Bireysel yatırımcı DİBS portföyünde rekor artış

Hazine’nin kamu açık­larının finansmanın­da bankacılık sektö­rüne ve yabancı yatırımcılara bağımlılık oranı 2025 yılında azalırken, yurt içi bankacılık dışı kesimin payında kayda de­ğer artış yaşandı.

Hazine’nin iç borç aldığı ke­simler içinde en büyük pay, başta kamu bankaları olmak üzere hala bankacılık kesimi­ne olmakla birlikte, bireysel ya­tırımcılar, reel sektör firmala­rı, sigorta şirketleri, emeklilik fonları ve yatırım fonları gibi bankacılık dışı kesimin payın­da 2024’ten itibaren başlayan artış, 2025 yılı boyunca da de­vam etti.

Banka dışı kesimin portföyü 3 trilyonu aştı

Hazine ve Maliyet Bakanlı­ğı verilerine göre, ihraç edilmiş Devlet İç Borçlanma Senetleri (DİBS), bonolar, kira sertifika­ları ve benzeri borçlanma araç­larının Resmî Gazete’de yayım­lanan gösterge fiyatlarıyla ile değerlemesi yoluyla hesapla­nan iç borç stoku, Aralık 2025 sonu itibarıyla 2024 sonuna göre yüzde 63,4 oranında 3 tril­yon 935,4 milyar lira büyüye­rek 10 trilyon 139,1 milyar lira­ya ulaştı.

Elinde bulunduranlar bazın­da dağılıma göre, bunun 6 tril­yon 17,8 milyarını yurt içi yer­leşik bankalar, 3 trilyon 112,4 milyarını yurt içindeki banka­cılık dışı kesimler, 242,3 milya­rını açık piyasa işlemleri (APİ) kaynaklı olarak Merkez Banka­sı ve 766,6 milyarını da yurt dı­şı yerleşiklerin portföyü oluş­turdu. Bir yılda iç borçta ban­kacılık kesimine ait kısım yüzde 43,4 artarken, ban­ka dışı kesimin portfö­yündeki artış ise yüzde 148’e ulaştı. Yıllık artış APİ kaynaklı tutarda yüz­de 76,4, yurt dışı yerleşikle­rin portföyünde yüzde 24,4 oldu.

İç borç stokunun elin­de bulunduranlara göre da­ğılımında yurt içi bankacılık kesimin 2019 sonunda yüz­de 58 olan payı, pandemi dö­neminde hızla yükselerek 2023 sonunda yüzde 79’a ka­dar çıkmıştı. 2024 sonunda yüzde 67,6’ya gerileyen bu oran, 2025’te de düşmeye devam ederek yıl sonu itibarıyla yüzde 59,4’e inerek pandemi öncesini yakınsadı. Yurt içindeki banka dışı kesimlerin pandemi önce­si yüzde 30 dolayında bulunan, sonrasında yüzde 15’lere düşen payı ise 2024 sonunda yüzde 20,2’ye ve 2025 sonunda yüzde 30,7’ye kadar yükseldi.

İç borç stokunda yurt dışı yerleşiklerin 2017’de yüzde 20’ye yaklaşan payı izleyen dönemde düşmeye başlamış, özellikle pandemi dö­neminde ülkelerin içe kapan­ması ve dış finans muslukları­nın kısılmasına bağlı olarak bu oran 2022 sonunda yüzde 1’in de altına düşmüştü. 2024’te ye­niden yükselerek yüzde 9,9’a çı­kan yabancı payı, 2025’de 2,2 puan düşerek yüzde 7,6’ya in­di. Merkez Bankası’nın pa­yı ise küçük çaplı artışla yüzde 2,2’den yüzde 2,4’e yükseldi.

Bireysel yatırımcı portföyü 5,8 kat büyüdü

Banka dışı kesim içinde özellikle gerçek kişi bireysel yatırımcıların portföyündeki rekor büyüme dikkati çekti. Söz konusu portföy toplamdaki payı hala düşük olmakla birlikte bir yılda yüzde 581,4 oranında 341,9 milyar lira artarak 400,7 milyar liraya ulaştı.

Banka dışı kesimde en büyük portföye sahip olan menkul kıymet yatırım fonlarının elindeki iç borçlanma senetlerinin değeri geçen yıl yüzde 132,8 oranında 902,7 milyar liralık artışla 1 trilyon 582,6 milyar lira oldu. Şirket, kurum gibi tüzel kişilerinin portföyü de yüzde 118,7 oranında 612,8 milyar lira artarak 1 trilyon 129,1 milyar liraya ulaştı.

Son bir yılda toplam stokta yatırım fonlarının payı yüzde 1’den yüzde 15,6’ya, tüzel kişilerin payı yüzde 8,3’ten yüzde 11,1’e, gerçek kişilerin payı da yüzde 0,9’dan yüzde 4’e yükseldi.

En büyük pay hâlâ kamu bankalarının

Hazine ihale yöntemiyle borçlanmaya başladığı 1985 yılından bu yana iç borçlanmanın en büyük müşterisi olan kamu bankaları, 2025 sonu itibarıyla borç senetlerinin 3 trilyon 260 milyar lira ile yüzde 32,2’sini elinde bulunduruyor.

Aynı tarih itibarıyla stokta özel bankalar 1 trilyon 491,3 milyar lira ile yüzde 14,7, yabancı sermayeli bankalar 780 milyarla yüzde 7,7, katılım bankaları 372,1 milyarla yüzde 3,7 ve kalkınma ve yatırım bankaları 114,4 milyar lira ile yüzde 1,1 paya sahip.

Son bir yılda kamu bankalarının portföyü yüzde 48,4, özel bankaların yüzde 34,5, yabancı sermayeli bankaların yüzde 30,2, kalkınma ve yatırım bankalarının yüzde 80,8, katılım bankalarının portföyü yüzde 63,1 oranında büyüdü.