Bir dargın bir barışık dünyada sigortanın yeni rolü

Bir dargın bir barışık. Son yıllarda küresel jeopolitiği belki de en iyi anlatan ifade bu. ABD ile İran arasında başlayan, ardından Kızıldeniz'e, Ukrayna'ya, Tayvan'a ve ticaret savaşlarına uzanan yeni dönem, yalnızca diplomasinin değil, sigortacılığın da kurallarını değiştirdi.

Bir dönem siyasi açıklamalar küresel piyasalarda sert dalgalanmalar yaratırken bugün aynı etkiyi oluşturmuyor. Yatırımcılar, enerji şirketleri, armatörler ve sigortacılar gerçek tehditle diplomatik gösteriyi ayırmayı öğrendi. Ancak risk azalmıyor; belirsizlik kalıcı hale geliyor.

Savaş ve politik risk branşlarında primlerin yükseldiği dönemde hasarlar beklenen ölçekte gerçekleşmedi. Bunu "sigortacılar kazandı" diye okumak eksik kalır. Artan belirsizlik sermayeyi pahalılaştırıyor, kapasiteyi daraltıyor; riskin fiyatı da yükseliyor.

Üstelik jeopolitik belirsizlik artık siber saldırılardan kritik altyapılara, tedarik zinciri kesintilerinden, iş durmasına kadar çok daha geniş bir alanı etkilerken, doğal afetler, iklim değişikliği, sorumluluk hasarları ve yükselen reasürans maliyetleri de aynı bilançonun üzerinde.

Jeopolitik risk underwriting yaklaşımını değiştiren kalıcı bir değişkene dönüşürken, sigorta sektörü de kriz senaryoları, jeopolitik analizler ve iş sürekliliği çözümleri sunuyor. Satılan hizmet giderek belirsizliği yönetebilme kapasitesine dönüşüyor.

İş dünyasının sözlüğüne giren China+1, Nearshoring, Friendshoring ve Reshoring, sermayenin yön değiştirdiğini gösteriyor. Şirketler "En ucuz ve en öngörülebilir nerede üretirim?" diye soruyor. Üretim ve tedarik coğrafyası değiştiğinde risk yöneticisinin masası da, sigorta programı da değişiyor. Deprem ve politik risk modellerinden kritik tedarikçilere, alternatif lojistik rotalarından siber bağımlılıklara, teminat yapısından reasürans kapasitesine kadar bütün risk haritasının yeniden değerlendirilmesi gerekiyor.

Türkiye, küresel sermayenin arayışında Nearshoring ve Friendshoring'in doğal adaylarından biri. Ancak coğrafya tek başına yeterli değil. Ekonomik dönüşüm, enflasyon, deprem sonrası yapılanma ve bölgesel gelişmelerin yatırım kararlarını geciktirmeyecek öngörülebilir bir zeminde ilerlemesi gerekiyor. Çünkü sermaye beklemek yerine alternatiflere yöneliyor.

Nearshoring ve Friendshoring; yeni limanlar, veri merkezleri, enerji ve lojistik tesisleri, yani yeni sigortalanabilir değerler demek. Lokal piyasa hâlâ fiyatla rekabet ederken bir yandan da Türkiye’ye gelecek yeni değerleri karşılayacak bilgi, risk mühendisliği ve reasürans kapasitesine odaklanmalı.

Risk görünmezken sigorta pahalı görülüyor, görünür olduğunda ise fiyat ikinci, hatta üçüncü sıraya düşüyor. Sermaye riskle yaşamayı öğrenebilir, ama belirsizlikle yaşayamaz. Sigortacılığın yeni görevi, belirsizliği yönetilebilir hale getirerek öngörülebilir ve güven veren yatırım ortamının stratejik unsurlarından biri olmak.