Anadolu Sanayisi ve Mümtaz Zeytinoğlu

Osman AROLAT
Osman AROLAT AROLAT'tan osman.arolat@dunya.com

Ulusal sanayinin öncüsü Mümtaz Zeytinoğlu, Türkiye’nin kalkınması için dış kaynaklara değil, yerli kaynaklara dayanmak gerektiğini vurgulayan “Ulusal Sanayi” tezini geliştirdi. “Makine üreten makinelerle, yerli sermaye ve yerli hammadde ile üretimi” savundu.

Mümtaz Zeytinoğlu 1933 yılında Tavşanlı’da doğdu. Galatasaray Lisesi’nin ardından İTÜ’yü bitirip elektrik mühendisi oldu. 1957 yılında Eskişehir’de çimento fabrikası kurarak sanayiciliğe adım attı. Eskişehir Sanayi Odası kuruluşunda bulundu, 1974’te başkanı oldu. Katılımcı bir yönetim modeli oluştururken, “Sabah 8, akşam 8 Eskişehir’de yerel ekonomiyle, 8’den sonra memleket meseleleriyle ilgileneceğiz” diyerek, kent iş dünyasının “Ortak akıl” oluşturarak gelişmesini sağladı.

Zeytinoğlu, Türkiye’nin kalkınması için “Ulusal Sanayi” tezini geliştirdi. Bağımsız ekonominin yolu olarak, “Makine üreten makinelerle, yerli sermaye ve yerli hammadde ile üretimini” önerdi. Yerli kaynakları kullanarak “Ulusal Sanayi”nin oluşmasını savundu. Ölümünden sonra görüşlerinden derlenen “Ulusal Sanayi” kitabının editörlüğünü GS Liseli sınıf arkadaşı yazar Tahsin Yücel yaptı.

Kitapta 1970’lerde başlayan sanayileşme hareketinin öneminin altı çizilerek, kalkınmanın sanayileşme ile olacağı görüşleri dile getirilirken, bağımsız teknolojiye dayanan, insanı ihmal etmeyen, araştırma- geliştirmeye önem veren, dış piyasada rakipleriyle boy ölçüşebilen mallar üretecek bir ulusal sanayi oluşturulmasının önemi anlatıldı. Zeytinoğlu, kendi işlerinde bu kuralı uygulamakla kalmadı, çevresindeki sanayicileri de etkiledi. O özelliğiyle “Anadolu Beylerbeyi” diye anıldı. Zeytinoğlu, “Bana yanılabilme özgürlüğümü verin” ve “Yaptığımız her iş insan hayatını zenginleştirmeye, güzelleştirmeye yönelik olmalıdır” sözleri önemli ilkelerini oluşturuyordu. İngilizce ve Fransızca bildiği için dünyadaki gelişmeleri yakından izlerdi. Kızı Banu, babasından söz ederken, “Babam bize dünyaya yararlı olmanın zorunluğu gibi bir şey öğretmedi. Çünkü onun öğrettiklerinin tümünde zaten bu ilke yer alıyordu” diyor.

Mümtaz Zeytinoğlu, Şubat 1979’da Ankara’da Başbakan Ecevit’le yaptığı görüşmeden Eskişehir’e dönerken hayatını kaybetti. Bize miras olarak bıraktığı “Ulusal Sanayi” ülküsü ekonomimize yol gösterici bir rehber olmayı sürdürüyor.


GÜNÜN NOTU:
ABD seçimleri sonrası doların yükselişi tüm gelişmekte olan ülkelerin parası üzerinde etkili olacak.

Yazara Ait Diğer Yazılar Tüm Yazılar