Cari denge dört ay sonra açık verdi
Türkiye’nin cari işlemler dengesi aylık bazda temmuz-ekim dönemindeki dört aylık “fazla” sürecinin ardından, ekonomik aktivitede canlanmanın kendini göstermesiyle kasım ayında yaklaşık 4 milyar dolar açık verdi.
Cari işlemler dengesi geçen yıl temmuzda 1,7 milyar, ağustosta 5,4 milyar, eylülde 1,1 milyar ve ekimde 0,5 milyar dolar fazla vermişti. Kasımda aylık bazda verilen açık beklentilerin de üstünde gelirken, yıllık bazda açık da büyümeye devam ederek kasım sonu itibarıyla 23,2 milyar dolara ulaştı.
Dış ticaret açığı büyüttü
Merkez Bankası’nın açıkladığı ödemeler dengesi verilerine göre kasım ayında oluşan cari açık dış ticaret dengesinden kaynaklandı. Ödemeler dengesi tanımlı dış ticaret verilerine göre kasımda ihracat yüzde 1,3 artışla 22 milyar 178 milyon dolar olurken, ithalat yüzde 5,2 artışla 28 milyar 563 milyon dolara ulaştı. Böylece dış ticaret açığı geçen yılın aynı ayına göre 21,8 büyüyerek 6 milyar 385 milyon dolar oldu.
Uluslararası taşımacılık, turizm, dış müteahhitlik gibi faaliyetleri kapsayan hizmetlerden elde edilen aylık net 3 milyar 926 milyon dolarlık gelir dış ticaretteki açığın kısmen kompanse ederken, karşılıklı yatırımlardaki gelir-giderler ile faiz gelir-giderini kapsayan “birincil gelir dengesi” de net 1 milyar 557 milyon dolar açık verdi. Bu gelişmelerle aylık bazda 3 milyar 996 milyon dolarla, geçen yılın aynı ayındakinin yüzde 44,7 üzerinde bir cari açık oluştu.
Ekonomik aktivitede canlanma yükseltti
Kasımdaki açıkta etkili olan ithalat büyümesinde altın ve enerji dış alımı etkili oldu. Altın ve enerji hariç cari işlemler hesabı aylık bazda 2 milyar 132 milyon dolar fazla verdi.
Kasım ayında verilen açık ve yıllık cari açıktaki büyümede, tüketim malı ithalatı artış hızını korurken, hammadde/ aramalı ve yatırım malı ithalatındaki artışın ivme kazanması etkili oldu. Ekonominin üretim ayağında gaza basılması ile ekonomik aktivitede canlanma başladı, üretim ivmesi girdi ithalatını büyüttü.
Ödemeler dengesi kapsamında dış ticaret açığında önceki yıla göre kasımda yüzde 21,8, ilk on bir ay itibarıyla yüzde 25’lik artışlara karşılık, hizmetler alanındaki ticaret fazlası aylık bazda yüzde 0,7, ilk on bir ayda yüzde 3,3’lük bir artış kaydetti. 2024’ün ocak-kasım döneminde, hizmetler dengesindeki fazla dış ticaret açığını fazlasıyla kapatırken, 2025’te bunun altında kaldı. Devam edecek faiz indirimlerinin de etkisiyle ekonomik aktivite hızlandıkça cari açığın da büyümeye devam etmesi bekleniyor.
Rezervler bir ayda 4,8 milyar dolar azaldı
Kasım ayında doğrudan yatırımlar kaynaklı net girişler 343 milyon dolar oldu. Yurt dışı yerleşiklerin Türkiye’ye toplam doğrudan yatırımları 990 milyon, yurt içi yerleşiklerin yurt dışındaki doğrudan yatırımları ise 647 milyon dolar arttı. Gayrimenkul yatırımları incelendiğinde, yurt içi yerleşiklerin yurt dışında 201 milyon, yurt dışı yerleşiklerin ise Türkiye’de 218 milyon dolar net gayrimenkul alımı yaptığı görüldü.
Portföy yatırımlarında kasım ayında 1 milyar 24 milyon dolarlık net çıkış yaşandı. Diğer yatırımlar altında, yurt dışı bankaların yurt içindeki mevduatları, Türk lirası cinsinden 784 milyon dolar net artış, yabancı para cinsinden 428 milyon dolar net azalış olmak üzere toplamda 356 milyon dolar net artış kaydetti. Resmi rezervler kasımda net 4 milyar 766 milyon dolar net azaldı, net hata ve noksan kaleminde 1 milyar 929 milyon dolarlık bir çıkış oldu.
Yıllık açıkta 19 ayın en yüksek düzeyi yıllıklandırılmış
verilere göre kasım sonu itibarıyla son bir yılda verilen cari işlemler açığı 23,2 milyar dolar oldu. Bunun Nisan 2024’ten sonraki dönemin en yüksek yıllık cari açığı olduğu belirlendi. Anılan ayda 27,3 milyar dolar olan yıllık cari açık izleyen dönemde sert biçimde düşerek Ekim 2024’te 7,5 milyar dolara kadar inmişti. Ancak aynı yılın aralık ayında yeniden artışa geçerek 10 milyar doları aşan yıllık cari açık, geçen yıl nisanda 16 milyar doları, eylülde 20 milyar doları aştı ve kasım itibarıyla son 19 ayın en yüksek düzeyine ulaştı.
