Denizde gösteriş değil deneyim öne çıkıyor

Denizcilik dünyasında lüks tanımı kabuk değiştiriyor. 2014 yılında Mimar Bilge Zaptçıoğlu Atal ve Gemi İnşa Mühendisi Barbaros Atal tarafından kurulan BAZ Yacht Design, uluslararası ödüllü projeleri ve yılın neredeyse yarısını denizde geçiren yaşam tecrübeleriyle sektöre yön veriyor. Zaptçıoğlu ve Atal ile denizcilikteki yeni tasarımlarını ve sektördeki değişiklikleri konuştuk.

BAZ Yacht Design’ın temelleri nasıl atıldı? Mimarlık ve mü­hendislik birlikteliği projelere nasıl yansıyor?

Barbaros Atal: BAZ, 2014 yılında bir­likte çalışmamızın doğal bir sonucu ola­rak doğdu. Ben gemi inşaat mühendisiyim, Bilge ise mimar. Farklı disiplinlerden gel­memiz, projelere ilk andan itibaren çok katmanlı bakmamızı sağladı. Antalya mer­kezli ve Hamburg bağlantılı bir stüdyoyuz. Antalya’nın üretim kültürü ve teknik bi­rikimi sahayla doğrudan temas içinde ol­mamızı sağlarken, Hamburg bağlantımız Avrupa pazarıyla ilişkilerimizi destekli­yor. Estetik, mühendislik, üretilebilirlik ve kullanım deneyimini aynı tasarım dü­şüncesinin ayrılmaz parçaları olarak ele alıyoruz.

Sizin için "iyi yat tasarımı" nedir? Estetik ve fonksiyon dengesini nasıl kuruyorsunuz?

Bilge Zaptçıoğlu Atal: İyi tasarımın başlangıç noktası, içinde kurulacak ya­şamdır. Estetik ve fonksiyon ilk karardan itibaren birlikte şekillenen bir bütündür. Gerçek nitelik kullanım sırasında hissedi­lir; mekânsal akış, ergonomi, doğal ışık ve servis düzeni doğru çözülmezse görsel etki kalıcı olmaz. Ayrıca tasarımın tersanedeki üretim sürecinde de doğru karşılığını bul­ması gerekir. Mimarlık ve mühendisliğin aynı masada olması, yat sahibi için estetik ve teknik doğruluk arasında seçim yapma zorunluluğunu ortadan kaldırıyor.

Kullanıcı odaklı yaklaşım

Yat tasarımında "daha büyük ve gös­terişli" anlayış yerini neye bırakıyor?

B.Z.A.: Kesinlikle daha kişisel ve kul­lanıcı odaklı bir yaklaşıma geçiş var. Bü­yüklük önemini kaybetmedi ama artık tek başına yeterli değil. Yat sahipleri kendi ya­şam biçimlerini ve önceliklerini denize ta­şımak istiyor. Günümüz lüks anlayışının en belirleyici kavramı 'deneyim'. Bir yatın değeri, sunduğu alanın büyüklüğüyle de­ğil, o alanlarda mümkün kıldığı yaşamın kalitesiyle ölçülüyor.

Denizcilikte yeni tasarımlarıyla dikkat çeken Barbaros ve Bilge Zaptçıoğlu Atal, "Kendi yatımızda aynı anda hem yat sahibi, hem mürettebat hem de tasarımcıyız. Planda iyi görünen bir detayın deniz koşullarındaki gerçek karşılığını bizzat yaşıyoruz" diyor.

Performans, konfor ve görsel tasa­rım arasında öncelik sıralamanız ne­dir?

B.A.: Emniyet ve teknik performans her yatın tartışılmaz temelidir. Ancak başarılı bir tasarımda performans, konfor ve este­tik ayrıştırılamaz. Performansı sadece hız üzerinden değerlendirmiyoruz; gövdenin deniz davranışı, yakıt verimliliği, menzil, stabilite ve sessizlik de performansın par­çasıdır. Hareketli bir ortamda ergonomi sadece konfor değil, aynı zamanda güven­liktir. Tasarımın başarısı, bu unsurların birbirini gölgelemeden dengeli çalışma­sıyla ölçülür.

Sürdürülebilirlik ve yeni teknoloji­ler projelerinizi nasıl şekillendiriyor?

B.A.: Sürdürülebilirliği sadece çevre­ci malzeme kullanımı olarak görmüyo­ruz. Gövde verimliliği, ağırlık yönetimi ve enerji altyapısı bütünsel bir konudur. ILIAD 53F OffGrid Hybrid projemizde, karmaşık teknik altyapıyı görünmez kıla­rak kullanıcıya karadan bağımsız bir ya­şam sunduk. Doğru kurgulandığında sür­dürülebilirlik lüksten taviz değil, daha özgür ve sessiz bir deniz deneyiminin par­çasıdır.

Yapay zeka etkisi

Yapay zekâ yat tasarımını önümüz­deki dönemde nasıl etkileyecek?

B.A.: Yapay zekâ araştırma, optimizas­yon ve görselleştirme süreçlerini ciddi şe­kilde hızlandırdı. Ancak görsel olarak ikna edici bir fikrin denizde güvenle çalışabil­mesi insan muhakemesi ve sorumluluğu gerektirir. Gelecekte arka planda sessizce çalışan, enerji ve bakımı yöneten akıllı sis­temler öne çıkacak. Tasarımın yönünü ve sorumluluğunu belirleyen ise yine insan deneyimi olacak.

Türk yatçılığının küresel pazarda rekabet gücünü artırması için ne gerekiyor? B.Z.A.: Türkiye üretimde ve mühendislikte rüştü­nü ispatladı. Ancak "Made in Türkiye" başa­rısının yanına "Designed in Türkiye" (Tür­kiye’de dizayn edildi) algısını oturtmalıyız. Uluslararası alanda tercih edilmek sadece iyi tasarımla değil; güven, kurumsal sürek­lilik ve güçlü referanslarla olur. Tersaneler ile yerli tasarım stüdyolarının projenin en başından itibaren yaratıcı ortak olarak çalış­ması hayati önem taşıyor.