Cari açığın martta kabaran köpüğü nisan ayında azaldı

Sıcak savaş ayı martta 10 milyar dolara yaklaşan aylık cari işlemler açığı nisanda 5,7 milyar dolarla beklentilerin hafif altında kaldı. Ocak-nisan döneminde verilen kümülatif cari açık 29,4 milyar dolarla geçen yılın aynı dönemindekinin yüzde 30 üzerinde. Yıllık bazda mart sonu itibarıyla 39,7 milyar dolara ulaşan yıllık bazda cari açık da nisanda 37 milyar doların altına indi.

 ABD/İsrail’in İran’a açtı­ğı ve mart ayı boyunca tüm şiddetiyle süren sa­vaşın etkisiyle nisanda sıçrama yaşayan Türkiye’nin cari işlem­ler açığındaki seyir, ateşkese rağ­men gerilimin sürdüğü nisanda ise yerini geri çekilmeye bırak­tı. Martta aylık 10 milyar dola­ra yaklaşan cari açık nisanda 5,7 milyar dolarda kalarak beklenti­lerin de hafif altında oluştu.

Merkez Bankası verilerine gö­re sıcak savaşın damgasını vur­duğu, özellikle petrol fiyatların­daki ani hızlı yükselişle küresel ekonomide tüm dengelerin alt üst olduğu mart ayında Türkiye, aylık bazda 9 milyar 685 milyon dolarla son 38 ayın en yüksek ca­ri açığını vermişti. Merkez Ban­kası’nın dün açıkladığı verilere göre ise cari işlemler açığı nisan­da ise 5 milyar 695 milyon dolar­la geçen yılın aynı ayındakinin yüzde 32,6 altında geldi. Altın ve enerji hariç cari işlemler denge­sinin ise marttaki 3 milyar 933 milyon dolarlık rekor açıktan sonra, nisanda 319 milyon dolar fazla verdiği belirlendi.

Ocak-nisan döneminde veri­len kümülatif cari açık 29 milyar 372 milyon dolarla geçen yılın aynı dönemindekinin yüzde 30 üzerinde oluştu. Mart sonu iti­barıyla 39 milyar 734 milyon do­larla son 23 ayın zirvesine ula­şan yıllıklandırılmış cari açık da küçülerek nisan sonu itibarıyla 36 milyar 984 milyon dolara indi. Altın ve enerji hariç cari işlemler dengesinde ise nisan sonu itiba­rıyla 29 milyar 445 milyon dolar­lık bir fazlalık bulunuyor. Bir yıl önce 44 milyar 353 milyon dolar düzeyinde bulunan söz konusu fazla, bu yıl mart sonunda 29 mil­yar 126 milyon dolara inmişti.

Dış ticaret açığı küçüldü

Cari açığı büyüten ana faktör olan dış ticaret açığı nisan ayları­na göre küçüldü. Ödemeler den­gesi tanımlı dış ticaret verileri­ne göre aylık ihracat 24,4 milyar dolarla geçen yılın aynı ayında­kinin yüzde 19,2 üzerinde çıkar­ken, artışı yüzde 7,9’ta kalan it­halat 30,5 milyar dolar oldu ve 6,8 milyar dolarla geçen yıla göre yüzde 31,1 daha az dış ticaret açı­ğı verildi.

Uluslararası taşımacı­lık, turizm, dış müteahhitlik gibi faaliyetleri kapsayan ve dış tica­retteki açığı dengeleyen başlıca kalem olarak “hizmetler” alanın­da kaydedilen aylık net 3,7 mil­yar dolarlık giriş ise geçen yılın aynı ayındakinin yüzde 6,8 altın­da kaldı. Bu kalem altındaki ge­lirlerin net 2,9 milyarlık bölümü seyahat kaleminden geldi. Kar­şılıklı yatırımlardaki gelir-gider­ler ile faiz gelir-giderini kapsa­yan “birincil gelir dengesi” aylık net 2,4 milyar, karşılıksız trans­ferlerle ilgili ikincil gelir denge­si de 147 milyon dolar açık verdi.

