28 °C
Uğur CİVELEK
Uğur CİVELEK ARKA PLAN dunyaweb@dunya.com

Basiretsizlik hummasının müdavimleri!

Bu yılın ilk yarısı genelinde geleceğe yönelik beklentilerde yaşanan dalgalanmalar, öngörülebilir türden değildi ve her türlü dirence rağmen hiçbir şeyin eskisi gibi olamayacağı yeni bir dönemin kapılarını sonuna kadar açtı. İlk çeyrek dönemin ikinci yarısında çok sert ve panikli bir çöküş yaşayan finansal eğilimler, ikinci çeyreğin geneline yayılan yapay zorlama ve aldatmacalar ile kayıplarını geri alabildi.

Derinleşen güven bunalımını duraklatmak için gözlerini karartmak zorunda kalan etkili ve yetkili kesimler, şimdilik sadece günü kurtardı; fakat ekonomik eğilimler ile beklentilerin dalgalı bir şekilde olumsuzlaşmaya devam etmesi, yeni tür balonculuğun yakında patlayacağı endişesini güçlendirmeye başladı! Temel görev çizgisinden geri dönemeyecek şekilde uzaklaşmak zorunda kalan para otoriteleri, maliye politikası konusunda şapkadan tavşan çıkarılması misali bir şeyler yolu ile yaklaşmakta olan olumsuz dalganın duraklatılması için siyasilere çağrı yaparak ağlaşma sürecine geçtiler!

Kısaca özetlemeye çalıştığımız ekonomik ve finansal eğilimlerin ayrışması süreci önemlidir ve hiçbir şeyin eskisi gibi olamamasının en temel gerekçesidir. Ekonomik eğilimler olumsuzlaştıkça gelir ve servet dağılımı bozuluyor, küresel talebe ilişkin beklentiler bozuldukça hesapsız kredi genişlemeleri ile günü kurtarmak hedefleniyor. Bu türden eski alışkanlıklar kısa vadeden öteye işe yaramıyor. Fazlası ile kullanılmış doping ve hormonlar nedeniyle, evdeki hesaplar artık çarşıya uydurulamıyor.

Toplam talepteki durgunlaşma veya daralma eğilimleri, arz cephesini ve finansörleri vurarak kırılganlığı artırıyor. Ekonomideki eğilimlerden olumsuz etkilenen arz cephesinin verimlilik düzeyleri geriliyor, borç yükleri kontrolsüz bir şekilde artıyor, indirgenmiş nakit akışlarına göre yapılmış gerçekçi değerleri hızla geriliyor ve batık duruma gelindiğine işaret ediyor. Daha açık bir ifade ile kredi notlarının çöküşe geçtiği endişesini çok güçlendiren bir süreç yaşanıyor. Bu tablo makroekonomik görünüme ilişkin beklentileri olumsuzlaştırarak, daha önce yaşanmamış türden bir küresel bunalımın kapıda olduğunu düşündürüyor.

Hemen yukarıda kısaca özetlemeye çalıştığımız tablonun farkında olanlar, yeni yatırım yapmaz ve taşımakta olduğu riskleri fırsat buldukça azaltmaya çalışır. Bu durum, menkul ve gayrı menkul şeklindeki varlık değerlerinin doğal olarak gerilemesine sebep olur; eğer piyasaların olması gereken şekilde çalışmasına izin verilir ise! Çaresizliklere bağlı nedenler ile olması gerekenler kabul edilebilir olmaktan çıktı ise, hiçbir şey göründüğü gibi olamaz!

Ekonomik koşullar dalgalı bir şekilde geleceğe yönelik beklentileri olumsuzlaştırırken, sermaye piyasalarındaki yüzde 40 düzeyini bulan kayıpların bu yılın ikinci çeyreğinde nasıl geri alındığı sorgulanmalıdır! Para otoritelerinin tüm sorunlu riskleri yüksek fiyatlardan alacağı ve menkul çöplüğüne dönmeye direnmeyeceği yönündeki açıklamalar başrol oyuncusu yapıldı. Bunlar yetmeyince, salgına yönelik aşı haberleri defalarca fiyatlandı. Kârı sizin zararı bizim türünden dolaylı ve örtülü garantiler ile döviz piyasaları yapaylıklara zorlandı, kamusal fonlar sermaye piyasalarını şişirmek için kullanılırken kredi genişlemesinde tüm zamanların rekorları fazlası ile aşıldı. Gelişen ve gelişmiş ekonomilerde sahnelenmiş, organize oyunlar ve istatistik yalanları da unutmamak gerekiyor!

Yukarıda saydıklarımıza rağmen olumsuz baskılar güçleniyor, para otoriteleri maliye politikasına ilişkin eylem ve söylem talebi ile alarm vermek zorunda kalıyor. Küresel talep, 2000 li yılların başındaki düzeye hızla gerileme sinyalleri veriyor; menkul ve gayrı menkul fiyatları ise 2008 küresel kredi krizi öncesindekinin iki katını aşan rakamlar ile göz boyayarak günü kurtarmaya çalışıyor! Kaybedecek hiçbir şeyi kalmayan veya artık bu numaralara kanmayan insan sayısı geometrik bir hızla arttıkça, eski oyunlar kısa sürede işe yaramaz hale geliyor!

Ölüyü diri göstermek giderek zorlaşıyor ve olanaksızlaşıyor. Aldatmacalar ile geniş kesimleri aldatarak çok zor duruma düşürenler ise, kaçacak yerleri kalmadığı için eski numaraları tekrar dışında bir şey yapamıyor! Böyle gidemeyeceğini herkes görüyor, basiretsizlik hummasının müdavimleri pek bir şey yapamıyor!

Yorumlar

Yorum yapabilmek için lütfen giriş yapınız.
Giriş Yap