Antagonist ekonomist

Isabella M Weber Hoca bu hafta iki X postu paylaştı. İl­ki Trump dönemin­de ABD şirketlerinin karlarındaki patlama ile ilgili. Satıcı (kar güdümlü) enflas­yonu Trump’ı ikin­ci dönem başkanlığa taşımıştı, milli gelire oranı %18 ile 2. Dün­ya Savaşından sonraki zir­ve seviyesine ulaştı, kurum­sal karlar Trump’ın son kaos politikalarının sonucu yazdı. Pandemi öncesi %15, pande­mi sırasında %12 olan rakam şu anda katlayarak yükseliyor. Piyasa kanallarında, Trump’ın gümrük tarifeleri ve ticaret sa­vaşları için ne yaptığını bilmi­yor yorumları yapılıyordu ana akımda. Burada kararı okuyu­cuya bırakalım. Bilmiyor mu? Yoksa İstanbul Ekolü köşe­mizdeki 10 Şubat 2026 “Kaos” yazımız mı gerçekleşiyor.

Venezuela ile tarihin en dü­şük stratejik petrol rezervleri­ni de bedavaya doldurma an­laşmasını geçen hafta imzala­dı. Arjantin’de Milei ile zaten arka bahçe olarak Çin imalatı­na ikame bir vaat edilmiş eko­nomi kurarken, geriye finansal mimariyi (petrodolar) yıkma­dan, dökmeden İran Hürmüz Boğazında istediğini alırsa ve Çin’i ekarte etti mi muhteme­len sonraki aşamaya geçecek. Orada rol Warsh ile Fed’e kalı­yor. Şu anda Bessent ile Japon Yeni üzerinden tahvil soru­nunu çözme derdinde. Ancak cambaz ip üstünde oynuyor. Bıçak sırtı bir dönemde her an iş kusursuz fırtınaya dönüp 2008’i mumla aratabilir.

İşte bunlar hep MMT

Isabella’nın ikinci postu ise birçok akademisyenin Daron hocaya The Economist kar­şısında verdiği destek gibi, Stephanie Kelton hocaya Wall Street Journal karşısında ver­diği destekti. WSJ Opinion, MMT (Modern Para Teorisi) üzerinden Stephanie’yi man­şete alarak “AOC's Craaazy Economic Theory Lives On” ile akademik suikast yapıyor­du. Alexandria Ocasio-Cortez Kelton hocanın “kendi ulusal parası ile borçlanan hazineler batmaz, her kamu harcaması ve para basmak hep enflasyon yaratmaz” cümlesini yaydı di­yerek bu eleştiriyi yapıyordu.

Geçen haftalarda X yine kar­şılıksız para basma tartışmala­rı ile doluydu. MMT’nin para basma ve enflasyonla ilgili bir somut görüşü yok iddiasındaki WSJ haberi de yine tartışma­ları alevlendirdi. Geçen hafta bu köşede yapay zekânın doğru kullanımı ile bu ana akım ez­berleri ve yanlışları düzeltmek için iyi bir asistan olduğunu örnekleri ile vermiştik. Pan­demiden bu yana 13 gelişmiş ve gelişmekte olan ekonomide başta M2 artarken enflasyon­ları düşmüş durumda.

Don’t Cry For Me Argentina

Burada esas sorgulanma­sı gereken, Galbraith Hocanın acımasızca ama haklı şekilde eleştirdiği Friedman’ın “pa­ra arzı her zaman ve her yerde enflasyonist bir olgudur” cüm­lesi. Benzer argümanı neolibe­ral Milei Arjantin’de sıkça öne sürerek, ultra-ortodoks poli­tikaları ile Arjantin halkını ve emeklisini limon gibi sıkma­ya devam ediyor. Geçen hafta merkez bankasının hazineye ödünç para vermesinin engel­lenmesi Temsilciler Meclisin­de kabul edildi.

Milei döneminde sanayi üretimi ve büyüme tekrar dü­şüşe geçip, işsizlik artmaya devam ediyor. Ekonomist Pat­ricia Pino X hesabından tüm bunları özetliyor: “Neolibera­lizmi sona erdirmek, ortodoks ekonomik düşünceden kop­mayı gerektirir. Neoliberaliz­min teorilerini tek inandırı­cı seçenek olarak görenlerden onay ararken neoliberalizmi bitiremezsiniz.”

Aman Taylor canım Taylor

Bizim ana akımda Taylor Kuralı ve reel faiz yine gün­demdeydi. Enflasyon için ye­terince sıkı değilmiş faiz, yıl­sonu öngördükleri enflasyon üzerine 5 puan daha konulur­sa 2 puanlık faiz indirim mar­jı varmış merkezin. “Ama yi­ne nasıl bilimseliz bir gün” de­dirtecek kadar. Taylor Kuralı nötr faiz ve beklenen GSYİH gibi iki tane hesaplanması im­kansıza yakın ancak varsayıla­bilen temel değişkene bağlıy­ken, nasıl da kural bazlı iktisa­di cümleler.

Patron (1974), Melih Gül­gen'in yönettiği, başrolleri­ni Tamer Yiğit ve Bahar Erde­niz'in paylaştığı Yeşilçam sine­ması filminden bir sahnede ise cümle aynen şöyle: Patron der ve sorar: “İşçiyi azalttık, keme­ri sıktık olmadı... Çalış, kazan, borca yatır; hep yatır. Borç bit­miyor. Neden?” Sahnedeki di­ğer karakter cevap verir: "Faiz çok yüksek de ondan!”

Bir diğer film Ertem Gö­reç'in yönettiği İki Kızgın Adam (1976). Fabrikatör ro­lüyle Bilal İnci: "Kimden yana­sın sen?" der. İşçilerin hakları­nı savunan Murat karakterin­de Kadir İnanır: “Ezilenlerden yana. Ezmek isteyen varsa şansını bir denesin. Ya o har­canır, ya da ben!".