Düşen altın fiyatı talebi kısıyor

Türkiye’de önemli miktar­da altın yatırımı bulunur­ken, bunun büyük kısmı da yastık altında tutuluyor. Bo­yutuna ilişkin resmi bir veri yayımlanmamış olsa da, dış ticaret ve yurt içi üretim ve­rileri kullanılarak tahmini bir rakama ulaşılabiliyor.

Bu he­saplama için, TÜİK’in aylık bazda yayımladığı dolar cin­sinden altın ithalat/ihracat (işlenmiş ve işlenmemiş) ra­kamları ile aylık ortalama al­tın fiyatlarını kullanarak ton cinsinden altın verilerini baz alarak hesaplama yapıyoruz. Hesapladığımız net altın itha­lat miktarına, aylık bazda ya­yımlanan yurt içi altın üreti­mini de ekliyoruz.

Altına talep son aylarda yavaşladı

Mayıs verileriyle yaptığı­mız hesaplamalara göre, yurt içindeki toplam altın stoku 4,304 ton (580 milyar dolar) ile önceki aya göre sadece 2 tonluk sınırlı bir artış göster­di. Önceki ay da stokta 3 ton­luk sınırlı bir artış olmuştu. Bu rakamlar, daha önceki ay­larda 10 tonun üzerinde ger­çekleşen artışlara kıyasla be­lirgin bir yavaşlamaya işaret ediyor. Bu da fiyatlardaki dü­şüşün etkisiyle altın yatırım­larına olan ilginin belirgin şe­kilde zayıfladığı­nı düşündürüyor. Bununla birlikte, altın stokundaki yıllık artış hızı da geçen seneki 170 ton civarından bu senenin ilk çey­reğinde 150 ton civarına, mayıs ayında ise 114 to­na geriledi.

Mayıs ayı içerisinde TC­MB’nin kendi mülkiyetinde­ki altın stoku 7.5 ton artışla 462.1 tona yükseldi. Bu artı­şın doğrudan alımlardan çok, daha önce yapılan altın swap işlemlerinin vadesinin dol­masıyla bağlantılı olduğunu düşünüyoruz. Hazine’nin al­tın rezervine bakıldığında ise mayıs ayında 22.8 ton sevi­yesinde yatay kaldı. Bankala­rın TCMB’de tuttukları altın stokunda ise 9.8 tonluk düşüş gözleniyor.

Altından gelir etkisi terse döndü

Altın yatırımlarının bu ka­dar yüksek seviyede olması, altın fiyatlarındaki değişim­lerin makro göstergeler üze­rinde önemli etkiler yaratma­sına yol açıyor. Fiyat değişim­lerinin etkisi ise şu şekilde hesaplandı: Ay sonundaki ton cinsinden stok miktarının bir önceki ay sonu değeriyle orta­laması alınarak aylık ortala­ma stok tutarı belirlendi. Bu tutar da aylık altın fiyat deği­şimiyle çarpılarak aylık değer değişim etkisi hesaplandı.

Altın fiyatlarında yaşanan güçlü artış eğilimi sonucunda ons altın fiyatı şubat ayında 5,300 dolar seviyelerini gör­müştü. 2025 başından itiba­ren altın stokundaki değer ar­tışından kaynaklanan kazancı hesapladığımızda, bu kazan­cın Şubat sonunda 348 milyar dolar ile en yüksek seviyesi­ne ulaştığını görmüştük. Son­rasında Mart ayından itiba­ren düşüş başlamıştı. En son 4,300 dolarlık ons altın fiya­tı ile hesapladığımızda, altın stokunda 119 milyar dolarlık zarar yazılarak, 2025 başın­dan itibaren elde edilen kârın 229 milyar dolara gerilediğini hesaplıyoruz.

Geçtiğimiz sene iç talepte­ki güçlü görünümün bir açık­laması da Türkiye’de gele­neksel olarak çok tercih edi­len altın yatırımlarından elde edilen kârın yarattığı gelir et­kisiydi. Bu sene ise ilk çey­rek GSYH’deki hanehalkı tü­ketim artışı %0.1’e yavaşladı. Hesapladığımız reel ve mev­simsel etkilerden arındırıl­mış kredi kartı harcamaları­nın nisan-mayıs ortalaması­nın önceki çeyreğe göre %0.5 artması, zayıf görünümün ikinci çeyrekte de devam et­tiğini düşündürüyor. Sıkı pa­ra politikası ve İran savaşı­nın etkilerinin yanında, altın fiyatlarındaki düşüşün de bu yavaşlamada etkili olduğunu düşünüyoruz.