonuçlarını, 2020 Ağustos ayı ve 2020 yılı 8 aylık dönemler itibariyle gözden geçirelim.

Milyar TL

Açıklama                  2020 Bütçe hedefi             2020 Ağustos         2020 Ocak-Ağ.

Bütçe geliri                           956                                        108                             650

Bütçe gideri                      1.095                                           80                             761

Bütçe dengesi                 (-) 139                                     (+) 28                         (-) 111

Tablo bize şunu söylüyor: 2020 ağustos ayında 108 milyar liralık bütçe gelirine karşın 80 milyar lira bütçe harcaması yapılmış, dolayısıyla bu ayda 28 milyar lira bütçe fazlası verilmiş. İşte basının üzerinde durduğu veya öne çıkardığı sonuç bu.

Ancak; 2020 yılının ilk 8 ayı itibariyle 650 milyar liralık bütçe gelirine karşın 761 milyar lira bütçe harcaması yapılmış ve bütçe açığı 111 milyar lira olmuş. Yılsonu bütçe hedefi olan 139 milyar lira açığın yüzde 80’i yılın ilk üçte ikilik döneminde gerçekleşmiş. Özellikle yılın son çeyreğindeki gelişmeler dikkate alınacak olursa bu açık hedefinin korunması mümkün görülmüyor. Dolayısıyla ek bütçe yapılmak zorunda. Bunu bir not edelim.

Şimdi de gelelim bütçenin bazı alt kalemler itibariyle Ağustos ayı sonuçlarına…

Bütçe Kalemi                        2019 Ağustos            2020 Ağustos                   Değişim %

Bütçe giderleri                                 93.7                            80.3                            (-) 14

Cari transferler                                44.0                            30.6                            (-) 31

Mal ve hizmet alımı                         5.8                               5.6                              (-) 5

Personel giderleri                           20.0                             23.0                           (+) 15

Faiz giderleri                                  10.8                             11.9                             (+) 9

Tablonun sonucu şu: Ağustos ayı bütçe giderleri geçen yıl 93.7 milyar lira iken, bu yıl 80.3 milyar liraya inmiş, yüzde 14.3 oranında gerilemiş. Peki bu sonuç nasıl sağlanmış?...

- Bütçenin en önemli gider kalemi olan cari transferler, geçen yılın üçte biri tutarında kısılmış ve bir bakıma gider tasarrufu yapılmış. Bir başka ifadeyle bu ayın cari transfer ödemeleri yapılmamış ve ötelenmiş.

- İkinci önemli kısılan kalem de mal ve hizmet alımları olmuş.

- Buna karşın faiz giderleriyle personel giderleri artışı aynen kalmış.

- Dolayısıyla bu ayın bütçe giderlerinin yaklaşık yedide biri kısılmış.

Gelelim bütçenin gelir tarafına…

Bütçe kalemi                          2019 Ağustos         2020 Ağustos         Değişim %

Bütçe gelirleri                                  880.3                         956.6               (+) 15.1

Kurumlar vergisi                             17.4                           28.2                  (+) 62

Dahilde Alınan KDV                         5.6                              8.7                 (+) 56

İthalde Alınan KDV                           9.5                             13.1               (+) 38

ÖTV                                                13.8                            23.2                (+) 67

Vergi dışı gelirler                             25.8                            8.2                  (-) 68

Bütçe gelirleri, içinde vergi dışı gelirler yüzde 68 oranında azaldığı halde; genelde geçen yıla göre yüzde 15 civarında yükselmiş. Bu yükselişte;

- Yüzde 62 ile kurumlar vergisinin,

- Yüzde 56 ile dahilde alınan KDV’nin ve yüzde 38 ile ithalde alınan KDV’nin,

- Yüzde 67 ile de ÖTV’nin,

artışı çok etkili olmuş. Yani bu ayda vergi gelirleri performansı artış göstermiş.

Demek ki Ağustos ayında giderlerde frene basılmış, gelirlerde alınan kararların etkisi olmuş. Ancak; 8 aylık sonuçlar yine bütçe açığı olarak artan şekilde devam etmiş.

Özellikle yılın son çeyreğine sıkıntılı girdiğimiz gerçeğini de unutmazsak 2020 bütçesi için anlık keyiflenmenin yarar sağlamayacağını anlarız.

Yorumlar

Yorum yapabilmek için lütfen giriş yapınız.
Giriş Yap