Bu raporu mutlaka okuyun

Servet YILDIRIM
Servet YILDIRIM Ekonominin Halleri servet.yildirim@dunya.com

Merkez Bankası Enflasyon Raporu’nu bugün açıklıyor. Önemli bir dokümandır. Ekonomi ve piyasalarla bir şekilde ilgilenenlerin yakından izlemesi, hatta önlerine alıp “didik didik etmeleri gereken” bir rapordur.

Finansal İstikrar Raporu, PPK faiz kararı ve toplantı özetleri, Merkez Bankası Başkanı’nın konuşmaları, basın duyuruları ve toplantıları, hükümete yazılan açık mektup, aylık fiyat gelişmeleri bülteni ile para ve kur politikası metinleri gibi başka iletişim araçları da var. Ama bence Merkez Bankası’nın iletişimindeki en önemli araç üç ayda bir yayınladığı Enflasyon Raporu’dur. Enflasyon hedeflemesi rejimi çerçevesinde bankanın temel iletişim aracıdır.

Raporda nelere bakılmalı?

TCMB bu raporda, enflasyonun nasıl seyredeceğine ilişkin tahminlerini ve tahminlerinde değişiklik varsa nedenlerini açıklar. Enflasyon ve makroekonomik gelişmeler kapsamlı olarak ele alınır ve enflasyonu etkileyen tüm unsurlar değerlendirilir. Gelecekte uygulanacak politikalara ilişkin sinyaller verilir. Ve dahası önemli bir şeffaflık ve hesap verme aracıdır. 

Raporda bazı “kutu”lar vardır; önemli konulara ışık tutulur. Mesela nisanda açıklanan raporda “ABD Hazine Getiri Eğrisi Hareketlerinin Türkiye’ye Etkisi” ve “ Gelişmekte Olan Ülkelerde Kur Geçişkenliği” gibi merak edilen soruların yanıtlarının arandığı kutular vardı.

Rapor açıklandığında tabii ki ilk olarak Merkez Bankası’nın 2021 ve 2022 enflasyon tahminlerine bakılacak. En son açıklanan raporda 2021 enflasyon tahmini yüzde 9.4’ten yüzde 12.2’ye yükseltilmişti. Aynı şekilde daha önceki raporda yüzde 7 olan 2022 enflasyon tahmini ise 7.5 olarak revize edilmişti. Merkez Bankası bu tahminleri yaparken ihracat ağırlıklı küresel üretim endeksi, ortalama petrol fiyatları, ithalat fiyatları ve gıda fiyat enflasyonu gibi bazı varsayımlarda bulunur.

Eğer bu varsayımlar şaşarsa tahminler de şaşar. Geçmişte de böylesi çok sapmalar yaşanmıştır. Mesela son açıklanan raporda yer alan 2021 enflasyon tahminindeki 2.8 puanlık yükselişin 1.8’i ithalat fiyatlarının varsayıldığından yüksek seyretmesinden kaynaklandı. Gıda fiyatlarının yüksek seyretmesi, haberleşme hizmetleri özel iletişim vergisindeki artış, tütün ürünlerindeki vergi ayarlamaları ve talebin beklenenden daha canlı seyretmesi de geri kalan 1 puanlık sapmayı açıklıyordu.

Tahmin değişikliğine zorlayacak taze faktörler

Çok muhtemeldir ki son üç ayda TCMB’nin varsayımlarında, tahminini değiştirmeyi gerektiren yeni bazı sapmalar oldu. Kurun ve petrol fiyatlarının yüksek seyretmesi tahminlerde yeni sapmaya yol açacak bir faktör olabilir. Özellikle kur etkisi önemlidir çünkü son açıklanan Enflasyon Raporu’nda denildiği gibi: “Enflasyonun daha yüksek ve oynak, kur değişimlerinin daha büyük, yabancı para borçluluğun (dolarizasyonun) daha yüksek ve yerli tüketimin içerisinde ithal ürünlerin payının daha fazla olduğu ekonomilerde kur geçişkenliği de yüksek olmaktadır.” Biz de bu ekonomilerden biriyiz.

Nisan Enflasyon Raporu’ndaki tahminler, küresel büyüme ve dış talep görünümünde salgın kaynaklı olumsuz bir şokun yaşanmayacağı ve küresel risk iştahında ilave bozulma olmayacağı bir görünüm çerçevesinde üretilmişti. Ancak pandemi de mutasyonlara bağlı yeni dalgalar ve olası kapanmalar tahminleri gözden geçirmeyi gerektirebilir.

Enflasyona dair yukarı yönlü oldukça fazla risk var. Mesela başta petrol olmak üzere emtia fiyatları ciddi bir tehdit oluşturuyor. Aynı şekilde işlenmemiş gıda fiyatlarındaki oynaklık da tahminlerde yanılmaya yol açıyor. Öte yandan pandemi nedeniyle tedarik zincirlerinde yaşanan aksamalar enflasyon baskısı oluşturmaya devam ediyor. Yüksek seyreden üretici fiyat enflasyonunu TÜFE’ye yansımasının ne ölçüde olacağı da ayrı bir belirsizlik. Devletin kontrol ettiği fiyatlardaki umulmadık ayarlamalar bir anda hesapları değiştirebiliyor.

İşte tüm bu risklerin ve enflasyona olası yansımalarının Merkez Bankası gözlüğünden nasıl göründüğünü görmek için bugün açıklanacak raporu okuyun.

Yazara Ait Diğer Yazılar Tüm Yazılar