Çin’in Mandela’sı

Çin, 1954 yılında, “barış içinde bir arada ya­şamanın” beş ilkesini dış politikasının te­meli olarak ilan etti. Bu beş ilkeyi egemenlik ve toprak bütünlüğüne saygı, birbirine saldırma­ma, birbirlerinin iç işlerine karışmama, eşitlik ve karşılıklı yarar ile barış içinde bir arada ya­şama oluşturuyor.

Çin dış politikada barış içinde bir arada ya­şamayı kendisine temel ilke olarak ortaya ko­yarken ülke içerisinde barış içerisinde bir ara­da yaşamayı mümkün kılmayacak birçok poli­tikaya imza atıyor. Özellikle Türk ve Müslüman Uygur azınlık üzerinde.

Eğitim bahanesiyle kültürü yok etmek

Milyonlarca Müslüman Uygur, Çin’in “eği­tim kampı” olarak adlandırdığı kamplarda tu­tuluyor. Bazılarından yıllardır haber alınamı­yor. Kamplardaki yapı en sıkı cezaevi sistemin­den çok daha katı.

Tanıklardan ve kurtulanlardan alınan bilgi, bu kampların adının “eğitim”, amacının “beyin yıkama” olduğu yönünde. Nitekim kamplar­dan kurtulanlar kendilerine “sizin görüşleriniz problemli, sizin beyinlerinizi yıkacağız” söyle­minin sürekli yapıldığını ifade etmişler.

Çin için “din ve dil kötü bir şey”. Uygurların dinini ve dilini yok etme üzerine odaklı bir si­yaset izleniyor. Diğer bir ifadeyle amaç “etnik azınlıkları Çinli yapmak”. Yani “eğitim bahane­siyle kültürü yok etmek”.

Bahane “terörizm”

Çin’in bu kampları kurarken en büyük ar­gümanı “terörizmle mücadele”. Çin, Uygurları “sadakatsiz” olarak nitelendiriyor. Terörizmle mücadele kavramı, tüm Uygur toplumunu içe­risine alan ve her bir Uygur’u “terörist” gören bir anlayış taşıyor.

Çin’in bu yaklaşımı; içerisinde hiçbir silahlı mücadele içermeyen, Çin’in toprak bütünlüğü­nü savunan ama haksızlığa sesini çıkaran kişi­leri de içerisine alıyor.

Bölücü akademisyen!

Çin, Uygurları sanayi üretimi ve şehirleşme sürecinden uzak tutarak kırsal kesime sıkış­tırıyor. Dolayısıyla yoksul bırakılmış, kalkın­ma içerisinde marjinalleştirilmiş, dönüşümün dışında tutularak kültürleri dondurulmuş bir Uygur toplumu yaratılmak isteniyor. Bu görüş Doç.Dr. İlham Tohti’ye ait.

Tohti, Pekin Milletler Üniversitesi’nde ikti­sat ve hukuk doçenti. Ne istiyor Doç.Dr. Tohti? Etnik gruplar arasında iletişim köprüsü olma­yı, çağdaş dönüşüme giden yolda toplumların eşit ve beraberce yürümeleri için katkı sağla­mayı… Pekâlâ, bunun neresi terör faaliyeti? Neden bunu sordum? Tohti, bu düşünceleri ne­deniyle 2014 yılında Urumçi’deki Çin Bölgesel Mahkemesince yargılandı ve bölücülükle suç­lanarak müebbet hapis cezasına çarptırıldı.

Tohti, Çin’deki toplumsal sorunların derin­liklerine iniyor. Uygurların dışlanmasının Çin anayasası ve Bölgesel Milli Özerklik Yasaları­nın askıya alınmasından kaynaklandığı üzerin­de duruyor.

Çin yönetimi, 1955 yılında “Uygur Özerk Bölgesi”ni kabul etmiş ve bu durum anayasa­nın güvencesi altına alınmış. Çıkartılan özerk­lik yasasıyla Uygurların kendi kendini yönet­me hakkı sistemin bir parçası haline getirilmiş. Yasa kabul edilmiş olmasına rağmen pratikte tamamen rafa kaldırılmış durumda. Tohti, bö­lücülük yaparak!! bu yasanın tekrar yürürlüğe konmasını talep etmiş.

Nobel Barış Ödülü

İlham Tohti, kalemini bilimin ışığında kul­lanarak, diplomatik yollarla Uygurların ana­yasal haklarını savunan bir bilim insanı. Dev­letin asimilasyon politikalarıyla halkları zorla birleştirme politikalarının yanlışlığını vurgu­layarak, Uygurların karşılaştığı sorunları Çin toplumuna, Çin yönetimine anlatmaya çalıştı. Suçu bu…

Tohti, herhangi bir şiddet kullanan grup için­de yer almadı, Çin yönetimine karşı bir örgüt kurmadı. Tam aksine kendisini “etnik ve kül­türler arası iletişim köprüsü” olarak gördüğü­nü sürekli vurguladı.

Çin, yaşadığı toprakları Çin’in bir parçası gö­ren ve amacı yalnızca anayasanın uygulanma­sını isteyen Tohti’yi dikkate alsa bugün çok da­ha güçlü bir iç yapıyla ABD’ye daha güçlü bir meydan okuma yapabilirdi.

İlham Tohti’ye birçok ülke ve kuruluş tara­fından uluslararası barış, özgürlük ve insan hakları ödülleri verildi. Sıra bu hürriyet ve ba­rış insanını “Nobel Barış Ödülü”ne aday gös­termeye geldi.

Adaylık için https://www.nobelpeaceprize. org/nobel-peace-prize/nomination/nominati­on-form bu linkteki formu doldurmanız yeterli.

Kazanan hürriyet ve barış olsun…