Doğru tasarruf ve yatırımın sırrı

2025’i bitirdik, 2026’ya “merhaba” demek üzereyiz. Her yıl olduğu gibi finansal piyasalarda birçok risklerin ve fırsatların olduğu bir yılı geride bıraktık. Önümüzdeki yıl ve yıllar da böyle olacak. Önemli olan sizin bu risk ve fırsatlar karşısında ne şekilde aksiyon aldığınız. Kurallı ve prensipli hareket etmek tasarruf ve yatırım sürecinin en önemli parçasıdır. 

Benim uzun yıllara dayanan deneyimime göre, insanların yatırımlarına yaklaşımlarına belirleyen şey onların kişisel özellikleri. Bu özellikler de birbirlerinden çok farklı olabiliyor. Kimi yatırımlarını düşünmeden edemezken, kimi para konusunun açılmasına dahi tahammül edemiyor. Bu ayrımlar insanların yetişme tarzıyla, ailesinden getirdikleriyle, diğer olaylara karşı tutumlarıyla yakından ilintili. Onun için bazen para konusunda çok bariz hataların yapıldığına şahit oluyoruz. 

Para konusunun açılmasına tahammül dahi edemeyen bir grup var derken bunu bir erdem göstergesi olarak belirtmedim. Evet, her ortamda para konuşulsun demiyorum ama bu konunun da bir tabu haline gelmesi ve bunun sonucunda tasarruf ve yatırım konularında fahiş hataların yapılmasına da gerek yok. Bu konu az önce belirttiğim gibi kişilik özellikleriyle ilgili olmakla birlikte biraz da toplumsal bir konu.

Bireyciliğin daha ön planda olduğu batı ülkelerinde paranın konuşulması daha kolektivist olan doğu kültürüne göre normal karşılanır. Ya da doğuda bir şehri ziyaret ettiğinizde birileri size misafir ediyorsa beraber yenen bir yemeğin sonun hesabı ödemeye yeltenmeniz bile ayıp karşılanır. Ama bir kuzey ülkesine gittiğinizde yeltenmemeniz ayıp karşılanır. Böyle olunca da bizim gibi ülkelerde para konularından bir uzaklaşma durumu söz konusu oluyor.

Plana sadık kal 

Kişinin kendi tasarruf ve yatırım dünyasıyla ilgili başarılı olmasının iki temel yolu var. Bir tanesi; bir danışmandan yardım almak. Çünkü bir danışman konuya iş olarak yaklaştığı için sizin paranızla ilgili konulara duygularını katmaz.

O anda sizin özelliklerinize göre doğru neyse onu size tavsiye eder. Ayrıca piyasaları sizden daha yakından takip edeceği için olası şoklara karşı sizi daha uyanık tutar. Diğer bir yol da tasarruf ve yatırım dünyanızı kurallara bağlamaktır. Bu kuralları yolun başında belirleyip yolda giderken de mümkün olduğunca değiştirmemeniz gerekir.

Çünkü oyun sahasına bir kez çıkınca aklın oynayacağı bin bir türlü oyunla kuralları esnetmeniz işten bile değildir, tecrübeyle sabit. Onun için tasarruf planı belirliyorsanız elinize bir para geçtiğinde önce tasarruf edeceğiniz kısmı ayırmalı sonrasında harcamalarınızı yapmalısınız. Böylece kuralı en baştan net bir şekilde koymuş olursunuz. Yatırım için de aynı şey geçerli. Yatırım yaptığınız enstrümanın gidişatı yolda kulağınıza sürekli bir şeyler fısıldar.

Sizi sürekli planınızdan alıkoymaya çalışır. Bir hisseyi 100 TL’ye aldınız ve diyelim ki 90 TL’ye düştü. İç ses sürekli, “100 TL’den uygun diye almıştın şimdi 90 TL’ye düştü artık daha da fazla alman lazım!” şeklinde size telkinlerde bulunur. Ya da kısa sürede 110 TL’ye yükseldi. İşte kendinizi Buffett hissettiğiniz an. “Doğru yerde konumlandım, biraz daha alımlarımı artırayım” sesi gelmeye başlar içinizden. Bunların ikisi de plana sadık kalmama örneğidir ve uzun vadede iki yaklaşım da zarar verir. 

2026 kurallarınıza uyduğunuz bir yıl olsun, şimdiden mutlu yıllar!