Altına hücum

Dr. Hakan ÇINAR
Dr. Hakan ÇINAR SIRADIŞI hakan.cinar@mentorgumruk.com.tr

1925 ABD yapımı sessiz “komedi” filmi. Başrolünde de Charlie Chaplin var. Biz şimdi tüm dünya aynı filmi yeniden izliyoruz. Ancak bu kez başrolde bizler varız. Ve üstelik komedi değil, trajikomik. Neden bir anda en önemli yatırım aracının altın olduğunu ve bu sürecin nereye kadar devam edeceğine göz atalım bu defa en yalın hali ile. Öte yandan da dünya ve ülke ekonomimizde nelerin olup bittiğinin de yine bir fotoğrafını çekelim.

Küresel piyasalarda COVID-19’a ilişkin belirsizlik, daha fazla artarak devam ediyor. Hani bir normalleşme arzusu içerisindeyiz hep birlikte; ama ne kadar zorlasak da aşı bulunana ve etkisini gösterene dek, belli ki durum eskisi gibi olmayacak. Türkiye Kurban Bayram’ını geride bırakırken, özellikle Akdeniz Bölgesi’nde turist sayısının giderek arttığı göze çarpıyor. Almanya’da yeşil ışık yakınca, belli ki Eylül ayında daha fazla turist ülkemize geliyor olacak. Döviz getirisi açısından sevinsek mi, korona endişesi açısından üzülsek mi bilemedim.

ABD'de duruma bir bakalım evvela. Gündeme gelen 1 milyar dolarlık yeni teşvik paketi, piyasaları karıştırmış durumda. ABD firması Johnson & Johnson’ın, hükümetle 100 milyon dozluk potansiyel COVID-19 aşısı için 1 milyar dolarlık bir anlaşma yaptığını duyurması ile birlikte borsada yukarı doğru bir yükseliş oluşurken, Çin gerginliğini de ortadan kaldıran 15 Ağustos toplantısının basına duyurulması da üzerine adeta kaymak oldu.

Gelelim altına. Fiyatlardaki yükselişte en önemli faktörün ekonomilerdeki belirsizlik halinin ve yatırım araçlarına olan güvensizliğin sebep olduğunu söylemek gerekiyor. Üstelik alternatif yatırım araçlarının da yetersizliği altına olan talebi daha da arttırmış durumda. Piyasaların son dönemdeki en gözde yatırım aracı olan altının, ons dolar fiyatı mart ayında 1.450 seviyesini zorlarken, psikolojik sınır olan 2 bin dolar seviyesini geçerek yeni zirveler ve rekorlar deniyor. Bu arada beklentiler de her gün daha yukarı çıkmasına rağmen, talepte ise azalma olmadığı gibi, artış devam ediyor. 2 bin 500-3 bin dolar tahminleri de yabancı piyasalarda mevcut. Hal böyle olunca, belli ki talep de artmaya devam edecek. Ancak yatırımcılar unutmamalı ki, bu artış bir noktada sona erecek ve yeterli satışın olmadığı noktada da fiyat yeniden düşüşe geçecek. Bundan sonraki süreçte yatırımcıların özellikle; faiz oranlarındaki değişimleri iyi takip etmeleri gerekecek. Hükümetlerin teşvik ve yardım paketleri, piyasalara sunulan bol likidite, pandemide artan vaka sayıları ve ikinci dalganın başlama ihtimali, vaka artışları ile birlikte firmalarda yeniden duruş veya kapanma olur mu endişeleri, güvenli liman olan altına talebi arttırmış durumda.1925’deki altına hücum, 2020’de tekerrür etmiş oldu.

Öte yandan kurlardaki yükseliş de faizin de düşük olmasının etkisiyle devam ediyor. İhracat Temmuz ayında bir önceki aya göre yüzde 11.5 artarken, geçen yılın aynı ayına göre ise yüzde 5.78 azaldı. Dış ticaret hacmi bir önceki döneme göre yüzde 6,81 azalarak 32 milyar 768 milyon dolara gerilerken, dış ticaret açığı da yüzde 16.78 azalarak 2 milyar 744 milyon dolara düştü. İthalat Rejimi Kararında iki kritik değişiklik yapılarak, bazı ürünlere ilave vergi, bazı ürünlerin ithalatına ise bir ek mali yükümlülük aracı olarak kullanılan Özal döneminden kalma Toplu Konut Fonu getirildi. Sarımsak, kurutulmuş sebze, sert kabuklu meyveler ile muz ithalatında mevcut yüksek oranlı gümrük vergileri indirilerek, bu indirimin biraz üzerinde Toplu Konut Fonu yaşamımıza girmiş oldu. Ayrıca, çay, çikolata, sakız, makarna, ekmek, lokum gibi çok sayıda ürüne ise yüzde 4.3 ile yüzde 20 arasında ilave gümrük vergisi getirildi. Özetle ithalat maliyetleri artışını olanca hızı ile sürdürmeye devam ediyor diyebilirim.

Fas ve Suudi Arabistan, bizim ithalatlarda uyguladığımız ilave vergilere benzer vergileri Türk ürünlerine karşı uygulamaya başladılar. Pandemi süreci tüm dengeleri bozdu, bozmaya da devam ediyor. Umarım gazetemiz yazarı sevgili Aysel Yücel’in dediği gibi, virüs tatilden dönmüyordur.

Yazara Ait Diğer Yazılar Tüm Yazılar
İhracat AŞ. 22 Ekim 2021
Bir iki üç çip 08 Ekim 2021
Ortaya karışık program 10 Eylül 2021
Haydi büyüyelim 03 Eylül 2021