Büyümenin coğrafyası değişirken GSYİH ne anlatıyor?

Küresel ekonomi artık yalnızca bü­yüme oranlarını ko­nuşmuyor. Asıl tartış­ma, büyümenin nere­de üretildiği ve hangi finansman modeliyle sürdürüldüğü üzerine yoğunlaşıyor. Son 20 yılda dünya GSYİH'sı büyüdü. Ancak bu bü­yüme homojen dağıl­madı. Üretim doğuya kayarken, finansman batıda kaldı. İşte kı­rılma tam da burada başlıyor.

Bugün nominal GSYİH sıra­lamasında ABD lider konumda. Ancak satın alma gücü parite­sine (PPP) göre tablo farklılaşı­yor. BRICS ülkeleri toplam üre­tim kapasitesi açısından küre­sel ağırlıklarını hızla artırıyor. Bu durum, küresel güç dengesi­nin yalnızca jeopolitik değil, ay­nı zamanda muhasebesel olarak da değiştiğini gösteriyor.

Borçla büyüme modeli sürdürülebilir mi?

ABD ekonomisi yüksek no­minal GSYİH üretmeye devam ediyor. Ancak bu büyüme; kamu harcamaları, savunma bütçesi, faiz ödemeleri, kredi genişleme­si ile destekleniyor.

Borç/GSYİH oranı yükselir­ken büyümenin kalitesi sorgu­lanmaya başlanıyor. Eğer nomi­nal büyüme faiz maliyetinin al­tında kalırsa, matematik borcun sürdürülebilirliğini zorlaştırır.

Bu noktada rezerv para sta­tüsü kritik bir avantaj sağlıyor. Ancak bu avantajın sonsuz ol­madığı artık daha fazla tartışı­lıyor.

Rezerv savaşları ve altın gerçeği

Merkez bankaları son yıllar­da dolar rezervlerini azaltırken altın alımlarını artırıyor. Altın artık yalnızca yatırım aracı de­ğil, jeopolitik teminat işlevi gö­rüyor.

GSYİH'nın ölçüldüğü para bi­rimi ile rezerv varlık arasında­ki ilişki değişmeye başladığında sistem dönüşür. Yeni sistemin sorusu şu: Büyüme hangi para birimiyle finanse edilecek?

Enerji ve gerçek üretim gücü

Küresel GSYİH'nın gerçek motoru enerjidir. Üretim, ener­ji olmadan gerçekleşmez.Brend petrol fiyatları, küresel ekono­mik aktivitenin nabzını tutar.

Enerji arzının BRICS ekse­ninde yoğunlaşması, üretim gü­cünün yön değiştirmesi anlamı­na gelir. Üretim gücü değiştiğin­de, uzun vadede finansal sistem de uyum sağlamak zorunda ka­lır.

Yeni dünya düzeni ne anlatıyor?

Bu yeni dönemde:

-Küreselleşme yerini blok­laşmaya bırakıyor.

-Rezerv para sorgulanıyor.

-Emtia teminatı güçleniyor.

-Borçla büyüme modeli test ediliyor.

Küresel GSYİH büyüyor ola­bilir. Ancak büyümenin ağırlık merkezi değişiyor. Bu bir kriz değil; bu bir güç transferi süre­cidir. Önümüzdeki on yılın asıl sorusu şu olacaktır: Dünyanın en büyük ekonomisi kim olacak değil; en sürdürülebilir büyüme modelini kim kuracak?