9 °C
Serbest Kürsü
Serbest Kürsü

Belediyeler birbirlerine borç para verebilir mi, birbirlerine yardım edebilir mi?

Ahmet ARSLAN - Denetçi, CPA, MBA

Belediyeler idari ve mali özerkliğe sahip kamu idareleridir. Belediyelerin bir kısmı gelir ve nakit fazlasına sahipken diğerlerinin (büyük çoğunluğu) gelirleri giderlerini karşılamamaktadır.

Bu noktada, gelir fazlası bulunan belediyelerin gelir yetersizliği bulunan belediyelere borç vermesi veya bunlara yardım etmesi gündeme gelmektedir. Bu durum özellikle aynı siyasi partiye mensup belediyeler arasında söz konusu olabilmektedir. Belediyelerin görev, yetki ve sorumlulukları, işleyişi, gelir, gider ve borçlanmaları 5393 sayılı Belediye Kanununda düzenlenmiştir.

1. Belediyelerin birbirlerinden borçlanması

Belediyenin borç vermesi bütçesinden para ödenmesi sonucunu doğurduğundan bir bütçe gideri mahiyetindedir. Belediyelerin giderleri 5393 sayılı Kanunun 60. maddesinde sayılmıştır. Söz konusu giderler arasında borç verme bulunmamaktadır. Bu nedenle, belediyelerin diğer belediyelere veya başka herhangi bir kişiye faizli veya faizsiz olarak borç vermesi yasal olarak mümkün değildir. Sayıştay dairelerinin kararları da bu yönde bulunmaktadır.

Öte yandan, belediyelerin borçlanmaları da aynı kanunda düzenlenmiştir. Kanunun 68. maddesine göre belediyeler ancak İller Bankasından, proje karşılığı dış borçlanma yoluyla veya tahvil ihracı yoluyla borçlanabilmektedir. Söz konusu kanun maddesine göre belediyelerin başka bir yerden borçlanması yasal olarak mümkün değildir.

Belediyelerin diğer mahalli idarelere borç verememesinin tek istisnası büyükşehir belediyeleri ile bu belediyelere bağlı idareler için söz konusudur. Zira, 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’na (Md. 27) göre; Büyükşehir belediyesi ile bağlı kuruluşları, belediye başkanının onayı ile birbirlerinin nakit ihtiyacını karşılayabilir. Bu şekildeki ödünç vermelerde faiz uygulanmaz.

Söz konusu kanun maddesi büyükşehir belediyelerinin diğer belediyelerden değil sadece kendisine bağlı idarelerden (otobüs işletmeleri, su ve kanalizasyon işletmeleri) borç para alması veya bunlara borç para vermesine ilişkin bulunmaktadır. Bu nedenle, büyükşehir belediyelerinin de diğer belediyelerden borçlanması veya bunlara borç vermesi yasal olarak mümkün değildir.

Yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerine rağmen belediyelerin birbirlerine veya başka bir yere borç vermeleri mali sorumluluk gerektirir. Zira, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’na göre; gerçek veya tüzel kişilere kanunda veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesinde dayanağı olmadan kamu kaynağı kullandırılamaz, yardımda bulunulamaz veya menfaat sağlanamaz.

Aynı kanuna göre, mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması kamu zararını oluşturan haller arasında bulunmaktadır.

2. Belediyelerin birbirlerine yardım yapabilmesi

Belediyelerin birbirinden borçlanmalarına izin verilmezken birbirlerine yardım yapmalarına ise imkan verilmiştir. Zira, 5393 sayılı Kanun’un “Diğer kuruluşlarla ilişkiler” başlıklı 75’inci maddesine göre;

Belediye, belediye meclisinin kararı üzerine yapacağı anlaşmaya uygun olarak görev ve sorumluluk alanlarına giren konularda;

- Mahallî idareler ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarına ait yapım, bakım, onarım ve taşıma işlerini bedelli veya bedelsiz üstlenebilir veya bu kuruluşlar ile ortak hizmet projeleri gerçekleştirebilir ve bu amaçla gerekli kaynak aktarımında bulunabilir. Bu takdirde iş, işin yapımını üstlenen kuruluşun tâbi olduğu mevzuat hükümlerine göre sonuçlandırılır.
- Mahallî idareler ile merkezî idareye ait aslî görev ve hizmetlerin yerine getirilmesi amacıyla gerekli aynî ihtiyaçları karşılayabilir, geçici olarak araç ve personel temin edebilir.
- Kendilerine ait taşınmazları, aslî görev ve hizmetlerinde kullanılmak üzere bedelli veya bedelsiz olarak mahallî idareler ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarına devredebilir veya süresi 25 yılı geçmemek üzere tahsis edebilir. Bu taşınmazlar aynı kuruluşlara kiraya da verilebilir. Bu taşınmazların, tahsis amacı dışında kullanılması hâlinde, tahsis işlemi iptal edilir. Tahsis süresi sonunda, aynı esaslara göre yeniden tahsis mümkündür. Kamu kurum ve kuruluşlarına belediyeler, bağlı kuruluşları ve belediye şirketlerince devir veya tahsis edilen taşınmazlar, kamu konutu ve sosyal tesis olarak kullanılamaz.

Sonuç

Belediye Kanunu’na göre belediyelerin birbirlerine borç vermesi yasal olarak mümkün değildir. Bununla birlikte, borç verme dışında belediyelerin birbirlerine yardım yapması yasal olarak mümkündür.

Belediyelerin kanun hükmüne rağmen birbirlerine borç vermeleri mali sorumluluk gerektirir.

Belediyelerin birbirlerine yardım yapabilmesine karşın faizli veya faizsiz olarak birbirlerinden borçlanamamalarının mantığı ise ayrıca irdelenmesi gereken bir konudur.

____________________________

KAYNAKÇA
Ahmet ARSLAN; Yeni Kamu Mali Yönetimi, 4. Baskı, Ocak 2018.
5393 sayılı Belediye Kanunu
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu

Yorumlar

Yorum yapabilmek için lütfen giriş yapınız.
Giriş Yap
  • İLYAS KILIÇ Çok olumlu bir makale olmuş. Elinize sağlık.