Dalya – Babe Ruth’un eve dönüşü: Otomotiv ve cari açık

Ne kadar dövsen ne kadar nefret et­sen de. Umursamam artık. Çünkü anladım: Umurlarında bile de­ğiliz.” Michael Jack­son

Michael Jordan attığı her iki şutun birini ka­çırdı. Babe Ruth sopa­sını her 3 sallayışının ikisinde topu ıskaladı. Didier Drogba Galatasaray’da yalnızca iki sezon kaldı. Ha­gi’nin hikâyesi beş sene sür­dü. Monaco’ya çektiği o şutla hafızalara kazınan Cevad Pre­kazi’nin kariyeri bir anda sisin içine karıştı. Bugün tribünleri titreten Mauro Icardi’nin bile bir gün bavulunu toplayıp gi­deceği çoktan yazılıydı.

Hayat bazen skorborda ba­karak değil, soyunma odasının sessizliğinde anlaşılır. Türk hariciyesinin efsane isimle­rinden İsmail Cem’in dediği gibi: “Daha fazlası da olabilir­di. Buna da şükür.”

Her vuruş isabet kaydetmez

100 yazıdır Ekonoritmiks’te çeşitli trendleri, ayrışmala­rı ve senkronizasyonları takip ediyoruz. Elektrifikasyon te­masında izlediğimiz iki trend söz konusu:

1.Tüketicilerin değişen mo­tor tercihi (“Araba Sevdası”, 5 Mayıs 2025), ve

2.Fosil yakıtlardan uzaklaş­ma (“Dinozor Fosilleriyle Re­kor Kırılmaz”, 5 Mart 2026).

Geçtiğimiz hafta içerisin­de Ticaret Bakanlığı otomotiv sektörüne yönelik pekiştirici bir açıklama yaptı. Bakanlığın açıklamasının, Otomotiv Sa­nayi Derneği (OSD) ve Uludağ Otomotiv Endüstrisi İhracat­çılar Birliği’nin Ocak – Nisan dönemine ilişkin sayısal veri­leriyle dikkatli okunması ge­rekiyor. OSD’ye göre adet ba­zında binek araç ihracatı %27 azalırken toplam araç ihraca­tı %9 gerilemiş durumda. Ba­kanlığın açıklamasında rekor kırıldığı belirtilen geçtiğimiz yıl da aslında otomobil ihra­catında adet bazında düşüş ya­şanmıştı.

Buna karşın ticari araç üre­tim ve ihracatında belirgin bir artış yaşanıyor. Hafif tica­ri üretimi %17, ağır ticari üre­timi ise %20 arttı. Beraberin­de toplam ticari araç ihracatı da adet bazında %15 artış kay­detti.

OSD verisi, değer zinciri­nin entegre üretim ve nihai araç tarafına ışık tutuyor. En­tegre ağır sanayi tesislerinden çıkan ürünleri açıklıyor. Za­ten Türkiye’nin PMI verisi de uzun süredir 50 eşiğinin altın­da seyrediyor.

Uludağ verisi ise zincirin tedarik tarafına ışık tutuyor. Birliğin açıkladığı verilere gö­re tedarik sanayi ihracatı %7 artış kaydetmiş durumda. KO­Bİ’lerin ölçek esnekliğinden faydalanarak ihracatta entegre tesislere göre daha iyi konum­landıklarını değerlendiriyor­duk. SAMEKS’in bazı dönem­lerde PMI’a göre daha direnç­li sinyaller vermesi de KOBİ ölçeğinde ayrışma ihtimalini canlı tutuyor.

Elektrik çağında değer zinciri

Bakanlığın açıklamasına eş­lik eden dış veriler mevcut. Geçtiğimiz hafta ana pazar ko­numundaki Avrupa Birliği’n­de yeni araç tescil verisi açık­landı. Nisan ayındaki %5,1’lik artışla çıkış serisi üçüncü ayı­na taşındı. Avrupa’da oto­mobil pazarı hayli hare­ketli. Çünkü tüketiciler mevzuatın da tesiriyle elektrifikasyon modasına ayak uyduruyorlar: Elekt­rikli segment artışı %38 oranında! Ancak Türki­ye’nin entegre tesislerin ana doğrultusu içten yan­malı motor.

Bu nedenle Avrupa’da pazar böylesi­ne canlıyken binek araç ihra­catında gerileme normal. Buna karşın tedarik sanayisi esnek­liğiyle elektrifikasyona ayak uydurabiliyor. Dolayısı ile de Bakanlığın açıklamasındaki gibi rekor serisi sürebilir. Za­ten otomotiv sanayisinin de­ğerlendirdiğimiz Ocak – Nisan döneminde toplam ihracat be­deli geçen seneye göre %9 ar­tışla 13,8 milyar ABD Doları tutarına yükseldi.

Skorbordun görünmeyen tarafı

Resmi tamamlayabilmek için iki veriye daha ihtiyaç var. İlki Çin’den geldi: Ham petrol ithalatı hızla düşüyor. Sebep aynı: Elektrifikasyon. Çin, yıl­lardır enerji ihtiyacında yapı­sal dönüşümle fosil yakıtlar­dan uzaklaşarak bağımlılığını azaltıyor. Zaten petrol fiyat­larındaki Hürmüz sonrası arz rahatlamasına bağlı düşüş beklentisini geçtiğimiz hafta değerlendirmiştik.

Diğer veri, TÜİK’den geldi. TÜİK’in dış ticaret endeksle­ri genel ihracatta miktar kay­bına karşın birim değer artı­şını gösteriyor. Değer etkisi ve Euro kuru kompozisyonu oto­motivde adet düşüşüne rağ­men tutar artışını açıklayan kanal. Bu da asıl önemlisi ti­caret hadlerinde iyileşme de­mek! Geçtiğimiz yıl 104,2 ti­caret haddi ile çalışan imalat sanayisinin haddi bu yılın ilk çeyreğinde ortalama 109,5 de­ğerine yükselmiş durumda.

İlk bakışta Hürmüz sonra­sı yükselen enerji faturası ne­deniyle cari dengede geçici bir bozulma yaşanıyor gibi görü­nebilir. Ancak dış ticaret had­lerindeki iyileşme ve otomotiv başta olmak üzere yüksek kat­ma değerli ihracatın desteğiy­le söz konusu baskının yöne­tilebilir seviyelerde kalması mümkün görünüyor.

Sonuç: Home run

Babe Ruth, sopasını her üç sallayışının yalnızca birisinde topa isabet kaydedebiliyordu. Ancak denk getirdiğinde topu stadyumun dışına yollayabilen isimdi; o zaman da rahat rahat eve dönüyordu (home run). Türk sanayisi ve ihracatının Babe Ruth’u hiç kuşkusuz oto­motiv sektörü. Cari denge açı­sından da stratejik önemini koruyor. Her salınım isabet et­mese bile değeri yüksek birkaç vuruş bazen bütün maçın so­nucunu değiştirebiliyor.

1907 Nobel edebiyat ödüllü­nün sahibi Rudyard Kipling’in dizelerini Türkçe’ye kazan­dıran Bülent Ecevit’in çeviri­sindeki gibi: “Zafer ve bozgun, bu iki yalancı, ikisi de gözün­de bulmazsa değer; … Senin­dir bütün dünya ve nimetleri, üstelik, oğlum, adam oldun de­mektir.”