Değişimi algılayamayanlar güven veremiyor!

Uğur CİVELEK
Uğur CİVELEK ARKA PLAN dunyaweb@dunya.com

Tüm kesimler açısından olumsuzlukları yaşayarak ve ciddi sıkıntılara katlanmak zorunda kalarak öğrenmek, çok ciddi bir deneyim birikimi yaratıyor ve hiçbir şey eskisi gibi olamıyor. Kaybedecek çok şeyi olanlar ile hiçbir şeyi kalmayanlar arasındaki dengenin farklılaşması da bu süreçte etkili oluyor. Yönetilenler daha tedbirli olmak konusunda kararlıyken, çaresizlikler tarafından yönetilenler ile yönetenlerin işi hatırı sayılır oranda zorlaşıyor; iyimserlik lehine yapay zorlamalara rağmen güven bunalımı belirleyici olmaya devam edebiliyor! Yaşanmışlıkların etkisi tümü ile yok edilemiyor!

Son bir yıl geneline bakıyoruz, görünüm açısından pek çok şeyin değişmiş olmasına rağmen güvensizliğin aşılamadığını gözlemliyoruz. Son yirmi yıl genelinde genelde işe yaramış yönlendirme amaçlı yaklaşımların artık yetersiz kaldığını fark ediyoruz! Beklentiler yönlendirilemiyor, teşvik ve tehdit içeren yaklaşımlar eskisi kadar etkili olamıyor; ekonomi politikaları etkisizleşiyor.

Bir şekilde döviz kurları geriletiliyor ve fiyat oynaklıkları azaltılıyor; bu sayede hem maliyet kökenli enflasyon baskısı geriletiliyor ve hem de bilançolar rahatlatılırken sorunlu kredi konusuna ilişkin endişeler kısmen azaltılıyor. Fakat tüketiciler nezdindeki güven bunalımı aşılamıyor, tasarruf sahiplerinin yerli paraya ve sistemi oluşturan kurumsal yapıya yönelik güvensizliği azaltılamıyor! Kısa vadeli spekülatif bakış açısı ve yapay beklentiler ile tüketici ve yatırımcıların yönlendirilebilmesi artık mümkün olamıyor!

Artık daha gerçekçi yeni şeyler söylenmesi ve denenmesi gerekiyor! Ezberlenmiş yaklaşımlar artık işe yaramıyor; sorunların ağırlaşması pahasına günü kurtarmak giderek olanaksızlaşacak gibi görünüyor. Daha radikal ve kalıcı çözüm anlayışının sahneye çıkması ihtiyacı belirginleşiyor. Bunlar olmadığı sürece, tasarlanan eylem ve söylemler pek bir işe yaramayacağı endişesi yaygınlaşıyor.

Tüketiciler, yerli ve yabancı yatırımcılar çok yorgun; ayrıca yaşama ve geleceğe bakış açılarının değişmiş olabileceğini de hesaba katmak gerekiyor! Muhtemelen bugünkü akılları olsa idi, mevcut çaresizliğe düşmelerine sebep olan tercihlerden uzak durmak konusunda daha kararlı olabilirlerdi! Artık koyun sürüsü gibi yönlendirilmeyi reddeden ve orta vadeli akılcılığı rehber edinmeye çabalayan bir anlayışa sahipler; bu durum geniş kesimlerin yönlendirilebilmesini zora sokuyor ve sistemik kırılganlığı artırıyor!

Artık resmi istatistiklere şüphe ile yaklaşılıyor, piyasa eğilimlerinin kalıcı olmayabileceği ve oynaklıkların seri bir şekilde yeniden artabileceği de hesaba katılıyor. Kaybedecek çok şeyi olanlar hesapsızlıklardan ve aşırı riskten uzak durmaya çalışıyor; kaybedecek pek bir şeyi kalmayanların verebileceği katkılar ise hem sorunları ağırlaştırmaktan başka bir işe yaramıyor ve hem de hedeflerin yakalanabilmesi açısından yeterli olamıyor.

Son bir yılda anormal sayılabilecek fiyat oynaklıkları yaşandı. Tüm iş kollarında verimlilik çöktü, rekabet gücü tükendi. Faaliyet dışı zararlar bilançoları yıpratırken sorunlu kredi hacmine ilişkin endişeler yeni rekorlara taşındı. Bu koşullarda kur ve faizlerin, cebren ve geçici olarak geriletilmiş olması güven bunalımını ortadan kaldıramadı. Yaşamakta olduğumuz ve sonu görünmeyen bu travma sürecinin öncesindeki yaklaşımların, aynen geri döndürülebilmesi artık olanaksız! Fakat 2020 bütçesi, olanaksız olan her şeyin mümkün olabileceğini iddia ediyor!
Ekonomi yönetimi, ağırlaşmış sorunlar ve kalıcı çözüm hedeflemeyen genel yaklaşımlar nedeniyle ekonomik eğilimler üzerinde etkili olamıyor. Döviz kuru, enflasyon ve faizleri geçici olarak geriletmiş olmanın 2020 hedefleri açısından yeterli olamayacağı anlaşılamıyor. Yönetenler ile yönlendirilenler arasındaki iletişimin çok kötü olması sıkıntı yaratıyor, olanaksızlıklar ve çaresizlikleri aşacak radikal değişikliklere cesaret edilemiyor. Acil yardıma ihtiyacı olanları kimse dinlemiyor, risk alması istenenler de çözüm üretme makamında olanları ciddiye alamıyor!

Ekonomi cephesindeki eğilimleri değiştiremeyen, yapay finansal zorlamaların değişmesi olasılığı güçleniyor!

Yazara Ait Diğer Yazılar Tüm Yazılar