Cezayir 60 yaşında

Osman AROLAT
Osman AROLAT AROLAT'tan osman.arolat@dunya.com

Cezayir ulusal kurtuluş mücadelesi zaferinin 60. yılını kutluyor. Ancak Cezayir Demokratik Halk Cumhuriyeti hala bir az gelişmiş ülke, bu neden böyle oldu?       

Cezayir, Fransa’ya karşı 8 yıl süren, 1,5 milyon insanın ölümüyle sonuçlanan çok şanlı bir silahlı direnişle, 60 yıl önce Temmuz 1962’de bağımsızlığını ilan ederek bir cumhuriyet oldu. Doğal gaz, fosfat ve çinko zengini olan bu Kuzey Akdeniz ülkesinin kısa sürede, ‘’refaha eren ilk İslam ülkesi‘’ olacağı umuldu, ama olmadı. Ülke, 3,300 dolarlık kişi başına gelirle, ‘’orta gelirin altında’’ konumunda. Enflasyonu yüksek, faal nüfusun %40‘ı işsiz, gelir dağılımı bozuk.

Bu durum neden böyle oldu?

Fransa, 1830‘da Cezayir’i işgal etti ve 1848’de bir ‘’eyaleti‘’ olarak kabul etti. Yeraltı kaynakları zengindi, bunlardan yararlandı. Sömürü ve şiddet uygulaması tepki getirdi, FLN adlı kurtuluş gücü 1954’de silahlı mücadeleye girdi. Mücadele Fransa’da rejimin değişmesine neden oldu. Fransa 5. Cumhuriyeti ilan etti, de Gaulle Cumhurbaşkanı seçildi. Cezayir için ‘’Kendi Kaderini Tayin Hakkı‘’ öngörünce, ona karşı sonuçsuz bir ‘’generaller darbesi‘’ yapıldı. Darbecilerin kurduğu FNAF içinde baba Le Pen’de vardı.

Bağımsızlığın lideri Ben Bella, FLP’yi ‘’tek /milli/yerli’’ olarak ilan etti, diğer tüm siyasal hareketleri yasakladı. Tüm yabancı mallar millileştirdi, toprak reformuna girişildi. Ülke, 3. Dünya Hareketine katıldı. Otoriterizm kökleşince, liderlik çatışmaları başladı, Ben Bella gitti, Bumedyen geldi. O daha ileri gitti ve sistemin adını ‘’Cezayir Sosyalizmi‘’ olarak koydu, aile yasası şeriata uyduruldu. Yine de politik İslamın 1991’de Mecliste çoğunluk alması önlenemedi. İç savaş çıkarıldı ve bu 2002’ye dek sürdü, hareket bastırıldı. O tarihten bu yana asker destekli bir despotizm ülkede hüküm sürüyor.

Demokratik rejim gereği; hukukun üstünlüğü ve güçler ayırımı üstüne oturtmayan, yargının bağımsızlığını sağlamayan, basını özgür olmayan tüm ülkeler ‘’kalkınamama girdabına‘’ giriyor, bir sıçrama yapamıyor. Ondan sonra ülkeye ses ve nefes aldırmayan dikta rejimlerine sıra geliyor, Cezayir’de de ne yazık ki böyle…

GÜNÜN SÖZÜ: 

Tüm dünyada doların maliyeti yükseliyor, ABD devlet tahvili %3.3‘ü buldu…

Yazara Ait Diğer Yazılar Tüm Yazılar
Yine Kavala davası… 11 Ağustos 2022
Cevabı zor sorular… 03 Ağustos 2022
Şili'nin yeni anayasası 01 Ağustos 2022