26 °C
Uğur CİVELEK
Uğur CİVELEK ARKA PLAN dunyaweb@dunya.com

Bu kısır oyunun son etabı uzun sürmeyebilir!

Algı operasyonu peşinde koşanların, daha önce pek yaşamadıkları türden bir panik içinde oldukları dikkat çekiyor. Gerçeklerden iyice kopmuşlar ve başarılı olamazlar ise kendileri açısından dünyanın sonu geliyormuş gibi telaşlı tavırlardan arınamıyorlar! Adı konmamış küresel bir operasyon, riskten kaçınma eğilimini bastırmak ve zihinleri formatlamak üzere devreye sokulmuş olabilir!

Neden yukarıda açıklamaya çalıştığımız gibi düşündüğümüzü açıklamaya çalışalım. Normal koşullarda, son bir hafta genelinde ABD’de yaşananlar türünden bir gelişme küresel ölçekte riskten kaçınma dalgasını güçlü bir şekilde tetiklerdi. Veya Dünya Bankası’nın, gelişen ekonomilerde kalıcı hasar konusundaki uyarıları benzer eğilimleri güçlendirirdi. Ya da ekonomi cephesinde görünür gelecekte normalleşme olamayacağına ilişkin çok sayıda unsur dikkate alınır, spekülatif oyun peşinde koşanların kendi tuzaklarına düşmesi için gereken ivedilikle yapılırdı. Çok olumsuz koşullara ve büyüyen çaresizliklere rağmen bunların yaşanmıyor olması nedeniyle, farklı bir olağanüstü hal yaşadığımızı ve finansal piyasaların ise kendilerine yüklenen göreve zorlandığını düşünüyorum!

ABD yanıyor, Avrupa Birliği çaresizlik bataklığında kıvranıyor, özellikle gelişenlerde kalıcı hasar olduğu algısı sessizce genel kabul görüyor. Finansal piyasaların yapay dayatmalar ile fiyatlamaya zorlandığı tablonun değil gerçekleşmesi, yanına yaklaşılması bile olanaksız! Bu tabloya dayalı gerçekçi beklentiler, ödemeler sisteminde başlayan ve genele yayılan sistemik çöküş olasılığını daha önce görülmemiş seviyelere uçuruyor. Etkili ve yetkili kesimler, biraz zaman kazanmak için durum tam aksiymiş gibi fiyatlama yaparak gündem oluşturmaya çalışıyor!

Sanki risk alma yarışı şeklinde bir çılgınlık varmışçasına fiyatlama yapılıyor. Merkez bankaları ve siyasiler bu ölümcül çılgınlığın sponsoru oluyor; ileride yaşanabilecek toplumsal öfkenin hedefi olmaktan kaçınmayı düşünemiyor. Çökmesi gereken sermaye piyasaları uçuruluyor, geçici olarak sert bir şekilde güçlenmesi gereken dolar, organize satışlar ile zayıflatılıyor. Ekonomilerin açılıyor olması, çok abartılı bir gerekçe olarak kullanılıyor. Bu tür yaklaşımların sorunları daha hızlı bir şekilde ağırlaştıracağı, artık hesaba katılamıyor!

Salgınla birlikte yaşamanın ikinci ve üçüncü dalga olasılığını patlatacağını veya ekonomik verimliliği geriletirken daralmaları besleyeceğini fiyatlamak, şimdilik kimsenin işine gelmiyor. Baştan söyleyelim, salgınla yaşamak enflasyon baskılarını artıracak ve rekorları zorlayan anormalliklerin törpülenme zorunluluğu işsizliği beslerken ekonomileri daraltacak. Bu koşullarda bilançolar yıpranacak ve sorunlu krediler yeni rekorlara koşacak. Oluşacak kaos ortamı küresel sorunları da devreye sokacak ve gerginlikleri besleyecek. Kimsenin almak istemediği risklerin para otoritelerinin bünyesinde birikmesi, sorunları ağırlaştıran ve istikrarsızlıkları besleyen temel değişken olacak!

Bu koşulların farkındaysanız, finansal piyasalarda at oynatanların ne tür bir panik yaşadığını ve devamında yaşanacak olası gelişmeleri de öngörebilirsiniz! Riskler, ya kırılganlaşmış kurumsal yapının üzerinde kalır ve sistem çöker; ya da geniş kesimler aldatıldığı ve altından kalkamayacakları yükler altına sokuldukları için, onları bu duruma düşüren sistem yine çökmekten kurtulamaz.

Orta vadede sistemik çöküş riski artıyor. Herkes her şeyi bilse sistemi temsil eden ürünlerden uzak durulur ve öncelikle yeni bir düzenin tesisi için seferber olunur; sorunların ağırlaşmasına ve olası istikrarsızlıkları daha ağır maliyetler dayatmasına izin verilmez. Fakat çıkarlarını sisteme endekslemiş kesimler doğal olanın gerçekleşmesini engelliyor ve çıkarları gereği günü kurtarma pahasına sorunları ağırlaştırıyor. Bu kısır oyunda son etabı yaşamaya başladık!

Malum kesimlerin paniği bu nedenle çok büyük ve her an birbirlerini satmaya başlayabilirler! Biraz kazanayım ve borçlarımı hafifletme şansı yaratayım diyerek bu tuzağa düşmeyin, durumunuzu çok daha vahim hale getirmeyin! Büyük çoğunluk için kârlarını alma şansı muhtemelen olamayacak ve beklenmedik bir anda oyun bitecek! Az kaybetmenin tek yolu, bu oyunun dışında kalmak ve sunduğu fırsatlardan bir an önce yararlanarak çöküşle birlikte sizi çok üzebilecek risklerden kurtulmaktan geçiyor.

Yorumlar

Yorum yapabilmek için lütfen giriş yapınız.
Giriş Yap