23 °C
Uğur CİVELEK
Uğur CİVELEK ARKA PLAN dunyaweb@dunya.com

Ekonominin fay hatları ve uzun vadeli eğilimler

Finansal ihtiyaçlar ile örtüşmeyen olası ekonomik eğilimler, küresel ekonomiye ilişkin sistemik kırılganlık yönündeki algıları beslemeye devam ediyor. Hiçbir şeyin eskisi gibi olamayacağını sezen veya görenler, güven bunalımına bağlı riskten kaçınma eğilimi duraklatmaya çalışanların sunduğu fırsatlardan sonuna kadar ve pasif bir şekilde yararlanmaya çalışıyorlar. Ağırlaşmış sorunlar ve bu risk taşıyanlardaki radikal değişim, ekonomik ve sosyal fay hatlarını çok güçlü bir şekilde hareketlenmeye zorluyor! Korkuya bağlı tepkisellikler, işleyişi değiştiremiyor!

Güneş yüzü görmemiş yeni uzun vadeli eğilimlerin salgın nedeniyle ortaya çıkmaya başlaması, tüm algıları ve öncelikleri farklılaştırıyor. Mevcut durumu korumak ve geniş kitleleri sakinleştirmek peşinde koşmak zorunda bırakılan kurumsal yapı, büyük bir hızla kırılganlaşıyor. Gelir ve servet dağılımındaki bozulmalar, anormal sayılabilecek türden istikrarsızlıkları besleyecek seviyelere balonculuk aracılığı ile doğru doludizgin koşturuluyor. Küreselci ve liberal piyasa anlayışı ruhunu teslim etmiş görünürken, planlama yanlısı korumacı ve kamucu anlayışın belirleyici olabilmesi için tüm yanlışlar seferber edilmiş gibi görünüyor.

Hemen yukarıda kısaca özetlemeye çalıştığımız uzun vadeli eğilimlerin farkında olanlar, büyük belirsizliğin farkına vararak geri almamak üzere risklerini azaltmaya çalışıyorlar. Bu durumun yaratacağı panik atağa bağlı çöküşü geciktirmekten başka bir şey düşünemeyenler ise hızla ve düzelemeyecek şekilde yıpranıyorlar; bir anlamda günü kurtarmak adına sorunların ağırlaşmasına izin verdikleri için mevcut yapıyı taşıyan kolonları kesmek dışında seçenek bulamıyorlar! Bu yılın üçüncü çeyreğine damga vuran, finansal eğilimlerin ekonomik olanlardan ayrışması bu nedenle yaşanıyor ve kalıcı olamayacak!

Uzun sürebilecek ve çok yıkıcı olabilecek bunalımın ayak sesleri, belli ki en çok finans kesimini ve burada yaşanacak olası eğilimlerden rahatsız olanları birbirlerine düşürmeye başlamış! Bilinen veya anlatılanların çok dışında bir işleyiş, etkili ve yetkili kesimleri de önüne katıp süpürmeye başlamış! Sorunların çok ağırlaşmış, dengesizliklerin katlanılamayacak kadar büyümüş ve uzlaşmazlıkların olumlu düşünmeyi olanaksızlaştıracak ölçüde derinleşmiş olması gerçekçi olunabilmesini çok zorlaştırıyor. Belirsizlik düzeyi ve kırılganlık seciyesi konusunda, daha önce görülmemiş rekorlar kırılırken çoğunluğu yönlendirebilmek giderek zorlaşıyor.

Değişen koşullar nedeniyle profesyonellerin yüksek fiyatlardan sattığı risklerin, geniş kesimlere fatura edilmek üzere kurumsal yapı aracılığı ile kamuya transferi köprüleri yakan bir süreçtir. Eğilimler ve tercihler açısından, öncesi ile sonrası arasındaki ortak payda sıfıra yakın olabilir! Uzun süreli bunalıma bağlı tahribatlar, yaşanacak değişimin itici gücü olmaya aday sayılabilir! Para ve maliye politikalarının gevşetilmesindeki büyük esnekliğe rağmen makroekonomik görünümün dalgalı bir biçimde bozulmaya devam etmesi ile oluşan kısır döngü, uzun vadeli eğilimler üzerinde belirleyici olabilir.

Uzun vadeli eğilimlerin şekillenmesinde ekonomiye ilişkin dinamikler belirleyici olacak, muhtemelen siyasi yapıyı ve olası yeni düzene ilişkin hukuki çerçeveyi şekillendirecek. Gelir ve servet dağılımının hiçbir uzlaşıyı desteklemeyecek ölçüde bozulmuş olması, piyasadan planlamaya ve özelden kamuya inisiyatif kaymasını hızlandıracak. Değer konusuna ilişkin tanımlar ve yeni kurumsal yapıya ilişkin görevler, bugün pazarlananlardan çok daha farklı olacak! Sorunların küçük iken çözülmesini sağlamak veya oluşmasına izin vermemek adına, muhtemelen düzenlemesiz alan kalmayacak!

Para ve maliye politikalarında yaşanacak kontrolsüz gevşemelere rağmen makroekonomik görünümün belirgin bir şekilde kötüye gidişinin salgınla iyice tetiklenmesi, yeni bir kısır döngü yarattı. Orta ve uzun vadeli olası eğilimler, her tür riskin süratle azaltılmasını gerektiriyor. Bu eğilimin belirleyici olmasını ve panik yaratmasını engellemek isteyenler, para politikası yolu ile kısa vadeli spekülatif çılgınlık ateşlerini beslemeye çalışıyorlar ve iyice küçülmüş orta sınıfı yok etmek için seferber oluyorlar! Riskler kalıcı olarak el değiştiriyor, hiçbir şeyin eskisi gibi olamamasının teminatı haline dönüşüyor!

Yorumlar

Yorum yapabilmek için lütfen giriş yapınız.
Giriş Yap