Rezervde 12 milyar dolar artış

Nisanda yurt içi yerleşikler yurt dışında 640 milyon dolar çı­karırken, yurt dışı yerleşiklerin Türkiye’ye getirdiği tutar 1 mil­yar 87 milyon dolar oldu. Böyle­ce doğrudan yatırımlarda 447 milyon dolarlık net giriş kayde­dildi. Yurt içi yerleşikler bir ayda yurt dışında 187 milyon, yurt dı­şı yerleşikler ise Türkiye’de 164 milyon dolarlık gayrimenkul alı­mı gerçekleştirdi.

Portföy yatı­rımlarında yerliler yurt dışında alım için 2 milyar 368 milyon do­lar çıkarırken, yabancılar Türki­ye’den 6 milyar 421 milyon do­larlık alım gerçekleştirdi. Böy­lece portföy yatırımları nisanda toplam 4 milyar 53 milyon dolar tutarında net giriş kaydetti. Yurt dışı krediler, ticari krediler ve ya­bancıların Türkiye’deki mevdu­at ve efektiflerini kapsayan “di­ğer yatırımlar” kaleminde de bir ayda 14 milyar 689 milyon dolar­lık net giriş yaşandı.

Bu üç ana koldaki ve üretil­meyen ve finansal olmayan var­lıklardaki (sermaye hesabı) 11 milyon dolarlık küçük hareket­le toplam net döviz girişi 19 mil­yar 189 milyon olurken, 5 milyar 695 milyon dolarlık cari açık ve net hata noksan kalemindeki 1 milyar 464 milyon dolarlık sis­tem dışına çıkış ve ayda 7 milyar 170 milyon dolar olan finansman kullanımı sonrası, resmi rezerv­lerde 12 milyar 19 milyon dolar­lık artış yaşandı.

Yıllık açığın finansmanı

Yıllıklandırılmış verilere gö­re son bir yılın toplamında öde­meler dengesi tanımlı dış ticaret açığı 74 milyar 767 milyon dolar oldu. Son bir yılda hizmetler ala­nında 62 milyar 814 milyon dolar net giriş kaydedilirken, birincil gelir dengesinde 23 milyar 847 milyon, ikincil gelir dengesin­de ise 1 milyar 184 milyon dolar net çıkış yaşandı. Bu gelişmeler­le son bir yılda verilen cari işlem­ler açığı 36 milyar 984 milyon do­lara ulaştı.

Yıllık cari açığın finansmanı­na net doğrudan yatırımlardaki 2 milyar 870 milyon, net portföy yatırımlarında ise 11 milyar 661 milyon dolar giriş yaşandı. Yıl­lık bazda cari açık ağırlıkla ka­mu ve özel sektörün kullandığı dış krediler ve ticari krediler yo­luyla finanse edildi. Bu dönemde dışarıdan net 48 milyar 180 mil­yon dolar kredi ve net 666 milyon dolar ticari kredi kullanıldı. Bu­na karşılık yabancıların efektif ve mevduatlarında net 12 milyar 598 milyon dolar azalış yaşandı. Net hata ve noksan kaleminde son bir yılda 29 milyar 80 milyon dolarlık kaynağı belirsiz çıkış ya­şanırken, döviz rezervlerindeki erime 15 milyar 479 milyon dolar olarak gerçekleşti.

Bolat: Türkiye güvenilir tedarikçi olarak öne çıkabilir

 Ticaret Bakanı Ömer Bolat, nisanda dış ticaret açığında kaydedilen yaklaşık yüzde 30'luk gerilemenin cari işlemler açığına olumlu yansıdığını, mayısta da dış ticaret açığındaki yüzde 15,7'lik düşüşün benzer bir katkı sunacağının öngörüldüğünü ifade etti.

Bolat, küresel konjonktürde artan risk ve belirsizliklere rağmen cari işlemler açığının tarihsel ortalamaların altında seyretmeye devam ettiğine dikkati çekerek, cari işlemler açığının milli gelire oranının geçen yıl yüzde 1,9 olduğunu hatırlattı. Bu yıl küresel konjonktüre bağlı olarak cari denge üzerinde ilave baskılar oluşabileceğini kaydeden Bolat, "Küresel tedarik zincirlerinde yeni kırılmaların ortaya çıkması halinde Türkiye'nin yeniden güvenilir tedarikçi olarak, yatırım ile lojistik açısından daha cazip bir merkez haline gelmesi mümkün görülmektedir" ifadesini kullandı.