“Demokratik Anayasa” hepsi bu…

Osman AROLAT
Osman AROLAT AROLAT'tan osman.arolat@dunya.com

2023 seçimleri sonrası yeni parlamentonun, 1982 Askeri Anayasası’nın yerine çağa uygun, demokratik, eşitlikçi bir Anayasa çalışması yapması gerekiyor.

2023 seçimlerinden sonra ilk yapılması gereken, demokratik eşitlikçi yeni bir anayasanın yapılması olmalıdır. Fransız Anayasa’sının “Bölünmez, laik, demokratik ve sosyal cumhuriyet olup tüm inançlara saygılıdır” şeklindeki, ya da 1949 Alman Anayasası’nın “İnsan varlığı kutsaldır. Onu korumak ve kollamak devletin görevidir” diyen bir ifadeyi bu yeni Anayasa’nın “değişmez” giriş maddesi olarak okuyabilmeliyiz.

12 Eylül askeri yönetim döneminde hazırlanıp, 1982’de kabul edilen Anayasa’da ilk değişiklik 5 yıl sonra 13 Kasım 1987’de yapıldı. O günden bu yana yapılan 20’nin üzerindeki değişiklikle 80’in üzerindeki Anayasa maddesi değiştirildi. Sonuçta anayasa yamalı bohçaya döndü. Bunlar bir yana, Anayasa’nın üzerindeki “haki askeri renk ve vesaik” çıkarılamadı.

Bazı değişiklikler olumluydu: Örneğin, 3 Ekim 2001’de AB’ye uyum için 15 maddede değişiklik yapıldı, AB üyeliği için adımlar bununla atıldı. 7 Mayıs 2004’de 10 maddede değişiklik yapılarak idam cezası kaldırıldı. 13 Ekim 2006’da, seçilme yaşı önce 25’e, 11 Şubat 2007’de 18’e düşürüldü ve Avrupa normuyla uyum sağlandı.

Buna karşılık, 16 Nisan 2017’de %51 “evet” oyu alan referandum ile Anayasa’da 18 madde değişikliğinde parlamenter sisteme son verilip, Başkanlık sistemine geçildi. Başbakanlık ortadan kaldırıldı. Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu’nun yapısında değişiklik yapıldı, Kurul, yürütme organına bağlı hale geldi. Cumhurbaşkanı’nın halk tarafından seçilmesi kararı alındı. Başkanlık sisteminin iyi çalışması için bazı değişiklikler yapıldı. Ancak, sistemin yine de sonuç vermediği son 5 yıl içinde ortaya çıktı.

Daha kolay ve seri karar alınması için geçildiği söylenen Başkanlık sisteminin bunu gerçekleştiremediği gibi, kuvvetler ayrılığı ilkesinin zaafa uğraması, yargı bağımsızlığının zedelenmesi sıkıntılara yol açtı, haklı eleştiriler aldı.

Uzun süredir tüm siyasi parti söylemlerinde de 12 Eylül askeri dönem Anayasa’sının toptan değiştirilmesi gerektiği belirtiliyor. Yeni parlamentonun ilk üzerine eğilmesi gereken konunun sivil, demokratik, eşitlikçi, çağdaş, 21. yüzyıla yaraşır bir Anayasa değişikliği olacağını umuyorum…

GÜNÜN SÖZÜ: 

Avrupa’da Türk asıllı ilk bakan olan Almanya Tarım Bakanı Cem Özdemir, Almanya’nın saygın Leo-Baeck Ödülü’nü aldı.

Yazara Ait Diğer Yazılar Tüm Yazılar
Türk tatları 26 Eylül 2022