Doğu kanadı yıkıldı

Başlığa bakan sanmasın ki Soğuk Savaş’tan bahsediyorum ya da stratejik bir ittifakın çöküşünden. Bahis konusu Beyaz Saray’ın do­ğu kanadı olan “East Wing”in yıkılma kararı. Başkan Trump Beyaz Saray’ın doğu kanadını yıkıp büyük bir balo salonu yapma kararı al­dığında, tüm ABD’de büyük bir serzeniş oldu. Kimileri Trump’ın yaptığının ulusal mirası koruma kanununa aykırı olduğunu, kimileri ise ABD Başkanı’nın Beyaz Saray’da değişik­lik hakkı olduğunu savundu. Peki bu renovas­yonu bu kadar önemli kılan neydi? Bakalım.

Önce şunu söylemek istiyorum, benim gibi Amerika üzerine çalışan akademisyenler için enteresan bir dönem. Televizyonlarda, konfe­ranslarda Amerikan iç ve dış politikasını ana­liz etmeye çalışıyoruz, ama esasen bir tarihin içinde yaşıyoruz.

Çünkü Amerikan sistemini belki de kökten sarsan bir üslup, siyaset, ta­vırlar, kararlarla karşı karşıyayız. Trump’ın bu duruşu, kararları ve politikaları eski dö­nemlerle alakasız olduğu için sert eleştirilere maruz kalıyor, ancak bizler Trump’ın nasıl bir başkan olduğunu, Amerika’ya iyi ya da kötü neler yaptığını dönemi bittikten belki de on­larca yıl sonra daha net göreceğiz.

100 yılı aşan gelenek

Beyaz Saray’daki bu yeni inşaatın önemi de Trump döneminde olması ve tarihi gele­nekleri etkilemesinden olsa gerek, bu kadar sert eleştiriler alıyor. Doğu kanadı 1902 se­nesinde Theodore Roosevelt döneminde ya­pıldı. Betty Ford’un tabiriyle, “ABD’nin beyni batı kanadı ise, kalbi de doğu kanadıdır.” Batı kanadı ABD Başkanı’nın, Oval Ofis’in ve tüm danışmanların olduğu karar merkezidir. Yı­kılan doğu kanadı ise First Lady’nin ofisi ve sosyal işlere dair büroların bulunduğu yerdir. 1947 senesinde Franklin Roosevelt buraya bir de sığınak ekledi.

Birçok First Lady, Ele­anor Roosevelt gibi aktif bir şekilde ABD’nin en önemli vazifelerinden biri olan First Lad­y’liği buradaki ofislerinden yönetti. Gerçi Trump’ın ilk döneminde, ilk 108 günde Me­lania Trump sadece bu ofisi 14 gün kullanmış olsa da ABD’nin kalbi olarak isimlendirilen bu ofis yüz yılı aşkın bir tarihe ve gelenekle­rin oluşmasına şahitlik etmiş bir mekân.

Gelenekler kökten değişti

Esas sorun tabii ki bu değil. Yıllar içinde Beyaz Saray’da belli başlı değişiklikler ya­pıldı. İrili ufaklı inşaat işleri oldu, ama Be­yaz Saray’ın bir kısmının yıkılıp yerine balo salonu yapılması kadar büyük bir inşaat ve değişiklik 123 senedir ilk kez oluyor. Trump döneminde olması, Trump’ın başkanlığı dö­nemindeki Amerikan başkanlık müessese­sini kökten değiştirmesi ve her şeyiyle fark­lılaştırmasının sembolik bir değişimi olarak da görülüyor.

Yıllardır devam eden gelenek­ler silsilesi birden bir başkanın döneminde kökten değişiyor. Hiçbir uluslararası toplan­tıda ABD başkanlarının kendilerinden önce­ki başkanları eleştirdiğini, kendini mucize­vi bir lütuf olarak görüp övündüğünü, haka­ret eden ifadeler kullandığını göremezsiniz. Trump döneminde bu ve bu örneklere ekle­nebilecek onlarca örnek daha var. Akıllarda­ki soru, Trump’ın bu tavırlarının, üslubunun ve politikalarının 4 senelik bir süreyle mi kı­sıtlı olduğu, yoksa ABD başkanlık sisteminin ve bu sisteme bağlı üslubun artık tamamen farklılaştığı mı sorusu.

İşte bu yüzden Beyaz Saray’ın doğu kanadı meselesi sadece bir ba­lo salonu ya da inşaat meselesi değil. Bir tar­zın kalıcılığının ya da devamlılığının gözler önünde yükselişi meselesi. Tarihe geçip de­ğiştirilecek bir yapısal değişiklikten ziyade, 300 seneye yaklaşan bir sistemin kökten de­ğişim tarihini mi sembolize ettiğidir. Doğu kanadı inşaatı ABD için sadece bir inşaat de­ğil, bir sistemin geleceğiyle ilgili sorunun ce­vabına dair olan merak meselesidir.