Dış ticarete şekil vermek

Dr. Hakan ÇINAR
Dr. Hakan ÇINAR SIRADIŞI hakan.cinar@mentorgumruk.com.tr

Bugünlerde bir Çin modelidir gidiyor. Ağzından bolca Çin örneği çıkan kişilerden biri olmamdan olsa gerek, bu sıra sıkça konu hakkında görüşüm soruluyor. Sayın Cumhurbaşkanı’nın ihracatta Çin modelini uygulama yönündeki açıklamasına ilişkin olarak ne düşündüğümü, bence doğru bir yaklaşım olup olmadığını merak edenlere görüşlerimi aktarmaya çalışıyorum. Her ne kadar bu model, maliyetleri düşürmek suretiyle yabancı ve yerli sermayedarların ülkemize hızla yatırım yapacağı düşünülerek üretimde önemli bir artışın sağlanacağı varsayımından yola çıkılmış bir yaklaşım olsa da, realitede her zaman dile getirdiğim katma değerli ihracat fikrinden bizi uzaklaştıracağı yönündeki düşüncemi söylemeden edemeyeceğim. Katma değerli üretime evet, kilo değeri düşük yüksek ihracata hayır diyen birisi olarak; modelin bu sonucu doğurması bekleniliyor ise, dış ticaretimize ve cari dengemize pozitif yansımasını beklemek bir hayli iyimser bir yaklaşım olur.

Bu fikirler bir tarafta dursun, dış ticaretimizin gelişmesinin önünde engel teşkil eden veya iyileştirme gerektiren pek çok noktanın olduğunu bilen biz, yani başkanı olduğum Dışyönder derneği, 60 çok seçkin uzman üye ile geçtiğimiz hafta bir tam günümüzü bu işe ayırarak sorunları ve çözüm önerilerimizi oluşturarak önemli bir rapor hazırladık. Derneğimiz, pek çok Türk ve yabancı sermayeli firmanın dış ticaret yöneticisi, lojistik ve tedarik zinciri yöneticileri, gümrük müşavirleri, lojistik, gözetim şirketleri yöneticileri, hukuk müşavirleri, ICC uzmanları, akademisyenler, yeminli mali müşavirler gibi pek çok sektör temsilcisinin yer aldığı 140 kişiden oluşuyor. Hal böyle olunca, ortaya çıkan çalışma da bir hayli kaliteli oldu ve toplam 84 maddelik bir rapor elde edilmiş oldu. Kısa bir özetini yapacağım çalışmanın ana başlıkları ihracat, ihracatta devlet destekleri ve dahilde işleme, ithalat ve gümrükleme, antrepo, taşımacılık türleri olarak oluştu. Pek çok da ilginç sonuç ortaya çıkmış oldu.

Örneğin Dahilde İşleme Rejimi ele alındığında, aslında pek çok sorunun ve iyileştirme önerisinin çıkması, bizleri bu rejimin baştan aşağı yenilenmesi gerektiği sonucuna ulaştırdı. Belgeden belgeye satışlardaki aksaklıklar, belgelerin kapamalarında yaşanılan gecikmeler, eşdeğer eşya kullanımının neredeyse artık mümkün olamaması gibi sayılabilecek pek çok başlık var. Her birine ilişkin çözüm önerilerini de yine bu çalışmada ortaya koyduğumuzu da belirtmem gerekir. Özellikle ilave gümrük vergilerinin hayli yoğunlaştığı ve yerleşik hal aldığı bu dönemde Dahilde İşleme Rejimi’nin son derece önemli hale geldiğini ve tüm dış ticaretçilerin konuyu mutlaka gündemlerine almaları gerektiğini de belirtmek gerekir. Çalıştayda Eximbank’a çıkan pek çok mesaj olduğunu da söyleyebilirim. Desteklerin daha fazla tabana yayılması ve kapsamının genişletilmesi en çok öne çıkan maddeler. Son dönemde yaşanılan navlun krizinin dış ticaretçileri önemli ölçüde vurduğu düşünüldüğünde, geçmişte uygulanmış olan navlun desteğinin yeniden gündeme getirilmesi hususu da ele alınan konular arasında idi. Yanı sıra hava ve deniz liman işletmecilerinin fiyatlamasında EUR/USD endeksli fiyatlar yerine dönemsel artışlı TL kullanılmasının daha sağlıklı olacağına vurgu yapıldı.

Gümrüklerde uygulanan mesai ücretlerinde ve ihracatçı birlik aidatlarında iyileştirme yapılması, kambiyo taahhütlerinin kapatılmasına ilişkin olarak süre kısıtının ortadan kalkması gereksinimi, KDV iadelerindeki sürecin kısaltılması ve mikro ihracat için farklı düzenlemelere gidilmesi, 50 bin TL altında kalan iadelerde YMM raporuna ihtiyaç duyulmaması gibi pek çok öneriye de yer verilirken, devlet yardımlarının da daha geniş ve kapsamlı olması gereğine dikkat çekildi.

KKDF’nin maliyetler üzerindeki etkisinin yanı sıra, dövizin ülkeden erken transferi ile nakit dengesine zarar verdiği ve artık kaldırılması gereği, dijitalleşmenin yaşamımıza daha hızlı girme ihtiyacı ve kağıtsız işlemlerin tüm dış ticarette yer alabilmesi konularının yanı sıra, antrepo işletmecilerinin de YYS kapsamında değerlendirilmesi gerekliliği, teminat oranlarında iyileştirme gerekliliği ve taşımacıların yaşadığı sorunların yalnızca Ulaştırma ve Haberleşme Bakanlığı’nca değil, başta Ticaret Bakanlığı olmak üzere ilgili tüm bakanlıkların da her zaman gündeminde yer alması görüşleri ortaya çıkmış oldu.

Dış ticaretin yanı sıra genel olarak iyileştirilecek alanlara da değinildi. Örneğin artan enerji maliyetlerini imalat sanayiine olumsuz etkileri ve istikrarsız maliyet koşullarının rekabeti engellemesine dair önlemlerin de konuşulduğu çalıştayın tüm çıktısı basında yer alacak almasına da, Ticaret Bakanlığımız konuya dair olarak gelecekte ne tür aksiyonlar alacak, bunu da ileriki günlerde hep birlikte görüyor olacağız. Hep dış ticarete yön vermek dedik, Dışyönder ismini de o yüzden koyduk. Ben bu sefer biraz farklı telaffuz ederek, bir de şekil verelim dedim. Umuyorum faydalarını hep birlikte görüyor oluruz.

Yazara Ait Diğer Yazılar Tüm Yazılar
Neden TÜSİAD? 01 Nisan 2022
Putİn mi, PutOut mu? 18 Mart 2022