Dünya tehlikeli bir dönemeçte

Son yıllarda tüm dünyada aşırı sağ parti­lerin yükselişine tanık oluyoruz. Bunun son örneğini Şili’deki cumhurbaşkanlığı se­çimlerinde yaşadık. Ülkedeki 1990’daki Au­gusto Pinochet’in askeri diktatörlüğünün sona ermesinin ardından aşırı sağa doğru en büyük kayma yaşandı ve

Pinochet’yi açıkça öven aşırı sağcı Jose Antonio Kast cumhurbaşkanı seçildi.

Yüzde 58 oyla seçilen Kast’ın seçim kam­panyasında diğer aşırı sağcılarda ve popü­list liderlerde olduğu gibi göçmen, güvenlik ve suç konuları ön plana çıktı. Malum ABD Başkanı Donald Trump, Arjantin Devlet Başkanı Javier Milei, Macaristan Başbaka­nı Viktor Orban gibi popülist milliyetçi söy­leme sahip liderlerin artık hep aynı “kulla­nım kılavuzu”nu kullandıklarını görüyoruz: Ülkedeki ekonomik darboğaz ve artan suç oranları nedeniyle göçmenleri suçla, seç­menlere “göçmenleri ülkeden atma ve asayi­şi geri getirme” sözü ver, demokrasi ve çeşit­lilik gibi liberal değerleri aşağıla, aşırı milli­yetçiliği ön plana çıkar.

Zira Kast da cumhubaşkanı seçildikten sonra bu kılavuzu takip ettiğini belli etti, destekçilerine yaptığı ilk konuşmada, “Şili bir kez daha suçtan, ıstıraptan ve korkudan kurtulacak” dedi.

Özellikle Avrupa’daki birçok ülkede aşırı sağ partilerin oy oranları korkutucu şekilde yükseliyor. Bunları kısaca şöyle sıralayabili­riz:

* Fransa

Parti/Aday: Rassemblement National (RN) – Marine Le Pen

Durum: RN, göç ve Avrupa Birliği eleştiri­leriyle öne çıkıyor. Le Pen halen emniyet so­ruşturmaları nedeniyle adaylığı tartışmalı olsa da partisinin 2027’deki seçimlerde çok daha fazla güç kazanması bekleniyor.

* Almanya

Parti: Alternative für Deutschland (AfD)

Liderler: Partinin öne çıkan isimleri arasında Alice Weidel, Tino Chrupalla gibi isimler var.

Durum: AfD, göçmen karşıtlığı ve Avrupa Briliği eleştirisiyle özellikle doğu eyaletle­rinde güçlü. AfD resmi olarak aşırı sağ ola­rak izlense de parlamentodaki gücünü sü­rekli artırıyor. 2025 sonrası genel seçimler­de AfD’nin oy oranını artırması bekleniyor; özellikle 2029’a giderken etkisinin daha da belirginleşeceği tahmin ediliyor.

* Hollanda

Parti/Aday: Partij voor de Vrijheid (PVV) – Geert Wilders

Durum: PVV, yabancı karşıtı ve İslamofo­bik görüşleri ile biliniyor. Seçmen desteği yüksek, koalisyon müzakerelerinde kilit rol oynayabileceği düşünülüyor.

* İtalya

Parti/Aday: Lega – Matteo Salvini

Durum: Göç ve Avrupa Birliği karşıtı söy­lemle geniş taban buluyor. 2026’da genel seçimlerde ana sağ blokun parçası olarak önemli rol oynaması bekleniyor.

* Polonya

Aşırı sağcı söylemlere yakın figürler, özel­likle milliyetçi adaylar popülerlik kazanıyor. Örneğin Karol Nawrocki gibi isimler seçim­lerde radikal sağ tabanından destek alıyor.

Peki aşırı sağ neden yükseliyor?

Öncelikle mevcut düzen partilerinin poli­tikaları, ekonomik belirsizlik, artan enflas­yon gibi sorunları çözmeye yetmiyor. Bu da seçmenlerin radikal söylemlere sahip lider­lere kaymasına sebep oluyor. Ekonomik sı­kıntılardan dolayı göçmenleri sorumlu tutan aşırı sağcı partiler, göçmen karşıtlığı ve ulu­sal kimlik üzerine kurulu mesajlarla merke­ze yakın seçmenleri de kendine çekiyor.

Sonuç olarak aşırı sağ eğilimlerin yalnızca tek bir bölgede değil, küresel bir trend ola­rak Avrupa ve Latin Amerika’da giderek da­ha görünür hale geldiğini görüyoruz. Avru­pa’da RN, AfD, PVV gibi partiler, seçimlerde güçlü sonuçlar alma potansiyeline sahip­ken; Latin Amerika’da Kast gibi liderler bu akımın somut örneğini oluşturuyor.

İşin tehlikeli yanı ise şu: Bu eğilimler iler­leyen seçimlerde hem parlamentoları hem hükümet politikalarını şekillendirme kapa­sitesine sahip. Yani dünya kabuk değiştiri­yor, ülkeler içine kapanıyor, hukuk tanımaz ve bildiğini okuyan liderler nedeniyle bil­diğimiz kurallara dayalı uluslararası sistem her geçen gün daha da eriyor. Bu nedenle önümüzdeki dönemde dünyayı büyük belir­sizliklerin, siyasi risklerin ve politik çatış­maların beklediğini söyleyebiliriz.