11 °C
Uğur CİVELEK
Uğur CİVELEK ARKA PLAN dunyaweb@dunya.com

Ekonomi politikaları ve güven endeksleri

Ocak ayına ilişkin güven endeksleri çelişkili bir görünüm sergiliyor. Ekonomi politikalarındaki yüksek oranlı gevşeme beklentisi, hizmet sektörü bünyesindeki iş kollarının başını döndürmüş olsa da tüketici ve üreticileri etkileyemiyor; durum böyle olunca geleceğe yönelik belirsizliklerin azalması pek mümkün olamıyor. Zira tüketicilerin güveni toparlamaz ve sorunlar altında bunalan yatırımcılar yatırımdan uzak durmaya devam ederse, diğer kesimlerin güvenindeki toparlanma kalıcı olamaz!

Dün açıklanan hizmet iş kollarına ilişkin güven endeksleri, geride bıraktığımız yılın ikinci yarısında başlayan toparlanmanın devam ettiğine işaret ediyor; geleceğe yönelik beklentilerdeki değişim sonuç üzerinde daha belirleyici haline gelmiş ve ekonomi politikalarının gereken oranda gevşetileceği umudu, düzelmenin tetikleyicisi olmuş. Fakat tüketici güveni gerilediği seviyelerde dalgalanmaya devam etmiş ve ekonomi politikalarındaki gevşeme güvensizliğin azalmasına katkı yapamamış. Reel kesim güvenindeki toparlanma ise kalıcı olamayacak türden bir görünüm sergiliyor.

Hizmet ile perakende sektörü güvenleri bir ay öncesine göre yüzde 2,2 oranlarında artış sergilemiş; bir yıl öncesine göre hesaplanan toparlanma oranları ise sırası ile yüzde 21,6 ve yüzde 13,5 oranlarında gerçekleşmiş. Faizlerin düşürülmesi ve para politikasının gevşetilmesi ile bu endekslerdeki yükseliş arasında çok güçlü ve belirleyici bir ilişki gözleniyor.

İnşaat sektörü güveninde de perakende ve hizmete benzer eğilimler ön plana çıkmış; fakat çok daha abartılı olduğunu dikkate almak gerekiyor! Ocak ayı inşaat sektörü güveni bir ay öncesine göre yüzde 14,5 oranında artmış; yıllık toparlanma ise yüzde 39 düzeyini aşmış. Toparlanma ile faizlerin sert bir şekilde geriletilmesi arasındaki ilişki normal sayılabilecek seviyelerin çok üzerinde olmuş ve yapay olduğu izlenimi güçlenmiş!

Ocak ayı Reel Kesim Güven Endeksi ise iyimserliğini korumakta zorlanmış; kapasite kullanım oranındaki mevsimsel etkilerden arındırılmış eğilim yüzde 1,1 gerileme yönünde olmuş. İhracat pazarlarındaki daralma ve iç pazara ilişkin sorunlara bağlı talep daralması, rekabet koşulları ve diğer sorunlar faiz gerilemesi ile dengelenememiş! Gerek tarım ve gerek ise imalat sanayi konusundaki kırılganlıkların gereken oranda azaltılması mümkün olamamış!

Tüketici güvenindeki sorun ise sergilediği eğilim nedeniyle çok ciddi olabilir ve diğerlerini yanına çekebilir! 2018 yılı ağustos ayından bu yana, düştüğü seviyelerden toparlanmayı başaramıyor; Tüketici Güven Endeksi 55,0 ile 60,0 aralığında salınıyor ve komada olduğu izlenimi veriyor. Ekonomi politikası değişimlerine, çevre koşullarındaki farklılaşmalara ve eskiden tepki verebildiği eğilim değişikliklerine kayıtsız kalınması olumlu düşünmeyi neredeyse olanaksızlaştırıyor. Sanki nabız atmıyor ve asıl önemlisi çok önemli olabilecek bu sorun görmezden geliniyor!

Eğer gelir dağılımında kritik sayılabilecek eşikler aşılmış ve orta gelir grubu ekonomik tercihler üzerinde belirleyici olmaktan çok küçüldüğü için uzaklaşmışsa durum çok ciddi sayılabilir. Bu olasılıkta ekonomi politikalarının etkinliği hızla azalır, beklentiler ve diğer güven endekslerindeki toparlanma devam edemez ve makroekonomik görünüm hızla bozulabilir. Başka bir deyişle tüketici güvenindeki eğilim baskın çıkar, diğerlerini de yanına çeker ve en kötünün geride kalmadığını herkesin anlayacağı şekilde gösterir. Gerçeklerin üzerini örtmeye çalışan masalcıların, sözünü ve nefesini kesebilir!

Jeopolitik gelişmeler ve küresel koşullara ilişkin tatsız sürprizler de, sorunların ağırlaşması pahasına günü kurtarmaya çalışanlara yardım etmiyor. Kalıcı veya geçici nedenler ile fiyatlanmayan olumsuzlukların, güçlenerek riskten kaçınma eğilimini beslemesi umulan ortamın tesisini engelliyor; oyun kurucuların hesabı çarşıya uydurulamıyor. Ayrıca gelir dağılımının kritik eşikleri aşacak şekilde bozulmuş olması olasılığı, sorunların ağırlaşması pahasına günü kurtarma yaklaşımına destek olanların sayısının hızla azalmasını gündeme getirecek gibi görünüyor!

Yorumlar

Yorum yapabilmek için lütfen giriş yapınız.
Giriş Yap